روزنامه اتریشی استاندارد: مجتبی خامنه‌ای، پسر رهبر ایران تلاش کرد شرکتی در وین را خریداری کند

دویچه وله: روزنامه اتریشی استاندارد گزارش داده که مجتبی خامنه‌ای، پسر رهبر جمهوری اسلامی و از چهره‌های پشت‌پرده اقتصادی و سیاسی حکومت، از طریق یک واسطه تحریم‌شده در سال ۲۰۲۴ برای خرید یک شرکت ثبت‌شده در وین وارد عمل شده است.

روزنامه استاندارد، چاپ اتریش می‌نویسد، رد پای فعالیت‌های اقتصادی مجتبی خامنه‌ای، پسر علی خامنه‌ای، تنها به داخل ایران محدود نیست و بخشی از آن تا قلب اروپا و اتریش امتداد پیدا می‌کند.

این روزنامه می‌گوید، او در سال ۲۰۲۴ از طریق یک واسطه پول‌دار نزدیک به خود" که در بریتانیا تحت تحریم است، برای خرید شرکت "بلو ریور هولدینگ" در وین که صاحب امتیاز فروشگاه‌های "اسپار" در ایران است، وارد مذاکره شده؛ اما افشای این شبکه و لغو امتیاز اسپار در ایران، این معامله چندصد میلیون یورویی را در دقیقه نود متوقف کرده است.
امپراتوری مشکوک پسر خامنه‌ای؛ از دوبی تا فرانکفورت و لندن
مجتبی خامنه‌ای، ۵۶ ساله یکی از چهار پسر علی خامنه‌ای است و به عنوان "مغز متفکر سیاسی و اقتصادی خانواده" شناخته می‌شود؛ کسی که هم در ساختار قدرت نقش پشت‌پرده دارد و هم در مدیریت ثروت‌ خانواده حاکم.

او در سناریوهای جانشینی رهبر جمهوری اسلامی به‌عنوان یکی از گزینه‌های اصلی مطرح می‌شود؛ سناریویی که البته در بستر اعتراضات اخیر، سرکوب خونین و بحران اقتصادی، خود با علامت سؤال مواجه شده است.

خبرگزاری بلومبرگ پیش‌تر در گزارشی مفصل نوشته بود که مجتبی خامنه‌ای در پشت یک امپراتوری املاک حدوداً ۴۰۰ میلیون یورویی قرار دارد؛ شامل ویلا در دوبی، هتل در فرانکفورت و مایورکا و آپارتمان‌های لوکس در لندن با بخش‌های جداگانه برای خدمه.

مجتبی خامنه‌ای از سال ۲۰۱۹ تحت تحریم‌های شدید آمریکا قرار گرفته و به‌عنوان یکی از چهره‌های اصلی سازمان‌دهی سرکوب در ایران معرفی شده است.

در اتحادیه اروپا، نام او به‌صورت فردی فهرست نشده، اما نهادهایی که زیر نفوذ او هستند، از جمله سپاه پاسداران، در فهرست تحریم قرار دارند. همین وضعیت، هر نوع معامله مستقیم با او را برای شرکت‌ها در سطح بین‌المللی به‌شدت پرریسک کرده است.
بلو ریور؛ شرکت مستقر در وین پشت فروشگاه‌های اسپار ایران
به‌نوشته استاندارد، حلقه اتصال این شبکه به اتریش شرکت "بلو ریور هولدینگ" مستقر در وین است؛ شرکتی که حوزه فعالیت آن تجارت عنوان شده و سال‌ها امتیاز استفاده از برند اسپار را در ایران در اختیار داشت.

مدل کار "اسپار اینترنشنال" در آمستردام این است که به شرکت‌های محلی در کشورهای مختلف، در ازای پرداخت حق امتیاز، اجازه استفاده از نام "اسپار" را می‌دهد. در ایران، این امتیاز در دست شرکت ثبت‌شده در وین، یعنی "بلو ریور" بود.

به‌گزارش این روزنامه، پشت این شرکت مجموعه‌ای از ایرانیان مقیم خارج، عمدتاً در اتریش، قرار دارد که در سال‌های گذشته بارها به‌دلیل "ارتباطات نزدیک با هسته حاکمیت در تهران" خبرساز شده‌اند.

انتخاب برند بین‌المللی "اسپار" نیز از نگاه نویسندگان گزارش، یک مزیت مهم برای شبکه نزدیک به مجتبی خامنه‌ای بوده است؛ نامی بی‌حساسیت و قابل اعتماد که در نگاه نخست، هیچ ذهنی را به سمت ساختار قدرت در ایران نمی‌برد و برای گرفتن ویزا، تسهیل رفت‌وآمد نخبگان حکومتی، یا تلاش برای راه‌اندازی سازوکارهای مالی به سمت تهران می‌توانست پوشش مناسبی ایجاد کند.

اما در اواخر ۲۰۲۴، پس از گزارش‌ روزنامه هلندی فولکس‌کرانت درباره ارتباطات این شرکت با حلقه‌های حاکمیتی، اسپار اینترنشنال امتیاز استفاده از برند خود را از "بلو ریور" پس گرفت؛ اقدامی که ارزش تجاری شرکت مستقر در وین را به‌شدت کاهش داد و زمینه شکست معامله را فراهم کرد.
مشاورِ سابق بانک مرکزی و "واسطه پول‌دار مجتبی" در معامله ۷۰۶ میلیون یورویی
طبق این گزارش، برای فروش "بلو ریور" مدیران این شرکت در وین سراغ چهره‌ای کاملاً آشنا در ساختار قدرت ایران رفتند: طهماسب مظاهری، وزیر پیشین اقتصاد و دارایی و رئیس سابق بانک مرکزی جمهوری اسلامی.

مظاهری که امروز به‌عنوان مشاور تجاری میان ایران و آلمان فعالیت می‌کند، در قالب شرکتی به نام "آدریان" مأمور شد برای "بلو ریور" خریدار پیدا کند.

در پیش‌نویس قراردادی که این روزنامه به آن استناد کرده، رقم پیشنهادی برای فروش "بلو ریور" و برخی شرکت‌های تابعه، ۷۰۶ میلیون یورو تعیین شده است؛ عددی که با توجه به واقعیت یک شرکت عمدتاً صاحب چند فروشگاه زنجیره‌ای، "غیرعادی و بسیار بالا" توصیف شده و پرسش‌ها درباره ماهیت واقعی این کسب‌وکار را تقویت می‌کند.

در پاییز ۲۰۲۴، مظاهری در نقش واسطه، با یک خریدار بالقوه وارد مذاکره شد: علی انصاری، تاجر و بانکدار جنجالی ایرانی که به‌گفته "استاندارد" و "بلومبرگ"، از مهم‌ترین چهره‌های اقتصادی نزدیک به سپاه پاسداران و حلقه نزدیک به مجتبی خامنه‌ای است.

علی انصاری، که در بریتانیا به‌دلیل اتهام تأمین مالی سپاه تحت تحریم قرار دارد، سابقه مالکیت و مدیریت بانک ورشکسته "آینده" را داشته، شهروندی ایران، قبرس و مجموعه جزایر "سِنت کیتس و نویس" را در اختیار دارد و گفته می‌شود، میلیاردها یورو دارایی در خارج از ایران را کنترل می‌کند.

بر اساس تحقیقات بلومبرگ، انصاری در عمل حسابدار اصلی مجتبی خامنه‌ای در خارج از کشور است و بسیاری از املاک و دارایی‌ها به‌نام او ثبت شده است. این رسانه او را واسطه پول‌دار مجتبی معرفی کرده و از سوی یک کارشناس نقل کرده است: اگر شبکه مالی مجتبی خامنه‌ای را دنبال کنید، در نهایت به این نتیجه می‌رسید که علی انصاری صاحب اصلی حساب‌هاست.

خود انصاری اما هرگونه رابطه مالی یا شخصی با مجتبی خامنه‌ای را رد کرده و از طریق وکیل بریتانیایی‌اش اعلام کرده که هیچ‌گونه ارتباطی با او نداشته است.
ایمیل‌ها، کارائیب و استانبول؛ معامله‌ای که در دقیقه ۹۰ فرو ریخت
طبق اسناد و ایمیل‌هایی که استاندارد به آن‌ها استناد کرده، در نوامبر ۲۰۲۴ نمایندگان بلو ریور و مشاور آن‌ها طهماسب مظاهری با مدیران شرکتی به نام "اسمارت گلوبال لیمیتد" در تماس بوده‌اند؛ شرکتی ثبت‌شده در سنت کیتس و نویس که به‌عنوان مهم‌ترین ابزار تجاری علی انصاری معرفی شده است.

در یکی از این ایمیل‌ها، مدیر اسمارت گلوبال می‌نویسد، انصاری برای ارزیابی ارزش واقعی شرکت، به مدارک بیشتری نیاز دارد و ابراز امیدواری می‌کند که در نشست بعدی در استانبول، مذاکره رو در رو ادامه یابد. طبق این مکاتبات، برنامه این بوده که معامله تا پایان سال ۲۰۲۴ نهایی شود.

اما پیش از آن‌که معامله به خط پایان برسد، تصمیم اسپار اینترنشنال همه‌چیز را زیرورو کرد. در دسامبر ۲۰۲۴، این شرکت هلندی در پی انتشار گزارش‌های رسانه‌ای درباره ارتباط بلو ریور با حلقه‌های حاکمیتی در تهران، امتیاز برند اسپار در ایران را از این شرکت مستقر در وین گرفت.

با حذف نام اسپار، ارزش نمادین و تجاری بلو ریور به‌شدت کاهش یافت و جذابیت آن برای خریدارانی در سطح  علی انصاری  و به‌طور غیرمستقیم مجتبی خامنه‌ای، عملاً از بین رفت.

در یکی از آخرین ایمیل‌ها در بهار ۲۰۲۵، مدیر "بلو ریور" از سلب غیرقانونی امتیاز از سوی اسپار اینترنشنال شکایت کرده و وعده می‌دهد، با یک شکایت در داوری بین‌المللی این اقدام را به چالش بکشد و پس از روشن‌شدن وضعیت حقوقی، دوباره با طرف مقابل تماس بگیرد. اما به‌گزارش استاندارد، پس از آن عملاً مذاکرات متوقف شد و معامله مرده تلقی شد.
اتریش به‌عنوان حلقه کلیدی در شبکه مالی حاکمیت ایران
این گزارش  بار دیگر نشان می‌دهد که چگونه اتریش به یکی از نقاط مهم برای جابه‌جایی و پنهان‌سازی دارایی‌های حلقه حاکمیت در ایران تبدیل شده است؛ از ثبت شرکت‌های پوششی گرفته تا استفاده از برندهای بین‌المللی برای پوشاندن ردپای ارتباط با رژیم.

در حالی‌که حکومت در داخل ایران با شدیدترین بحران‌های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی دهه‌های اخیر روبه‌روست و اعتراضات سراسری با سرکوب خونین پاسخ گرفته، افشاگری‌های رسانه‌ای در اروپا تصویر دیگری را نشان می‌دهد: شبکه‌ای پیچیده از شرکت‌های صوری، املاک چندصدمیلیون یورویی و تلاش برای حفظ و گسترش دارایی‌های خانواده حاکم و نزدیکانش در امن‌ترین و ثروتمندترین نقاط جهان.