گفتارهایی طنزآمیزدرباره طب، طبیب و طبابت

گفتارهایی طنزآمیزدرباره طب، طبیب و طبابت

رنجوری با طبیب گفت: رنج می‌کشم و زحمتی دارم، چه تدبیر باشد؟ طبیب نبض او بگرفت، گفت: علاج تو آن است که هرروز قلیهٔ پنج مرغ فربه و گوشت مطنجنه (نوعی خورش متشکل از گردو، کشمش، قیسی، رب انار، گوشت مرغابی و در برخی موارد خرما) کرده و به زعفران آلوده با عسل می‌خوری و قی می‌کنی! گفت: مولانا! راستی خوش عقل داری، اگر اینکه تو می‌گویی کس دیگر خورده و قی کرده باشد، من درحال بخورم.

رنجوری پیش طبیب رفت و گفت: موی ریشم درد می‌کند. پرسید که: چه خورده‌ای؟گفت: نان و یخ! گفت: بر و بمیر که نه دردت به درد آدمی می‌ماند و نه خوراکت.

به شهری از شهرهای عراق طبیبی بود حاذق، و مذکوربه یُمن معالجت، مشهور به معرفت دارو و علت... با مایهٔ بسیار و تجربت فراوان، دستی چون دم مسیح و دمی چون قدم خضر... روزگارچنانکه عادت اوست، در بازخواستن مواهب و ربودن نفایس، او را دست بردی نمود تا قوت ذات و نور بصر در تراجع افتاد، و به تدریج چشم جهان بینش بخوابانید. و اندران شهر مدعیی نادان بود چون عرصه خالی یافت، دعوی علم طب آغاز نهاد و ذکر آن در افواه افتاد.و ملک آن شهر دختری داشت و به برادرزادهٔ خویش داده بود، و او را در حال وضع حمل رنج حادث گشت. طبیب پیر دانا را حاضر آوردند. از کیفیت رنج نیکو پرسید.چون جواب بشنود و بر علت تمام وقوف یافت به دارویی اشارت کرد که آن را زامهران خوانند. گفتند: بباید ساخت. گفت: چشم من ضعیف است، شما بسازید. در این میان آن مدعی بیامد و گفت: کار من است و ترکیب آن می‌دانم. ملک او ر ا پیش خواند و فرمود که در خزانه رود و اخلاط دارو بیرون آرد. در رفت و بی علم و معرفت کاری پیش گرفت.از قضا صرهٔ زهر هلاهل به دست او افتاد، آن را بر دیگر اخلاط بیامیخت و به دختر داد. خوردن همان بود و جان شیرین تسلیم کردن همان. ملک از سوز دختر شربتی از آن دارو بدان نادان داد، بخورد و در حال سرد گشت.

گویند: قصابی را استخوان خرده در پلک خلیده بود، و او را به تعب می‌داشت. لاجرم به کحال (چشم پزشک) شد. کحال او را عشوه می‌داد، و او هر بامداد منی گوشت به مطبخ طبیب می‌فرستاد. روزی به عادت بیامد. طبیب به خانه نبود. شاگرد چشم او بگشود. ریزهٔ استخوان بدید و بیرون کرد.رنجور برفت و دیگر روز باز نگشت. کحال از شاگرد ماجری بپرسید. گفت: ریزه‌یی بر پلک داشت بدیدم و برآوردم، و بلسان (داروی شفابخش چشم) بنهادم، مانا که بهبود یافته است. کحال بخشم شد و گفت: زهی ابله! من هم آن استخوان می‌دیدم لیکن گوشت روزانه را نیز چشم می‌داشتم.

یکی از جراحان معاصر در مجلسی می‌گفت: امروز سنگ کلیه‌یی به بزرگی تخم مرغی بیرون آوردم، و بدان مفاخره و مباهات کردن می‌خواست. یکی از حاضران گفت: رنجور اکنون چگونه است؟ گفت: در حین عمل بمرد. ظریفی از حاضران گفت: اگر بنا بمردن بود، من جگرش را هم در می‌آوردم.