مزایای ویژه سفیر و سفارت در نظام جمهوری اسلامی

مجید محمدی ( جامعه شناس )

به روایت علیرضا شیخ عطار، سفیر جمهوری اسلامی در آلمان، «زمانی که در سالن کنفرانس امنیتی مونیخ نشسته و منتظر حضور علی اکبر صالحی، وزیر خارجه در محل سخنرانی بودم، خانم رث از کنار من رد شد و احوالپرسی کرد... من دستم را به نشانه احترام بلند کردم و خانم رث نیز دستش را بلند کرد ولی هیچ ملامسه‌ای صورت نگرفت.» (فارس ۲۱ بهمن ۱۳۹۱) اما به روایت فیلمی که در سایت یوتیوب گذاشته شده این دو همانند دوستان قدیمی «های فایو» (بزن قدش: زدن کف دست و پنج انگشت به هم با بالا بردن دست‌ها) می کنند.

البته ممکن است دست‌ها تصادفی به هم خورده باشند اما این امر در اصل واقعه که تماس صورت گرفته و سفیر در انکار آن، واقعیت را انکار می کند تاثیری ندارد. یکی از دلایلی که سایت‌هایی مثل یوتیوب در ایران فیلتر می شود دقیقا همین پرده پوشی‌ها برای افکار عمومی است. وقتی افراد به اصل خبر دسترسی نداشته باشند دیوار حاشا بلند می شود.

شیخ عطار برای بی اعتبار کردن رسانه‌هایی که گزارش مخالف نظر وی داده بود (و احتمالا نمی توانند به سایت یوتیوب در ایران دسترسی داشته باشند) به ابزار همیشگی اسلامگرایان یعنی صهیونیست و طرفدار مجاهدین خلق معرفی کردن رسانه‌ها در صورت گزارش غیر دلخواه متمسک می شود: «حتی در مقررات استخدامی این روزنامه از خبرنگاران و کادر اداری تعهد کتبی گرفته می شود که از اسرائیل انتقاد نکنند. خبرنگار بیلد هم از این
صحنه عکس و فیلم گرفت و روز چهارشنبه در ستون «کارت قرمز» این روزنامه منتشر کرد... آنها با این کار می خواستند به دلیل مخالفت رث با منافقین، ضرب شستی به وی نشان داده و از سوی دیگر چهره من را به عنوان سفیر جمهوری اسلامی ایران مشوه و جنایتکار جلوه دهند.» (همانجا)

مزایای سفیر بودن

شهروندان ایرانی شاید ندانند سفرای جمهوری اسلامی سالانه چند ده یا چند صد هزار دلار از کیسه‌ آنها خرج می کنند. این سفرا عزیز کرده‌های حکومت‌اند که از امتیازات حکومت برخوردار شده و با زندگی در یک کشور خارجی از بسیاری از محدودیت‌های حکومت در ایران معاف و از امکانات کشور میزبان برخودار هستند. اما خود و اعضای خانواده باید سبک زندگی روحانیت را رعایت یا بدین امر تظاهر کنند تا نشان دهند زندگی در خارج کشور آنها را گمراه نمی کند و نکرده است. همچنین بسیاری از سفرای جمهوری اسلامی با استقرار در خارج کشور زمینه‌های تجارت خود و دوستان و آشنایان و تحصیل و اقامت فرزندان در خارج کشور را در آینده فراهم می کنند. وقتی صحبت از بخش خصوصی در ایران می شود عمدتا همین گونه مدیران یا مدیران سابق و نزدیکان آنها مراد می شود.

دردسرهای سفیر جمهوری اسلامی بودن

سفیران نظام همواره زیر ذره بین قرار دارند چون سفارت نظام شغلی است بسیار دلپذیر (بدون مسئولیت و با مزایای زیاد) که بسیاری غبطه‌ آن را می خورند و نیروهای جناح مقابل در پی آن هستند که خود به جای سفرای موجود قرار گیرند. از این جهت کوچک ترین اعمال آنها گزارش می شود. زندگی زیر ذره بین در یک کشور خارجی که محدودیت‌های قراردادی جمهوری اسلامی در آن برقرار نیست کاری است بسیار دشوار.

حکومت و روحانیت شیعه انتظارات مشخصی از سفرا دارند:

۱. برگزاری مراسم و آیین‌‌های مذهبی شیعه (روضه خوانی، سینه زنی، تبلیغ) با دعوت از روحانیون مورد اعتماد ولی فقیه و در واقع فراهم کردن هتل اقامتی برای گردشگری روحانیون شیعه در کشورهای دیگر به حساب مردم در عین دریافت دستمزد؛ این کار به حساب فعالیت تبلیغاتی سفارت گذاشته می شود؛

۲. دادن امکانات و خدمات و تدارکات به حلقه‌های ایرانی و لبنانی؛ این کار به حساب مبارزه با ضد انقلاب و حفظ نظام گذاشته می شود؛

۳. فراهم کردن محل اقامت و نقل و انتقال برای مقامات دولتی و نزدیکان آنها هنگامی که به خارج از کشور حتی برای سفرهای تفریحی سفر می کنند؛ این کار به حساب فعالیت ارتباطی سفارت گذاشته می شود؛ و

۴. ارتباط با گروه‌های تروریستی و اسلامگرایانی که ظرفیت بالقوه‌ در اختیار گرفتن قدرت را در آینده‌ی کشورشان دارند. جمهوری اسلامی برای تاسیس نظام مورد نظر خود، به این گروه‌ها نیاز دارد.

در مقابل کارهایی که می کنند سفرا و کادر سفارت از انجام وظایفی معاف می شوند:

۱. ارتباط با اهل فرهنگ و نخبگان دانشگاهی کشور مربوطه؛ کمتر سفیر جمهوری اسلامی این گروه را می شناسد چه برسد به برقراری ارتباط با آنها؛

۲. ارتباط با سفرای دیگر کشورها که در کشور مربوطه فعالیت می کنند؛ انزوا و بسته بودن جمهوری اسلامی این گونه ارتباطات را دشوار می سازد؛

۳. ارتباط با سیاستمداران کشور محل خدمت جهت تسهیل فعالیت‌های تجاری و توسعه‌ای؛ آنها این کار را نیز در بسیاری از کشورها نمی کنند چون اقتصاد کشور بر اساس صادرات نفت شکل گرفته و وزارت خارجه فاقد رهیافت توسعه‌ اقتصادی است؛

(حتی اگر سفرای جمهوری اسلامی بخواهند در سه مورد مذکور کاری انجام دهند دست نگاه می دارند چون به آسانی ممکن است مورد اتهام قرار گیرند)

۴. ارائه‌ گزارش از پیشرفت‌های اجتماعی و انسانی از کشور مربوطه به دولت و ملت متبوع؛ حکومت نیازی به این گزارش‌ها ندارد چون تنها باید مشکلات جوامع غربی در تریبون‌ها و منابر و رسانه‌های داخل کشور گزارش شوند که آنها را نیز از خود رسانه‌های غربی اخذ می کنند؛

۵. دادن خدمات به ایرانیان درمانده و دارای مشکل در خارج کشور و نیز دانشجویانی که در دیگر کشورها تحصیل می کنند (که بخشی از وظایف کنسولی آنهاست). این خدمات بالاخص از شهروندان مخالف و غیر خودی استنکاف می شود. اما شهروندان خودی این خدمات را حتی بیش از حد معمول دریافت می کنند چون اگر نکنند برای مقامات سفارتخانه دردسر درست می کنند.