سیستم عددی هوشمندانه‌ای که قرن‌ها در اروپا استفاده شد و سپس به کلی فراموش شد

بر خلاف اعداد رومی، اعداد مورد استفاده راهبان سیسترسی تقریبا به طور کامل از رده خارج شدندبی بی سی :در سال ۱۹۹۱، حراجی کریستی در لندن شی نفیسی دریافت کرد که هم به خاطر زیباییش جلب توجه می‌کرد و هم به خاطر نمادهای مرموزی که روی آن حک شده بود.

این شی اسطرلابی متعلق به قرون وسطی بود که اجداد ما از آن در محاسبات اخترشناسی استفاده می‌کردند. آن نمونه خاص احتمالا در اواخر قرن چهاردهم میلادی در اسپانیا ساخته شده بود و چندین بار دست به دست شده بود.


یکی از کارشناسانی که به آن علاقه داشت دیوید کینگ، مورخ بریتانیایی، بود که مشابه آن نمادها را در دست‌نوشته‌ای دیده بود که حدودا در همان دوره در نورماندی، شمال فرانسه، مکتوب شده بود.

این نمادها در واقع متعلق به یک سبک نوشتار ریاضی بودند که حتی بین متخصصان قرون وسطی و مورخان ریاضی هم شناخته ‌شده نبود.
متیو پاریس در کتاب وقایع‌نامه بزرگ طرز نوشتن اعداد سیسترسی را آموزش داده استاین سبک نوشتار در قرن سیزدهم میلادی توسط راهبان سیسترسی (از فرقه‌های کاتولیک) خلق شد و به مدت حداقل دو قرن برای نوشتن اعداد در صومعه‌های سراسر اروپا استفاده می‌شد.

در آن زمان، اعداد عربی داشت به مرور جای اعداد رومی را می‌گرفت، اما هنوز چند قرن مانده بود تا این سیستم جدید به صورت کامل جا بیافتد.

به نظر نمی‌رسد که سیسترسی‌ها در آن اختلافات به نفع یک طرف موضع گرفته باشند: سبک نوشتار آن‌ها صرفا گزینه سومی بود که برای راهبان اروپایی، از انگلستان تا ایتالیا و از اسپانیا تا سوئد، مناسب بود.

دلیل محبوبیت نسبی آن هم این بود که بر خلاف اعداد رومی می‌توانست هر عدد را با تنها یک نماد نشان دهد.
نوشتن این اعداد در سیستم عربی ۴ رقم نیاز دارد و نوشتن ۱٫۹۹۳ با اعداد رومی محتاج هشت رقم است: MCMXCIIIاما سیستم سیسترسی، درست مثل سیستم رومی، خیلی مناسب ضرب و تقسیم نبود.

پیش از فراگیر شدن کتاب چاپی به عنوان راهی برای انتقال دانش، و حذف دست‌نوشته، ۰، ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶، ۷، ۸، ۹ دنیا را فتح کرده بود. اعداد رومی I، V، X، L، C، D برای آگاهی آیندگان به تاریخ پیوستند.

اما استفاده از اعداد سیسترسی با چنان شدتی کنار گذاشته شد که بعد از گذشت تنها یک قرن به معما تبدیل شدند.

به گفته آقای کینگ، یک استثنا قابل توجه استفاده از اعداد سیسترسی برای علامت‌گذاری بشکه‌های شراب و مقیاس‌بندی میله‌های عمق‌سنج در فلاندر بود.
تصویری از شراب‌سازی که در دست‌نوشته‌ای فلاندری از قرن چهاردهم میلادی کشیده شده بوداستفاده مجدد از اعداد سیسترسی تنها چند بار در تاریخ دیده شده است، و از نمونه‌های بارزش می‌توان به اتخاذ آن توسط فراماسونرهای پاریس در ۱۷۸۰، و کاربرد آن در نوشته‌های ناسیونالیستی درباره فولکلور آلمانی در قرن بیستم اشاره کرد.

اما این سیستم که به گفته هاینریش کورنلیوس آگریپا، ریاضی‌دان آلمانی دوران رنسانس، "اعدادی بسیار زیبا" داشت چطور کار می‌کرد؟
"اعدادی بسیار زیبا"اعداد سیسترسی از ۱ تا ۹٫۰۰۰به گفته آقای کینگ، سیستم راهبان سیسترسی بر پایه نوشتاری ساده برای نمایش اعداد ۱ تا ۹۹ بنا شده بود که در اوایل قرن سیزدهم میلادی توسط یکی از راهبان انگلیسی از آتن به این کشور آورده شد.

این سیستم به مرور گسترش داده شد تا کلیه اعداد بین ۱ تا ۹٫۹۹۹ را با تنها یک رقم نشان دهد. متیو پاریس، راهب سنت بندیکت و مورخ، در کتاب "وقایع‌نامه بزرگ" نحوه نوشتن این اعداد را توضیح داده است.

در شکل زیر، هر گوشه به یک ارزش مکانی تعلق دارد: یکان هزار (۱)، صدگان (۲)، دهگان (۳)، یکان (۴).
راهنمای خواندن و نوشتن اعداد سیسترسیبا فراگیر شدن این سیستم در صومعه‌های سیسترسی، استفاده از آن بنا به زبانی که راهبان صحبت می‌کردند دستخوش تغییرات جزئی شد. در مقطعی، خط ابتدایی افقی بود، اما در قرن چهاردهم میلادی راهبان فرانسوی آن را به مکان اولیه‌اش بازگرداندند.

متیو پاریس معتقد بود که "نکته قابل تحسینی که در اعداد رومی یا عربی نمی‌بینیم این است که هر عدد را می‌توان با تنها یک رقم نشان داد".

مساله البته آگاهی از طریقه نوشتن و خواندن این سیستم است، کاری که با پیروی از قواعد این سیستم نسبتا راحت است.
رأی دهید
نظر شما چیست؟
جهت درج دیدگاه خود می بایست در سایت عضو شده و لوگین نمایید.
  • جعفرپناهی، نویسنده و کارگردان، با وجود حکم یک سال حبس از طریق مرز زمینی به ایران بازگشت
  • پشت کودکان پنهان نشوید، بچه‌ها سرباز نیستند، بچه‌ها سپر نیستند
  • گریه و زاری آیت‌الله جوادی آملی در پیام به مردم: بزرگوارید، ما در برابر شما خضوع و احساس کوچکی می‌کنیم
  • حمله پهپادی به یک میدان نفتی در دهوک عراق؛ آتش‌سوزی انبار روغن در اربیل ، حمله به قطر با موشک کروز
  • وال‌استریت ژورنال: امارات آماده است به جنگ با ایران بپیوندد/ بریتانیا: این جنگ، جنگ ما نیست
  • ترامپ: رئیس‌جمهور رژیم جدید ایران درخواست آتش‌بس داده؛ یا بازگشایی تنگه هرمز یا بازگشت به عصر حجر
  • بحران در صدر جمهوری اسلامی؛ فرماندهان حذف می‌شوند، جانشین‌ها معرفی نمی‌شوند
  • از لولو به هلو؛ تغییراتی باورنکردنی در سه سال، با کمی آرایش، تغییر سبک زندگی ، رژیم والبته کمی جراحی
  • ترامپ: در حال بررسی خروج از پیمان ناتو هستم، همیشه می‌دانستم آن‌ها ببر کاغذی هستند
  • آرژانتین سپاه پاسداران را در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار داد
  • +259سخنرانی یک فعال کویتی در سازمان ملل که آنها را شوکه کرد: از اسرائیل بیاموزیم
  • +233شاهزاده رضا پهلوی از ترامپ خواست به اقدام نظامی علیه حکومت ایران ادامه دهد
  • +198شاهزاده رضا پهلوی در سی‌پک: جمهوری اسلامی باید به‌طور کامل پایان یابد
  • +153پاسخ سخنگوی فارسی‌زبان ارتش اسرائیل به مجری حکومتی: از روز اول پدر بالای سرت نبوده
  • +140مقام اسرائیلی از کشته شدن علیرضا تنگسیری، فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران خبر داد
  • +128سخنرانی فرح و ایمان پهلوی (دو دختر شاهزاده رضا پهلوی) در تجمع ایرانیان مقابل کنگره آمریکا در واشینگتن
  • +126ترامپ: باید «سرطان» جمهوری اسلامی را کامل از بین برد؛ باید جلوی اتمی شدن رژیم «دیوانه» را می‌گرفتیم
  • +124کشته شدن عضو هوافضای سپاه که از ساقط کردن اف-۳۵ می‌گفت
  • +117ویدیوهای روز؛ همسایه به زن استاد بسیجی کشته شده: خوردی؟ حالا باز برو شعار بده
  • +113پیام تند روح‌الله رحیم‌پور به نماینده ایرانی‌الاصل پارلمان فرانسه: تا حالا چه غلطی کردید