گزارش «هم‌میهن» از آزار یک دختر ۷ ساله معلول در مرکز بهزیستی کلاردشت

ایران وایر: دختر هفت‌ساله‌ای به‌نام «درسا» که به‌دلیل معلولیت ذهنی و جسمی در مرکز توانبخشی «مهر کلار» در شهرستان کلاردشت نگهداری می‌شد، در ششم مهرماه امسال با خونریزی شدید به بیمارستان منتقل شد. گزارش‌های پزشکی قانونی نشان می‌دهد که این کودک دچار آسیب شدید و شکستگی در ناحیه لگن شده است؛ موضوعی که ظن آزار جسمی و جنسی را تقویت کرده است.

بر اساس گزارش روزنامه هم‌میهن، مدیر میانسال مرکز، که سرپرستی موقت درسا را برعهده داشت، در پی این حادثه بازداشت و پس از مدتی با قرار وثیقه آزاد شده است. پرونده اکنون در مرحله تحقیقات مقدماتی در دادسرای کلاردشت قرار دارد.

پزشک معالج بیمارستان طالقانی چالوس، پس از مشاهده وضعیت کودک، موضوع را مشکوک اعلام کرده و ماموران پلیس را در جریان قرار داده است. در حالی‌که در گزارش اولیه پلیس علت آسیب‌دیدگی برخورد اتفاقی با «میله سرویس بهداشتی» ذکر شده بود، کادر درمان می‌گویند با توجه به شرایط جسمی درسا، که به‌دلیل ضایعه مغزی قادر به راه‌رفتن نبوده، امکان ندارد او خود به چنین صدمه‌ای منجر شده باشد.

منابع درمانی به هم‌میهن گفته‌اند: «کودک پوشک داشت و توانایی استفاده از سرویس بهداشتی را نداشت. آثار خونریزی و زخم به‌گونه‌ای بود که نشان از آسیب عمدی داشت.» پرسنل بیمارستان نیز گزارش داده‌اند که درسا هنگام پاسخ‌دادن به سوالات، با ترس به سرپرست خود نگاه می‌کرد و گریه می‌کرد.

پس از رسانه‌ای شدن ماجرا، اداره کل بهزیستی استان مازندران اعلام کرد که در بررسی فیلم‌های دوربین‌های مرکز، «رفتارهای نامناسب و ضرب‌وشتم عمدی نسبت به کودک» تایید شده است. به‌دنبال این گزارش، کمیسیون نظارت استانی در کمتر از ۲۴ ساعت تشکیل جلسه داده و دستور تعطیلی و لغو مجوز مرکز مهر کلار را صادر کرده است.

بهزیستی در اطلاعیه‌ای رسمی اعلام کرد که شکایت کیفری تنظیم و پرونده در حال بررسی است. همچنین سایر کودکان معلول ساکن این مرکز به مراکز حمایتی دیگر منتقل شدند.

با این حال، فعالان حقوق معلولان این اتفاق را نشانه‌ای از ضعف مزمن نظارت بر مراکز نگهداری تحت پوشش بهزیستی می‌دانند. به‌گفته‌ی بهروز مروتی، مدیر کمپین حمایت از معلولان، «نظارت‌ها در این مراکز بیشتر جنبه اداری و صوری دارد و بسیاری از تخلفات هرگز به رسانه‌ها نمی‌رسد. بسیاری از مدیران این مراکز وابسته به خانواده‌های کارکنان یا مدیران سابق بهزیستی هستند و این مسئله باعث تعارض منافع و سکوت در برابر تخلف‌ها می‌شود.»

به گفته‌ کارشناسان، در حال حاضر بیش از ۵۹ هزار نفر در حدود ۱۱۹۰ مرکز نگهداری شبانه‌روزی تحت نظارت بهزیستی زندگی می‌کنند. گزارش‌های متعدد از آزار، بی‌توجهی و ضرب‌وشتم در این مراکز طی سال‌های اخیر منتشر شده، اما اغلب با سکوت یا انکار رسمی روبه‌رو شده است.

کارشناسان حوزه کودک و سلامت روان نسبت به تبعات روانی چنین آزارهایی هشدار داده‌اند. منصوره شاه‌نظری، عضو انجمن حمایت از حقوق کودکان، می‌گوید: «کودکانی که در چنین شرایطی آسیب می‌بینند، با اختلال استرس پس از سانحه، ترس مزمن و احساس بی‌ارزشی روبه‌رو می‌شوند. بدون حمایت روان‌درمانی و مراقبت تخصصی، این زخم‌ها تا بزرگسالی همراهشان خواهد بود.»

در همین حال، فعالان اجتماعی خواستار اصلاح فوری نظام نظارتی بهزیستی، واگذاری بازرسی مراکز به نهادهای مستقل، و ایجاد دسترسی آنلاین خانواده‌ها یا نمایندگان آنان به تصاویر دوربین‌های مداربسته مراکز شده‌اند.

به‌رغم تعطیلی مرکز مهر کلار، خانواده‌های محلی می‌گویند هنوز پاسخ شفافی درباره علت وقوع حادثه و نحوه نظارت بر این مراکز دریافت نکرده‌اند.