آیا سونا واقعا برای سلامت مفید است؟

ایندیپندنت فارسی: این روزها در رسانه‌های اجتماعی، سونا و شنا در آب سرد اغلب روش‌هایی معجزه‌آسا معرفی می‌شوند که فواید آن‌ها از تقویت سیستم ایمنی و چربی‌سوزی گرفته تا بهبود درد مفاصل و خلق را در بر می‌گیرد. با این حال، متخصصان می‌گویند واقعیت علمی این ادعاها پیچیده‌تر است و شواهد قطعی و گسترده‌ای برای تایید همه این مزایا وجود ندارد.

هدر ماسی، دانشیار فیزیولوژی در دانشگاه پورتسموث، به سرویس جهانی بی‌بی‌سی می‌گوید بدن انسان توانایی بالایی در حفظ دمای مرکزی‌اش دارد و معمولا آن را بین حدود ۳۶.۵ تا ۳۷ درجه سانتی‌گراد نگه می‌دارد. 

در زندگی روزمره، بسیاری از افراد به‌ندرت این سیستم را به چالش می‌کشند، زیرا بیشتر وقتشان را در فضاهای گرم یا دارای تهویه مطبوع می‌گذرانند. به گفته ماسی، گرم یا سرد کردن بدن نوعی فشار خفیف ایجاد می‌کند که ممکن است واکنش‌های سازگاری یا محافظتی را فعال کند.

این ایده مبنای جذابیت سونا است، فضایی که در باشگاه‌ها و مراکز تندرستی معمولا شلوغ است. برخی افراد سونا را به‌مثابه پاداش پس از ورزش می‌دانند و برای برخی دیگر دلیل اصلی مراجعه‌شان است.

بسیاری از افرادی که به‌طور منظم از سونا استفاده‌ می‌کنند معتقدند ۱۵ دقیقه گرمای شدید تاثیری مثبت بر بدن و ذهن دارد. ماسی می‌گوید افراد هنگامی که در سونا می‌نشینند و عرق می‌کنند، ممکن است احساس رهایی، تحرک بیشتر و کاهش اندک درد داشته باشند. با این حال، پرسش اصلی این است که آیا اثر بلندمدت بر سلامت دارد یا بیشتر جنبه روانی دارد.

ماسی به پژوهشی اشاره می‌کند که افراد مکرر در وان آب گرم قرار گرفتند و تغییراتی در فشار خون و انسولین آن‌ها مشاهده شد. پژوهش‌های جدید در حال بررسی این موضوع‌اند که آیا گرم کردن بدن می‌تواند به افراد مبتلا به بیماری‌های مزمن کمک کند یا خیر. با این حال، او تاکید می‌کند که هنوز آزمایش‌های جامع و اختصاصی درباره سونا انجام نشده و شواهد علمی محدود است.

در مورد شنا در آب سرد نیز روندی مشابه دیده می‌شود. گروه‌های شنا در آب سرد، به‌ویژه در سحرگاه، در سواحل، دریاچه‌ها و رودخانه‌ها رو به افزایش‌اند. ماسی که تجربه شنا در آب‌های بسیار سرد را دارد، توضیح می‌دهد ورود ناگهانی به آب سرد باعث واکنش غیرارادی مانند نفس‌گیری سریع، افزایش ضربان قلب، بالا رفتن فشار خون و ترشح هورمون‌های استرس می‌شود. این واکنش معمولا پس از حدود ۳۰ ثانیه به اوج می‌رسد و سپس، به‌سرعت کاهش می‌یابد. با تکرار مواجهه، شدت این شوک می‌تواند تا حدود ۵۰ درصد کمتر شود.

با این حال، همانند سونا، مشخص نیست فواید احتمالی از دمای پایین ناشی می‌شود یا از عوامل گوناگون. شنا در آب سرد اغلب در فضای باز و گروهی انجام می‌شود و با عناصری مانند طبیعت، تحرک بدنی و ارتباط اجتماعی توام است. به گفته ماسی، جدا کردن تاثیر هر یک از این عوامل دشوار است و همین موضوع ارزیابی علمی دقیق را پیچیده می‌کند.

ماسی تاکید می‌کند نقطه شروع لزوما دما نیست، بلکه لذت از فعالیت است. او اشاره می‌کند افرادی که به‌طور منظم در فعالیت‌هایی مانند دویدن گروهی شرکت می‌کنند، همان حس نشاط و سرخوشی را دارند که دیگران از شنا در آب سرد می‌گیرند. 

آنچه اهمیت دارد فعالیتی است که فرد از آن لذت ببرد، بتواند منظم انجام دهد و ترجیحا با دیگران سهیم شود.