چرا باید جنس مذکر در طبیعت حضور داشته باشد؟

با توجه به این‌که در اکثر گونه‌های جانوری تنها نقش جنس مذکر در تولید مثل اهدای اسپرم است، زیست شناسان همواره به این معنا فکر کرده‌اند که چرا گزینش تکاملی جانوران با تمام بی‌رحمی خود اجازه داده که جنس مذکر کماکان به موجودیت خود ادامه دهد.

 

به گزارش خبرگزاری رویترز، اکنون گروهی از دانشمندان بریتانیایی برای این معما پاسخی پیدا کرده‌اند. به اعتقاد آنها برای روندی موسوم به «گزینش جنسی» به جنس مذکر نیاز است و جانوران از این طریق، از گسترش بیماری جلوگیری کرده و از انقراض نسل خود پیشگیری می‌کنند.

 

شماری از دانشمندان پیشتر گفته بودند روش تولید مثلی که بدون آمیزش جنسی صورت بگیرد، مثل نمونه‌هایی که تمام جمعیت مونث باشند، در تولید فرزندان بیشتر موفق‌تر خواهد بود.

 

اما در این پژوهش علمی جدید که نتایج آن در شماره اخیر مجله «نیچر» (طبیعت) چاپ شده، گفته می‌شود که در روند «گزینش جنسی» که جنس مذکر برای انتخاب شدن توسط مونث با یکدیگر رقابت می‌کنند باعث بهبود کیفیت ژن‌ها و سلامت نسل‌های بعدی می‌شود. به این خاطر وجود جنس مذکر بسیار مهم است.

 

در غیاب روند «گزینش جنسی» و اگر عمل آمیزش و رقابت بر سر آن وجود نداشته باشد، نسل جانوران از نظر ژنتیک ضعیف‌تر شده و در نتیجه خطر انقراض نسل آنها افزایش می‌یابد.

 

پروفسور «مت گیج» مسئول این پژوهش در دانشگاه آنگلیای شرقی در بریتانیا می‌گوید:«رقابت بین جنس مذکر بر سر تولید مثل یک حسن بسیار مهمی دارد چون سلامت ژنتیک نسل‌های بعدی را بهبود می‌دهد».

 

وی افزود: «روند گزینش جنسی به عنوان یک فیلتر عمل می‌کند و با حذف جهش‌های ژنتیک زیان‌بار، به شکوفایی نسل‌های بعد و پرهیز از انقراض نسل جانوران کمک می‌کند».

این گزارش یادآوری می‌کند که تقریبا تمام جانداران چند سلولی به روش آمیزش جنسی تولید مثل می‌کنند. اما به گفته پروفسور مت گیج، وجود و بقای این روش به سادگی قابل توضیح نیست چون عمل آمیزش یا سکس کاستی‌های خود را دارد. به عنوان مثال فقط نیمی از فرزندان که مونث هستند قادر به تکرار تولید مثل خواهند بود.

 

او می‌گوید: «نکته این است که چرا جانداران تمام تلاش خود را برای تولید جنس مذکر به هدر می دهند؟»

این گروه پژوهشی به مدت ۱۰ سال نوعی از سوسک‌های شب‌رو را در آزمایشگاه پرورش داده و رفتار آن‌ها در دوران گزینش جنسی را به دقت زیر نظر گرفتند. در برخی مقاطع روند گزینش جنسی با رقابت شدیدی توام بود و مثلا ۹۰ سوسک نر بر سر ۱۰ سوسک ماده رقابت می‌کردند.

 

در مقاطع دیگری تعداد نرها و ماده‌ها برابر بود و در نتیجه بین نرها رقابتی وجود نداشت و ماده‌ها نیز امکان انتخاب نداشتند.

پس از هفت سال مطالعه این سوسک‌ها، که برابر با ۵۰ نسل از تولید مثل این حشرات است، دانشمندان متوجه شدند که نسل‌های تولید شده در نتیجه رقابت شدیدتر در گزینش جنسی سالم‌تر و در مقابل احتمال انقراض نسل نیز مقاوم‌تر هستند.

 

اما آن دسته از سوسک‌هایی که محصول تولید مثل در دوره‌های بدون رقابت و یا رقابت ضعیف در گزینش جنسی بودند در برابر خطرات ناشی از درون همسری بسیار ضعیف بوده و پس از گذشت ده نسل، به طور کامل منقرض شدند.