کشف بقایای ۷۸ هزار ساله از تشریفات تدفین انسان در آفریقا

یورونیوز :باستان‌شناسان بقایای کودکی ۷۸ هزار ساله را در کنیا یافته‌اند که قدیمی‌ترین شاهد بر دفن با تشریفات انسان در این قاره به شمار می‌رود.

آرایش استخوان‌های پیدا شده در قبر نشان می‌دهد زانوهای این کودک به سمت قفسه سینه جمع شده و وضعیت جمجمه حاکی از این است که سر بر روی یک سطح برآمده یا بالش قرار داده شده است.

محققان می‌گویند استخوان‌های مفصلی این جسد، مانند ستون فقرات که در قبر از هم نپاشیده بودند، نشان می‌دهد که جسد قبل از دفن محکم در یک کفن پیچیده شده بوده است.

باستان‌شناسان بقایای این جسد ۷۸ هزار ساله را به هنگام حفاری در دهانه غار پانگا یا سیدی در ارتفاعات گرمسیری دشت کنیا در ۱۵ کیلومتری ساحل کشف کرده‌اند.

مایکل پتراگلیا، استاد علم ماقبل تاریخ و تکامل در موسسه علوم تاریخ بشر ماکس پلانک در آلمان، در این باره می‌گوید: «این واقعا تماشایی است. قبر کودک، قدیمی‌ترین نشانه دفن انسان در آفریقا است و به ما مطالب بسیاری در مورد زندگی اجتماعی و رفتارهای بشر می‌گوید. چیزهایی که امروز برای ما بسیار آشنا هستند.»

این‌ استخوان‌ها برای اولین بار در سال ۲۰۱۳ مشاهده شده بودند اما به حدی ظریف بودند که استخراج آن‌ها سال‌ها طول کشید.

تیم کاوشگران زمانی که این بقایا را یافتند تلاش کردند آن‌ها را بردارند، اما این استخوان‌ها به دلیل شکننده بودن به محض دست زدن به خاک تبدیل می‌شدند. در نتیجه ۴ سال زمان صرف شد تا محققان قبر را از بالا حفاری کنند و برای محافظت مواد شیمیایی رزین به کار ببرند، با این حال هنوز این استخوان بسیار ضعیف بود.

به همین دلیل سرانجام پژوهشگران اطراف گودال مدور را به عرض ۴۰ سانتی‌متر حفر کردند و کل قبر را گچ گرفتند. سپس این بلوک گچی به موزه ملی نایروبی و پس از آن به آزمایشگاه تخصصی به اسپانیا منتقل شد تا کارشناسان با تجهیزات اشعه ایکس بتوانند از بقایای جسد تصویربرداری سه‌بعدی کنند.

دو دندان کوچک که در قبر پیدا شده است با دندان‌های «انسان خردمند» تطابق داشته و سن کودک را ۲.۵ تا ۳ سال معین می‌کند. ابزارهای سنگی برای تراش و حکاکی نیز در اطراف قبر پیدا شده است.
دهانه ورودی غار محل کشف بقایای انسانی در کنیاپروفسور نیکول بوین، پژوهشگر ارشد این پروژه، می‌گوید: «انسان‌ها، برخلاف شامپانزه‌ها، شروع به ایجاد نظام‌های فکری پیچیده حول مرگ کردند. این مسئله باعث شده است از نظر فرهنگی و همچنین روش‌های رفتار با مردگان اختلافات بسیاری را در جوامع شاهد باشیم.»

هرچند خاستگاه انسان امروزی آفریقا است، با این حال یافت قبر انسان‌های نخستین در این قاره پدیده‌ای بسیار نادر به شمار می‌رود.

پیشتر باستان‌شناسان مکان‌های دفن انسان‌های قدیمی را در خارج از آفریقا به دست آورده‌اند. در این مکان‌ها نظیر غار اسخول در دامنه کوه کارمل در اسرائیل و غار قافزه در نزدیکی ناصره بقایای اجساد دفن‌شده انسانی به دست آمده که ۹۰ تا ۱۳۰ هزار سال قدمت دارد.

پروفسور بوین می‌گوید: «داشتن تصویری از زمان دفن یک انسان نخستین ما را به لحظه‌ای بسیار غم‌انگیز بازمی‌گرداند. لحظه‌ای که هرچند با ما بسیار فاصله دارد، با این حال آن را می‌توانیم به عنوان یک انسان درک کنیم.»