تحقیق پیو: جوانان در ایران و بسیاری از کشورها کمتر از مسن‌ترها مذهبی‌اند

در میان ۳۵ کشور اروپایی تمایز گرایشات دینی بر اساس سن در ۱۸ کشور بارز است.
 
نتایج یک تحقیق جهانی نشان می‌دهد که جوانان در بسیاری از کشورها از جمله ایران به نسبت افراد مسن‌تر کمتر مذهبی هستند. این قاعده اما در مورد دو کشور غنا و گرجستان برعکس است.
 
این تحقیق را مرکز پژوهشی «پیو» انجام داده که در واشینگتن است و دامنه تحقیق آن نیز ۱۰۶ کشور را در بر می‌گیرد.
 
تحقیقات پیو نشان می‌دهد افراد ۱۸ تا ۳۹ ساله در ۴۶ کشور از مجموع کشورهای مورد تحقیق کمتر از افراد مسن‌تر، دین را در زندگی خود خیلی مهم می‌دانند. حالت برعکس اما فقط در دو کشور دیده می‌شود. در عین حال در ۵۲ کشور نیز تمایز فاحشی بر اساس سن افراد وجود ندارد.
 
تحقیقات پیو درباره ایران، که دارای نظام اسلامی است، نشان می‌دهد که یک اختلاف ۹ درصدی بین گرایش جوانان و مسن‌ترها به دین وجود دارد. در واقع جوانان ایرانی ۹ درصد کمتر از مسن‌ترها به دین گرایش دارند.
 
این تفاوت در آمریکا بسیار مشهود است. ۴۳ درصد از جوانان می‌گویند دین برای آنها مهم است در حالی که این رقم در بین افراد بالای ۴۰ سال حدود ۶۰ درصد است.
 
تفاوت بر مبنای سن در آمریکای لاتین نیز بارز است و آن را در ۱۴ کشور از مجموع ۱۹ کشور این منطقه می‌بینیم. به طور متوسط در کشورهای این منطقه ۶۳ درصد جوانان می‌گویند دین برای آنها مهم است در حالی که این رقم در میان مسن‌ترها ۷۳ درصد است.
 
در میان ۳۵ کشور اروپایی تمایز گرایشات دینی بر اساس سن در ۱۸ کشور بارز است. به طور متوسط ۱۹ درصد از جوانان می‌گویند دین برای آنها مهم است در حالی که این رقم در بین مسن‌تر‌ها ۲۶ درصد است.
در چند کشور اروپایی تفاوت بین جوانان و مسن‌تر‌ها در مورد اهمیت دین در زندگی بارزتر از هر نقطه دیگر از جهان است. به عنوان مثال در لهستان فقط ۱۶ درصد از افراد زیر ۴۰ سال می‌گویند دین برای آنها مهم است در حالی که این رقم در میان مسن‌ترها ۴۰ درصد است. شاید دلیل آن این است که افراد مسن‌تر در لهستان بیشتر تحت تاثیر شرایط جنگ سرد قرار گرفته‌اند، زمانی که کلیسای کاتولیک با ملی‌گرایی همراه بود و نوعی مقاومت در برابر اتحاد شوروی تلقی می‌شد.
 
سایر اشکال اعتقاد و تعهد به دین نیز در بسیاری از کشورها به تناسب گروه سنی افراد متفاوت است. پاسخ‌دهندگان جوان این نظرسنجی در ۴۱ کشور جهان گفته‌اند هویت دینی ندارند. حالت برعکس آن فقط در دو کشور دیده شده است. بررسی اجرای آداب دینی مثل دعا و نماز و یا رفتن به اماکن مذهبی نیز همین تفاوت را نشان می‌دهد.
 
پژوهش‌های انجام شده در مورد تفاوت اهمیت دین در بین گروه‌های سنی با فرضیه‌های گوناگونی همراه است. یکی از فرضیه‌ها این است که مردم با بالارفتن سن، مذهبی‌تر می‌شوند. فرضیه دیگر این است که مردم با پیشرفت‌های اقتصادی و بهبود شرایط مادی خود با اضطراب و یا مشکلات خطرناک کمتری مواجه می‌شوند.
 
طبق این فرضیات در جوامعی که رو به رشد و با ثبات هستند چون جوانان به نسبت افراد مسن با مشکلات کمتری روبرو می‌شوند، غیرمذهبی‌تر هستند.
 
اما اشتباه خواهد بود اگر تصور کنیم چون جوان‌ترها کمتر به دین باور دارند در مجموع جهان امروزی به نسبت گذشته غیرمذهبی‌تر است. در واقع، در بسیاری از کشورهای غیرمذهبی جهان جمعیت رو به کاهش و یا با نرخ اندکی در حال افزایش است. در صورتی که بخش‌های دیگر جهان که نرخ رشد جمعیت در آنها بالاست بسیار مذهبی هستند.
 
به عنوان مثال در آفریقای سیاه که بالاترین نرخ رشد جمعیت در جهان را دارد، تفاوت دیدگاه گروه‌های سنی در مورد اهمیت دین بسیار اندک و در مجموع میزان اعتقاد به دین بسیار بالاست. به طور متوسط در کشورهای این منطقه ۸۸ درصد از جوانان و ۸۹ درصد از افراد مسن‌تر می‌گویند دین در زندگی آنها اهمیت فراوانی دارد.