انتصاب مجتبی خامنه‌ای به رهبری؛ از تبریک صمیمانه پوتین تا بیعت گروه‌های نیابتی

به رغم تهدیدهای آمریکا و اسرائیل، روسیه و چین مواضعی متفاوت در مورد رهبری مجتبی خامنه‌ای گرفته‌اند و برخی گروه‌های نیابتی هم با او "بیعت" کرده‌اند (عکس آرشیوی)دویچه وله: بابک بهمنش

انتصاب مجتبی خامنه‌ای به رهبری جمهوری اسلامی، با واکنش‌های متفاوتی روبه‌رو شد. پوتین پیام تبریک فرستاد. چین محتاطانه آن را "موضوعی داخلی" خواند. فرانسه خواستار "تغییر مسیر" شد. نیابتی‌های منطقه‌ای هم بیعت کردند.

اعلام انتصاب مجتبی خامنه‌ای از سوی مجلس خبرگان به عنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی، با واکنش‌های گسترده بین‌المللی روبه‌رو شد.

گرچه آمریکا و اسرائیل، هر دو مواضع تندی علیه هرگونه جانشینی برای علی خامنه‌ای گرفته‌اند، اما کشورهای نزدیک به جمهوری اسلامی، از جمله روسیه و چین، مواضعی متفاوت در مورد رهبری مجتبی خامنه‌ای اتخاذ کرده‌اند و گروه‌های نیابتی منطقه‌ای تهران نیز به استقبال رهبر جدید رفته‌اند و با او اعلام بیعت کرده‌اند.

ساعاتی پیش از اعلام خبر انتصاب مجتبی خامنه‌ای به مقام رهبری جدید، علی حسینی اشکوری، از اعضای مجلس خبرگان، گفته بود که بدین ترتیب نام خامنه‌ای به عنوان رهبر جمهوری اسلامی همچنان ادامه خواهد یافت.

این خبر در حالی اعلام شد که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، ساعاتی پیش از آن گفته بود بدون تأیید کاخ سفید رهبر جدید در ایران دوامی نخواهد داشت. ترامپ به "ای‌بی‌سی نیوز" گفته بود: «اگر رهبر جدید از ما تایید نگیرد، مدت زیادی دوام نخواهد آورد. ما می‌خواهیم مطمئن شویم که مجبور نشویم هر ۱۰ سال یک‌بار دوباره به اینجا برگردیم، به‌ویژه وقتی رئیس‌جمهوری مثل من در قدرت نیست که این کار را انجام دهد.»

ترامپ افزوده بود: «نمی‌خواهم مردم پنج سال دیگر مجبور شوند دوباره همین اقدام را انجام دهند، یا بدتر از آن اجازه بدهند که آنها (مقامات جمهوری اسلامی) به سلاح هسته‌ای دست پیدا کنند.»

اسرائیل نیز پیش‌تر هشدار داده بود که جانشین علی خامنه‌ای از حملات این کشور در امان نخواهد بود و اعضای مجلس خبرگان نیز که قصد معرفی جانشین آتی را دارند مورد هدف قرار خواهند گرفت. ارتش اسرائیل بامداد یکشنبه در پیامی به زبان فارسی اعلام کرده بود: «می‌خواهیم به شما بگوییم که دست دولت اسرائیل همچنان هر جانشین و هر فردی را که تلاش کند جانشینی تعیین کند، تعقیب خواهد کرد.»
فرانسه خواستار "تغییر مسیر" شد
فرانسه در این میان با رویکردی دیگر، از مجتبی خامنه‌ای، رهبر جدید جمهوری اسلامی، خواسته است تا سیاست‌های خود را به‌ شکلی بنیادی تغییر دهد. ژان-نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، در گفت‌وگو با رادیو "فرانس اینتر" گفت: «این رژیم باید آماده اعطای امتیازهای گسترده و تغییر مسیری بنیادین باشد.»

به گفته بارو، ایران همچنین باید به "اقدام‌های بی‌ثبات‌کننده‌ای که برای منطقه و برای خود ما خطرناک هستند" پایان دهد. وزیر خارجه فرانسه یک روز پس از انتصاب مجتبی خامنه‌ای، فرزند رهبر کشته‌شده جمهوری اسلامی، به مقام رهبری افزود: «او باید کلیدهای آینده مردم ایران را به آنها بازگرداند.»
"حمایت بی‌دریغ" پوتین از تهران
کرملین، به‌رغم چنین هشدارهایی، از رهبری مجتبی خامنه‌ای استقبال کرده و ولادیمیر پوتین، رئیس جمهوری روسیه، در پیامی رسمی رهبری جدید جمهوری اسلامی را به او "صمیمانه تبریک" گفته است.

پوتین خطاب به مجتبی خامنه‌ای نوشته است: «اکنون که ایران با تجاوزی مسلحانه روبه‌روست، فعالیت شما در این منصب عالی بی‌تردید مستلزم شجاعت و از خود گذشتگی بسیار خواهد بود. اطمینان دارم که با سربلندی راه پدر خود را ادامه خواهید داد و مردم ایران را در برابر آزمون‌های دشوار متحد خواهید ساخت.»

رئیس کرملین در پیام امروز خود همچنین ضمن اعلام "حمایت ‌بی‌دریغ" خود از تهران، روسیه را "شریک قابل اعتماد" جمهوری اسلامی خوانده و برای مجتبی خامنه‌ای "در حل وظایف چالش‌برانگیز پیش رو" آرزوی "موفقیت، تندرستی و پایداری" کرده است.
حمایت محتاطانه چین از "حق حاکمیت ایران"
در این میان، چین در موضعی محتاطانه، انتصاب مجتبی خامنه‌ای به رهبری جمهوری اسلامی را "موضوعی داخلی" خوانده و خواستار احترام به حق حاکمیت ایران شده است. پکن ضمن تأکید بر اصل عدم مداخله، تغییر رهبری جمهوری اسلامی را همخوان با قانون اساسی ایران دانسته و در عین حال بر ثبات منطقه‌ای در میانه تنش‌های جاری خاورمیانه تأکید کرده است.

به گزارش چاینا دیلی چین نسبت به تصمیم ایران برای انتصاب مجتبی خامنه‌ای به عنوان رهبر جدید این کشور با احتیاط واکنش نشان داده و این تحول را موضوعی داخلی توصیف کرده و خواستار احترام به حاکمیت ایران شده است.

به گزارش چاینا دیلی، گوئو جیاکون، سخنگوی وزارت خارجه چین، امروز دوشنبه در نشست خبری خود در پکن، در مورد قرار گرفتن مجتبی خامنه‌ای در عالی‌ترین مقام جمهوری اسلامی گفت: «این تصمیمی است که طرف ایرانی بر اساس قانون اساسی خود گرفته است.»

این سخنگو افزود که پکن در امور داخلی دیگر کشورها مداخله نمی‌کند و معتقد است حاکمیت و تمامیت ارضی ایران باید مورد احترام قرار گیرد. چاینا دیلی به نقل از مقام‌های چینی نوشت، تغییرات رهبری در ایران در حوزه صلاحیت نهادهای سیاسی و مذهبی این کشور است و نباید تحت فشار یا مداخله خارجی قرار گیرد.

گوئو جیاکون همچنین در واکنش به تهدیدهای اسرائیل و آمریکا علیه رهبری جمهوری اسلامی، بار دیگر بر مخالفت پکن با اقداماتی که می‌توانند بی‌ثباتی در منطقه را تشدید کنند، تکرار کرد.

او گفت: «چین با مداخله در امور داخلی دیگر کشورها تحت هر بهانه‌ای مخالف است و حاکمیت، امنیت و تمامیت ارضی ایران باید مورد احترام قرار گیرد.» پکن در مناقشه هسته‌ای و سپس جنگ ایران، روابط دیپلماتیک خود با تهران را حفظ کرده و اغلب خواستار گفت‌وگو و خویشتن‌داری در مناقشه‌های منطقه‌ای شده است. اظهارات اخیر چین نیز نشانگر ادامه سیاست محتاطانه پیشین این کشور مبنی بر عدم مداخله، در عین به رسمیت شناختن انتقال رهبری در ایران، است.

در کنار مواضع کشورهای نزدیک به ایران، شبه‌نظامیان مورد حمایت جمهوری اسلامی در منطقه به تمامی از رهبری مجتبی خامنه‌ای استقبال کرده و با او اعلام بیعت کرده‌اند.
حزب‌الله لبنان "تحت فرمان" مجتبی خامنه‌ای
در این میان، حزب‌الله لبنان در بیانیه‌ای اعلام کرد که همچنان به "اصول انقلاب اسلامی ایران پایبند است" و ضمن پیروی از رهبری "آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای"، مسیر خود را در چارچوب این اصول ادامه خواهد داد.

در بیانیه شبه‌نظامیان حزب‌الله از "تجدید بیعت با اصول امامان انقلاب" سخن رفته و تأکید شده است که اعضای این گروه خود را متعهد به ادامه این مسیر می‌دانند. آنان هدف خود را در چارچوب دکترین ولایت فقیه و "تحت فرمان" مجتبی خامنه‌ای، مقابله با "تجاوز آمریکا و نظام سلطه جهانی" توصیف کرده‌اند.
تبریک حوثی‌های یمن
حوثی‌های مورد حمایت جمهوری اسلامی، موسوم به "انصارالله یمن"، انتصاب مجتبی خامنه‌ای به عنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی را "در این شرایط سخت و سرنوشت‌ساز" تبریک گفتند. دفتر سیاسی "انصارالله یمن" در بیانیه‌ای ابراز اطمینان کرد که جمهوری اسلامی به رهبری مجتبی خامنه‌ای «به سمت تحقق یک پیروزی عظیم حرکت می‌کند.»

محمد الحوثی، عضو شورای عالی سیاسی یمن انتخاب مجتبی خامنه‌ای به عنوان رهبر جمهوری اسلامی را تبریک گفت. به نظر می‌رسد این شبه‌نظامیان شیعه زیدی که پیش‌تر اعلام کرده بودند در صورت حمله به ایران، واکنش شدیدی نشان خواهند داد، تاکنون خویشتن‌داری کرده‌اند.
تبریک مقام‌ها و "بیعت" گروه‌های عراقی
در نخستین موضع مقام‌های عراقی در خصوص انتخاب رهبر جدید جمهوری اسلامی، عدنان فیحان، معاون اول رئیس پارلمان عراق، رهبری مجتبی خامنه‌ای را تبریک گفته و انتصاب او را "نقطه عطفی مهم در نظام سیاسی جمهوری اسلامی" دانسته است.

فیحان در بیانیه‌ای همچنین خواستار "اقدامات جدی" جامعه بین‌المللی برای توقف جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و "جلوگیری از پیامدهای آن بر امنیت و صلح منطقه‌ای و بین‌المللی" شده است.

ابوحسین حمیداوی، دبیرکل کتائب حزب‌الله عراق، از دیگر گروه‌های نیابتی جمهوری اسلامی، نیز گفته است: «انتصاب مجتبی خامنه‌ای به عنوان رهبر و پرچمدار نیروهای مقاومت در جهان، گواه دیگری بر تیزبینی، بصیرت و دوراندیشی عمیق مجلس خبرگان رهبری در قبال بزرگی چالش‌های سرنوشت‌سازی است که ملت با آن مواجه است.»

حمیداوی مجتبی خامنه‌ای را شخصیتی خوانده که «از ویژگی‌های رهبری و شایستگی لازم برای به دوش کشیدن بار این مسئولیت بزرگ در این دوران سخت برخوردار است.»

هاشم حیدری، دبیرکل جنبش العهد عراق و معاون سابق حشدالشعبی نیز به استقبال "ولی فقیه جدید و ولی امر مسلمانان" رفته و بر "اطاعت، بیعت و وفاداری" از ، مجتبی خامنه‌ای تأکید کرده است.

مجلس خبرگان رهبری در بحبوحه جنگ و تنش‌های شدید منطقه‌ای، در نخستین دقایق بامداد امروز دوشنبه ۱۸ اسفند (۹ مارس) با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد که مجتبی خامنه‌ای، فرزند ۵۶ ساله علی خامنه‌ای، را با "اکثریت قاطع" به عنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی برگزیده است.

پیش‌تر برخی رسانه‌ها اعلام کرده بودند که مجلس خبرگان تحت فشار سپاه پاسداران، دست به انتخاب مجتبی خامنه‌ای زده‌، اما به دلایل مختلف از معرفی رسمی او تاکنون خودداری کرده است.