در مورد ایران باید از تجربه دهه ۹۰ عراق آموخت

بنت رمبرگ، تحلیگر سیاسی در دفتر امور سیاسی- نظامی دولت جورج بوش پدر، رییس جمهور اسبق آمریکا، در تحلیلی که وب سایت «پولیتیکو» آن را منتشر کرده است توصیه می کند که در صورت شکست دور فعلی مذاکرات هسته ای با ایران، به کارگیری اشکالی از حمله نظامی شبیه به آنچه که آمریکا پس از جنگ خلیج فارس در مورد عراق پیاده کرد اهمیت بیشتری پیدا کرده و می تواند نتیجه بخش باشد.

             

نتایج تازه ترین دور از رایزنی های تخصصی بین ایران و نمایندگان کشورهای گروه پنج به علاوه یک روز سه شنبه- سوم مرداد- مشخص خواهد شد. اگر این مذاکرات بار دیگر به بن بست برسد تصمیم گیران سیاسی در آمریکا و کشورهای متحد آن باید در مورد راهکارهای بعدی چاره ای بیاندیشند. تحریم های سختگیرانه علیه ایران ممکن است سال ها طول بکشد تا به نتیجه مطلوب برسد.

به نظر می رسد بسیاری از دولتمردان غربی در مورد حملات هوایی به تاسیسات هسته ای ایران دید چندان مثبتی ندارند و می گویند یک چنین حملاتی ممکن است فقط وقفه کوتاهی در ادامه فعالیت های هسته ای ایران ایجاد کند و در مقابل آن کشور را به ادامه پر شتاب تر و گستاخانه تر برنامه های هسته ای تشویق کند.

بنت رمبرگ تاکید می کند که نتیجه حملات هوایی لزوما چنین نخواهد بود. پس از پایان حملات و نابود کردن بخش مهمی از توانایی های هسته ای ایران، جامعه بین المللی با اعمال یک رژیم بازرسی سختگیرانه می تواند از شروع مجدد فعالیت های هسته ای خطرناک ایران جلوگیری کند.

به گفته وی، ترکیب این دو عامل، یعنی حملات هوایی برای نابودی تاسیسات و سپس اعمال کنترل از طریق بازرسی، بین سال های ۱۹۹۱ تا ۱۹۹۴ در مورد عراق نتیجه مثبتی داشت و اگر تاریخ را شاهد بگیریم قاعدتا باید در مورد ایران نیز ثمربخش باشد.

نویسنده به موارد مهمی در زمینه استفاده از حملات هوایی برای تخریب تاسیسات هسته ای دشمن اشاره می کند، از جمله حملات هوایی نیروهای متفقین به تاسیسات آب سنگین آلمان نازی که در بخش اشغال شده نروژ قرار داشت.

در نتیجه چنین حمله ای، فعالیت این تاسیسات مختل شد ولی برنامه هسته ای آلمان نازی ادامه یافت تا زمانی که بر اثر شکست این کشور، متفقین توانستند یک برنامه گسترده خلع سلاح را در آلمان اجرا کنند.

مورد دیگر، حمله هوایی اسرائیل به راکتور هسته ای عراق در سال ۱۹۸۱ است. اسرائیل فکر می کرد که با این حملات فعالیت هسته ای عراق خاتمه خواهد یافت، ولی چنین نشد. در دهه بعد دولت عراق بودجه و امکانات بیشتری را به برنامه های هسته ای خود اختصاص داد.

اما در دوره جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ بمباران مکرر مراکز نظامی و تسلیحاتی عراق عملا به فعالیت های هسته ای این کشور نیز پایان داد. سالها بعد جامعه بین المللی توانست یک رژیم بازرسی دقیق تسلیحاتی را به حکومت عراق تحمیل کند و در نتیجه آن معلوم شد که رژیم صدام حسین پس از حملات اسرائیل با چه سرعت و دامنه گسترده ای فعالیت های هسته ای خود را ادامه داده بود.

بنت رمبرگ در ادامه تحلیل خود در وب سایت «پولیتیکو» خاطر نشان می کند که شناسایی و از کار انداختن باقی مانده توانایی هسته ای عراق کار ساده ای نبود ولی تداوم بازرسی و ادامه فشار به رژیم صدام حسین در فاصله سال های ۱۹۹۱ تا ۱۹۹۴ بالاخره نتیجه داد و تمام تجهیزات و ذخایر هسته ای و سایر سلاح های غیرمتعارف عراق نابود شد.

همه می دانیم که پس از اشغال عراق در سال ۲۰۰۳ معلوم شد که این کشور برخلاف گزارهای نادرستی که منتشر شده بود سلاح هسته ای و یا سایر تسلیحات تخریب و کشتار جمعی نداشت.

سیاستگذاران امروز نیز در مورد ایران باید با استفاده از الگوی آن زمان از قطعنامه های مصوب شورای امنیت سازمان ملل متحد استفاده کنند. در متن قعطنامه هایی که علیه عراق تصویب شد حکومت این کشور موظف گردید تا بدون هیچ قید و شرطی تمام ذخایر، تجهیزات و دانش مربوط به برنامه های هسته ای را به آژانس بین المللی انرژی اتمی تسلیم کند.

اگر سیاستمداران آمریکا و کشورهای متحد آن با اتکای به یک چنین راهکار طولانی مدتی با ایران برخورد کنند ایران پس از حملات هوایی هر گونه امکان و شانسی برای احیای برنامه های هسته ای خود را از دست خواهد داد.

نکته مهم این است، وقتی که از حمله نظامی سخن به میان می آید به دقت روش شود که پس از آن چه باید کرد. در پیش گرفتن یک چنین الگویی در برخورد با بحران هسته ای ایران برای غرب می تواند امتیازات زیادی در برداشته باشد.