راز چشمان بسیار بزرگ ماهی مرکب غول‌آسا

العربیه :ماهی مرکب غول‌آسا چشمانی به اندازه توپ فوتبال دارد که قطر‌شان دستکم 25 سانتیمتر است، و بدین ترتیب این جانور را به موجودی تبدیل می‌کنند که بزرگترین چشم‌ها را روی سیاره زمین دارد.

در مقام مقایسه، نهنگ آبی که بزرگترین جانور تمام اعصار کره زمین است، چشمانی تنها به قطر 11 سانتیمتر دارد. بزرگترین چشم ماهی در اقیانوس متعلق به شمشیرماهی است که تنها 9 سانتیمتر قطر دارد. وزن ماهی مرکب غول‌آسا حدودا با شمشیر ماهی برابری می‌کند، اما چشمش تقریباً سه برابر بزرگتر است.

دانشمندان اینطور فکر می‌کنند که چشمان ماهی مرکب غول‌آسا احتمالا برای مقابله با چالش منحصر به فردی که دیگر جانوران با آن روبرو نیستند تطور یافته باشد. تحقیقات نشان داده که این چشم‌ها برای تشخیص اجسام بسیار بزرگ در عمق بیش از پانصدمتری اقیانوس بسیار مناسب هستند.

تنها یک جانور با این مشخصات وجود دارد که تا عمق زیادی در آب فرو می‌رود، و آن «نهنگ اسپرم»، بزرگترین شکارچی جهان است. این نهنگ از شکارچیان زبده ماهی مرکب غول‌آساست، و بقایای ماهی مرکب، از جمله منقار تیزش، در شکم نهنگ‌های اسپرم مرده یافت شده است. اثرات نبرد با ماهی مرکب، به صورت زخم‌های حلقه‌مانندِ ناشی از دندان‌های مکنده‌های ماهی مرکب، اغلب روی بدن نهنگ قابل مشاهده هستند.

نهنگ اسپرم گرچه خودش نور تولید نمی‌کند، اما وقتی که به سمت اعماق اقیانوس شیرجه می‌زدند، اغلب موجوداتی که نور تولید می‌کنند، از جمله عروس دریایی و برخی سخت‌پوستان، را آشفته می‌کند. این موجودات نیز در واکنش به آشفته شدن‌شان توسط نهنگ، نورافشانی می‌کنند.

نوری که این موجودات کوچک از خود ساطع می‌کنند بسیار ضعیف است، اما ماهی مرکب غول‌‌آسا می‌تواند با چشم‌های بسیار بزرگش آن را از فاصله 120 متری مشاهده کند. بدین ترتیب، وقتی که نهنگ حمله می‌کند، ماهی مرکب فرصت کوتاهی دارد تا از مهلکه فرار کند.

بر اساس این سناریو، دانشمندان این فرضیه را مطرح کرده‌اند که تطور اندازه چشم و شکل بدن ماهی مرکب غول‌آسا شاید در درجه اول در واکنش به تهدید نهنگ اسپرم روی داده باشد.