پیام‌های متناقض دونالد ترامپ به ایران؛ جنگ یا مذاکره؟

دویچه وله: ترامپ خبر داد ایران آماده مذاکره است و آمریکا هم وارد گفت‌وگو خواهد شد. او پیش‌تر ابراز امیدواری کرده بود که نیازی به اقدام بیشتر علیه ایران نباشد. هم‌زمان ناوگروه‌های آمریکا به سمت منطقه در حرکت‌اند. آیا جنگ در راه است؟

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز پنجشنبه ۲۲ ژانویه (۲ بهمن) در مراسم ارائه منشور "هیئت صلح" در داووس سخنرانی کرد و بدون اشاره به جزئیات گفت ایران خواستار گفت‌وگو است و آمریکا نیز گفت‌وگو می‌کند.

سخنگوی کاخ سفید نیز اعلام کرده است: «هیچ‌کس جز خود دونالد ترامپ نمی‌داند در قبال ایران چه خواهد کرد.»

با این حال، کارشناسان با توجه به مجموعه رویدادهای اخیر، این تحولات را مورد تجزیه‌وتحلیل و ارزیابی قرار می‌دهند.

مهدیه گلرو، فعال سیاسی، در گفت‌وگو با دویچه‌وله تاکید کرده است که پرسش درباره هدف نهایی دونالد ترامپ، یکی از مهم‌ترین و دشوارترین مسائل امروز ایران است.
رفتار غیر قابل پیش‌بینی ترامپ و مواضع سخت خامنه‌ای
به گفته او، از یک‌سو با رئیس‌جمهوری در آمریکا روبه‌رو هستیم که به دلیل رفتارهای غیرقابل پیش‌بینی‌اش، چه در سیاست داخلی و چه در سیاست خارجی، ارزیابی تصمیم‌هایش دشوار است و از سوی دیگر، در ایران رهبری قرار دارد که همچنان بر مواضع پیشین خود در قبال سرکوب داخلی و مخالفت با مذاکره با آمریکا ایستاده و بارها این موضوع را در سخنرانی‌هایش تکرار کرده است.
مهدیه گلرو می‌گوید نشانه‌های بروز جنگ قوی استگلرو با اشاره به تکرار عبارت "همه گزینه‌ها روی میز است" در سیاست آمریکا بویژه پس از برجام، معتقد است این گزاره امروز بیش از هر زمان دیگری قابل اتکا به نظر می‌رسد.

او حضور ناوهای نظامی در خلیج فارس را نشانه‌ای دانسته که یادآور تحولات پیش از حمله به عراق و افغانستان است و می‌تواند احتمال طرح گزینه جنگ را تقویت کند. در عین حال اظهارات ترامپ در داووس که بر مذاکره با جمهوری اسلامی تأکید دارد، تصویری دوگانه از وضعیت موجود ارائه می‌دهد.

به باور این فعال سیاسی، اگرچه ترامپ از آمادگی آمریکا برای مذاکره سخن گفته، اما آنچه در عرصه عمل دیده می‌شود از جمله خروج سفرا، توصیه به ترک ایران و کشورهای همسایه از سوی آمریکا و اروپا و مواضع رهبران منطقه بیش از هر چیز نشانه‌هایی از احتمال وقوع یک حمله را برجسته می‌کند.

گلرو تأکید می‌کند که در نتیجه حمله، توقف یا تضعیف جدی سیستم سرکوب می‌تواند به کاهش کشتار منجر شود و در آن صورت، قربانیان احتمالی بیشتر به غیرنظامیان محدود خواهند بود.
"ترامپ به فکر وادار کردن ایران به پذیرش خواسته‌هایش است"
منشه امیر، کارشناس امور خاورمیانه از اسرائیل هم درباره رویکرد "متناقص" ترامپ در قبال ایران می‌گوید یکی از شیوه‌های شناخته‌شده دونالد ترامپ آغاز کار با تهدیدهای شدید است و اعلام رسیدن ناوگان آبراهام لینکلن را می‌توان بخشی از سیاست ارعاب برای واداشتن حکومت ایران به پذیرش خواسته‌های او دانست.

امیر توضیح می‌دهد که این خواسته‌ها عمدتا شامل کاهش سطح غنی‌سازی اورانیوم و محدود شدن برنامه موشکی ایران است و اگر جمهوری اسلامی انعطاف نشان دهد، ممکن است ترامپ دیگر نیازی به فعال نگه‌داشتن آماده‌باش‌های نظامی نبیند و بدون ورود به جنگ، حکومت ایران را به پذیرش مطالبات خود وادار کند.

به باور این کارشناس، این رویکرد بخشی از سیاست همیشگی ترامپ بوده و از همین رو تناقضی میان تهدیدهای نظامی او و اظهارات "ظاهرا صلح‌آمیزش" که بر حل‌وفصل مسائل از راه دیپلماسی تأکید دارد، وجود ندارد.

امیر در ادامه به سخنان سفیر پیشین آمریکا در اسرائیل اشاره می‌کند که گفته است ترامپ ترجیح می‌دهد مسائل را از مسیر دیپلماسی حل کند، هرچند به گفته او پرسش اصلی این است که منظور از این "مسائل" دقیقا چیست.
منشه امیر، کارشناس امور خاورمیانه می‌گوید حتی خود ترامپ هم نمی داند چه اتفاقی خواهد افتادمنشه امیر در پاسخ به این پرسش دویچه وله که آیا حکومت ایران خواسته‌های ترامپ را خواهد پذیرفت، بر این نظر است که با توجه به شیوه‌های تهدید و ارعابی که جمهوری اسلامی به کار می‌برد، به نظر نمی‌رسد تهران به‌راحتی کوتاه بیاید.

با این حال، او احتمال می‌دهد که در پشت پرده تلاش‌هایی برای کنار آمدن با دولت آمریکا صورت بگیرد تا ترامپ بتواند اعلام کند "بدون جنگ و خون‌ریزی به پیروزی رسیده است"، هرچند خود امیر این سناریو را خوش‌بینانه و کم‌امید توصیف می‌کند.

به گفته منشه امیر، حکومت ایران همواره نگران بوده است که هرگونه عقب‌نشینی کوچک، مسیر فشارهای بیشتر را باز کند. از این رو ممکن است حاضر شود سطح غنی‌سازی را از حد ۳.۶ درصد بالاتر نبرد یا درباره نیروهای نیابتی مواضعی محتاطانه اتخاذ کند، اما از اصول کلیدی خود عقب‌نشینی نخواهد کرد.

این کارشناس در ادامه به نقش اسرائیل اشاره کرده و می‌گوید که تل‌آویو تا حد امکان با دولت آمریکا هماهنگ عمل خواهد کرد، زیرا "ورود ارتش قدرتمند آمریکا می‌تواند کار را برای اسرائیل آسان‌تر کند". با این حال، به گفته این کارشناس، بنیامین نتانیاهو بارها تاکید کرده است که اگر منافع اسرائیل در خطر باشد، این کشور به‌تنهایی علیه جمهوری اسلامی اقدام خواهد کرد، هرچند هنوز شرایط به آن مرحله نرسیده است.