از هاری تا مارگزیدگی

گزش‌ها یکی از شایع‌ترین علل مراجعه مردم به مراکز بهداشتی و درمانی است. گزش ممکن است توسط حیوانات اهلی و وحشی یا توسط حشرات و بندپایان صورت پذیرد که هرکدام از این موارد از جهاتی حائز اهمیت است چرا که می‌تواند باعث بروز بیماری‌های متعددی شود.

دکتر محمدرضا سربازی؛ مدیر گروه پیشگیری و مبارزه با بیماری‌های معاونت امور بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی برخی توصیه‌های بهداشتی در خصوص گزش توسط حیوانات اهلی و وحشی را بیان کرد.

وی اظهار داشت: همه ساله تعداد زیادی از مردم دچار گزش توسط حیوانات اهلی و وحشی می‌شوند. گزش انسان توسط حیوان به لحاظ انتقال بیماری‌های مهلک و کشنده‌ای نظیر بیماری هاری بسیار حائز اهمیت است.

بیماری هاری از جمله بیماری‌هایی است که وزارت بهداشت هزینه بسیار زیادی را برای پیشگیری از آن می‌پردازد. در جمعیت تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی سالانه حدود 4000 مورد حیوان گزیدگی اتفاق می‌افتد که این افراد نیاز به دریافت خدمات پیشگیری و درمان هاری دارند.

مدیر گروه پیشگیری و مبارزه با بیماری‌های معاونت امور بهداشتی دانشگاه افزود: از آنجایی که در زمان تعطیلات و بهار بسیاری از هم‌وطنان به منظور تفریح و گردش به اطراف شهرها و روستاها مسافرت می‌کنند توجه به نکات بسیار ساده اما مهم ذیل برای پیشگیری از گزش حیوانات اهلی و وحشی ضروری است:

1- از آزار و اذیت حیوانات پرهیز کنید.

2- از نزدیک شدن به سگ‌ها بپرهیزید، زیرا بیشترین موارد حیوان گزیدگی توسط سگ است.

3- از تحریک سگ‌ها و گربه‌ها بپرهیزید، زیرا شایع‌ترین موارد حیوان گزیدگی و هاری توسط آن‌ها ایجاد شده و خطر ابتلا به هاری وجود دارد.

4- در صورت گزش توسط حیوانات، محل گزش را با آب و صابون به مدت 20 دقیقه شستشو دهید. شستشوی محل حیوان گزیدگی نخستین قدم جهت پیشگیری از ابتلا به بیماری هاری است و در نخستین فرصت به نزدیک‌ترین مرکز جامع خدمات سلامت مراجعه کنید.

5- مراکز پیشگیری و درمان هاری در سطح تهران و تمام شهرستان‌های استان به‌صورت شبانه روزی و رایگان واکسیناسیون هاری را انجام می‌دهند.

دکتر سربازی با اشاره به اینکه گزش حشرات و بندپایان نیز در نوع خود بسیار مهم است، افزود: گزش کنه‌های آلوده به ویروس تب خونریزی دهنده کریمه کنگو می‌تواند بیماری را به انسان منتقل کند. به همین جهت توصیه می‌شود چنانچه به مناطق روستایی مسافرت انجام می‌شود از نزدیک شدن و دست زدن به دام‌ها و نیز رفتن به اسطبل‌ها خودداری شود.

 

به گزارش دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، برخی از گونه‌های پشه نیز می‌توانند بیماری‌هایی نظیر سالک و مالاریا را به انسان انتقال دهند. البته باید بین انواع گوناگون حشرات تمایز قائل شد؛ چرا که مگس‌ها در خصوص انتقال بیماری‌های یاد شده نقشی ندارند. به جهت پیشگیری از گزش حشرات در طبیعت می‌بایست از پشه بند یا کرم‌های دافع حشرات استفاده کرد.

 

وی در ادامه خاطرنشان کرد: مارها و عقرب‌ها هم با گزش می‌توانند برای انسان مشکل ساز شوند. گونه‌های معدودی از مارها و عقرب‌ها دارای نیش سمی هستند، ولی اصولاً سمی بودن یا نبودن آن‌ها برای افراد قابل تشخیص نیست. در موارد گزش با این‌گونه جانوران باید ضمن حفظ خونسردی و آرامش فرد مورد گزش قرار گرفته و جلوگیری از حرکات اضافی اندام‌های بدن وی، باید در اسرع وقت فرد را به مراکز درمانی انتقال داد.

 

مدیر گروه پیشگیری و مبارزه با بیماری‌های معاونت امور بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در پایان اهمیت اقدامات پیشگیرانه در خصوص گزش‌ها خواستار توجه مردم به موارد فوق شد.