«پرسه» در آیین زرتشتی؛ یادبود کشته‌شدگان دوران دیرین و درگذشتگان سال جاری

سال‌های طولانی حکومت استبدادی اسلام‌گرا باعث شده است جایگاه دیانت و مذهب نزد ایرانیان خدشه‌دار شود. سرزمین ما در طول قرن‌ها پر از تنوع کم‌نظیری از آیین‌ها و آداب بوده است؛ از یهودیتِ چند‌هزار ساله که ایران جایگاهی کم‌مانند در کتاب مقدسش دارد تا دیانتِ بهایی که کمتر از ۲۰۰ سال پیش از ایران برخاست و امروز در گوشه گوشه دنیا معتقدانی دارد.

اما کمتر آیینی همچون دین زرتشت و پرستش اهورامزدا با عمق‌ هویت دیرین ایرانی درآمیخته است، دینی که سابقه‌اش احتمالا به هزاره دوم قبل از میلاد بازمی‌گردد و بیش از هزار سال دین غالب ایران‌زمین بود تا اینکه در پی ظهور اسلام و فتح ایران به‌دست عرب‌ها، به محاق رفت. اما آیین زرتشت هرگز به‌طور کامل از میان نرفت و پیروانش هم در ایران‌زمین باقی ماندند و هم در پی مهاجرت‌های تاریخی در شبه‌قاره هند، به هویت‌های جدیدی شکل دادند.

در میان ایرانیان نیز گرچه اسلام دین اکثریت شد، رنگ‌و‌بوی سنت‌های زرتشتی در فرهنگ آنان حفظ شد. در آینده ایران که آزادی مذهبی و فکری فراهم شود،‌ می‌توان تصور کرد که شاهد توجه و علاقه بیش از پیش به برخی سنت‌های زرتشتی باشیم. در میان تاریخدانان معاصر نیز به نقش زرتشتی‌ها در برآمدن ملی‌گرایی ایرانی معاصر بیشتر توجه شده است از جمله افشین مرعشی،‌ تاریخدان برجسته، که کتاب اخیرش با عنوان «تبعید و ملت: جامعه پارسی هند و ساخت ایران معاصر» به این قضیه می‌پردازد.