چرا کابوس می‌بینیم؟

از مشکلات بی‌خوابی‌های شبانگاهی که بگذریم گاهی اوقات پدیده‌ای شناخته شده به سراغ ما می‌آید که خواب شیرین را به کاممان تلخ می‌کند و آن چیزی نیست جز کابوس شبانه. عوامل زیادی در بروز این مشکل شایع که شاید شما هم آن را تجربه کرده باشید، نقش دارند مانند استرس محل کار، مرگ نزدیکان و تماشای فیلم یا خواندن کتاب‌های ترسناک پیش از خواب.
آمار‌ها درباره کابوس شبانه چه می‌گویند؟
دکتر لاله شهیدی، دکترای روانشناسی عمومی در این باره اظهار می کند: کابوس‌ها، رویا‌های واضحی هستند که فرد را وحشت‌زده از خواب بیدار می‌کنند؛ تقریباً ۵۰ درصد بزرگسالان هر از چند گاهی دچار کابوس می‌شوند.
کابوس‌ها ممکن است در هر زمانی از شب رخ دهند، ولی معمولاً در اواخر شب و در مرحله خواب REM (خوابی که همراه با حرکات سریع چشم است) اتفاق می‌افتند.
در کابوس شبانه فرد پس از بیدار شدن از خواب آنچه در خواب دیده است، با جزئیات کامل به یاد می‌آورد، ولی اختلال وحشت شبانه معمولاً در مرحله non-REM) NREM) و چند ساعت ابتدای خواب رخ می‌دهد؛ در این اختلال شخص پس از بیدار شدن از خواب آنچه در خواب دیده است، به یاد نمی‌آورد.
کابوس شبانه می‌تواند بر اثر یک حادثه واقعی آسیب‌زا همان موقع یا با تاخیر به سراغ فرد بیاید؛ در این حادثه فرد احساس می‌کند که وجود خودش یا اطرافیانش در خطر است. 
مهم‌ترین عواملی که سبب بروز کابوس شبانه می‌شوند
استرس‌های محل کار، مرگ آشنایان، تماشای فیلم‌ها یا خواندن کتاب‌های ترسناک پیش از خواب، میگرن، بیماری‌های قلبی، کبدی و کلیوی از جمله عواملی هستند که سبب بروز کابوس شبانه می‌شوند البته مصرف غذا‌های چرب و سنگین هم می‌تواند منجر به کابوس شبانه در افراد شود.
یکی دیگر از دلایل بروز کابوس شبانه وقفه تنفسی (آپنه) هنگام خواب است در این عارضه تنفس فرد مختل می‌شود، کابوس شبانه در افرادی که دچار اختلال شخصیت هستند، بیشتر مشاهده می‌شود.
مصرف برخی از دارو‌ها مانند دارو‌های فشار خون، پارکینسون و ضد افسردگی می‌تواند در بروز کابوس شبانه موثر باشد، البته سو مصرف مواد، استعمال الکل و دخانیات مانند سیگار نیز منجر به کابوس شبانه در افراد می‌شود.
افراد هنرمند در مقایسه با افراد دیگر اغلب کمتر دچار کابوس شبانه می‌شوند، در کودکان کابوس شبانه شایع‌تر از بزرگسالان است و تقریبا در سن سه تا شش سالگی ۱۰ تا ۱۵ درصد این افراد دچار کابوس شبانه می‌شوند؛ این کودکان معمولاً با جیغ و فریاد از خواب می‌پرند و بزرگسالان سعی می‌کنند که آنها را آرام کنند و به بستر برگردانند.
موثرترین روش‌های درمان کابوس شبانه
اگر کابوس شبانه در عملکرد روزانه فرد اختلال شدید ایجاد کند یا منجر به افسردگی شخص شود به درمان دارویی نیاز دارند.
اگر کابوس شبانه در عملکرد روزانه فرد اختلال ایجاد نکرده یا منجر به افسردگی فرد نشده باشد، در این صورت فرد باید از درمان‌های غیردارویی استفاده کند.
افراد برای جلوگیری از بروز کابوس‌های شبانه باید سعی کنند که افکار اضطراب زا را که ناشی از مشکلات و مسائل روزمره است، از خودشان دور کنند همچنین آن‌ها باید ۲۰ دقیقه قبل از خواب ریلکسیشن (تن آرامی) را انجام دهند، سپس به رختخواب بروند.
ساعت خواب ما باید با ساعت بیولوژیکی بدنمان هماهنگی داشته باشد، افراد برای جلوگیری از بروز کابوس شبانه باید به موقع بخوابند و سر ساعت مشخصی هم از خواب بیدار شوند.
 ویژگی‌های اتاق خواب
اتاق خواب باید ثابت، آرام، بدون درهم ریختگی و فاقد نور و سر و صدا باشد؛ همچنین اتاق خواب باید دمای مناسب (نه خیلی گرم و نه خیلی سرد) داشته باشد.
برخی افراد وقتی وارد رختخواب می‌شوند گوشی همراه خود را چک یا کتابی را مطالعه می‌کنند؛ انجام این کار‌ها پیش از خواب باعث درگیری ذهنی فرد می‌شود و در نتیجه فرایند طبیعی خواب شخص به هم می‌خورد.
افرادی که خوابشان نمی‌برد نباید در رختخواب بمانند در این مواقع آن‌ها باید از رختخواب خارج شوند و فعالیتی انجام دهند و پس از خسته شدن دوباره به رختخواب برگردند.
افراد برای داشتن خوابی راحت باید پیش از خواب یک لیوان شیر ولرم بنوشند؛ دوش گرفتن و استحمام کردن پیش از خواب هم به داشتن خوابی آرام کمک می‌کند.
افراد باید پیش از خواب از مصرف نوشیدنی‌های کافئین دار مانند چای وقهوه خودداری کنند همچنین استفاده از غذای چرب و سنگین در وعده شام هم می‌تواند موجب بروز کابوس شبانه در افراد شود.
برای اینکه کودکان خوابی راحت و آرام داشته باشند والدین باید در کنار آن‌ها دراز بکشند و برایشان قصه‌های شیرین و جذاب بخوانند، انجام این کار سبب ایجاد آرامش در کودکان می‌شود.
افرادی که دچار وقفه تنفسی هستند، باید به کلینیک‌های خواب مراجعه کنند تا بررسی‌های لازم در مورد آن‌ها انجام و مشکلشان حل شود.