سپاه بدر؛ از تهران تا بغداد

قاسم سلیمانی در کنار سردار سپاه بدرایران بریفینگ: سازمان بدر، سپاه بدر یا تیپ بدر سازمانی است سیاسی شیعی با نیروی شبه‌نظامی شامل ۴۲ گروه شبه‌نظامی در عراق و ۲۸ گروه دیگر که مستقیماً موردحمایت ایران هستند و نقش آن مانند حزب‌الله در لبنان برای ایران هست.
 
در سال ۱۳۵۹ توسط سید محمدباقر حکیم و با عضویت گروهی از اسرای عراقی جنگ ایران و عراق و پناهندگان در ایران بافرمان آیت‌الله خمینی مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق تأسیس شد. اعضای این مجلس مبارزه با رژیم صدام حسین را «جهاد فی‌سبیل‌الله» و خود را از فدائیان روح‌الله خمینی می‌دانستند.
 
تا قبل از سال ۱۳۶۲ نیروهای مجلس اعلی انقلاب اسلامی عراق که مخالف صدام حسین بودند و در ایران به سر می‌بردند، به‌صورت داوطلب و غیرسازمانی در جنگ ایران و عراق شرکت می‌کردند.
 
این نیروها ابتدا به‌صورت یک گردان در سپاه پاسداران سازماندهی شدند و برای اولین بار در عملیات خیبر که توسط نیروهای ایرانی علیه عراق بود، شرکت کردند.
 
بعد از عملیات خیبر، پاسدار اسماعیل دقایقی که از فرماندهان سپاه خوزستان بود تمامی این نیروها را از مجلس اعلای عراق تحویل گرفت و آن‌ها را به‌صورت یک تیپ سازماندهی نمود و نام آن را نیز تیپ بدر گذاشت. اولین فرمانده تیپ بدر نیز اسماعیل دقایقی بود.
 
تیپ بدر شامل دو گروه احرار متشکل از اسرای عراقی جنگ ایران و عراق و گروه مجاهدین عراقی بود، گروه احرار از اسرای عراقی بودند که در جنگ اسیرشده و سپس با قول آزادی و دادن امکانات به تیپ بدر پیوسته بودند.
 
نخستین اقدامات نظامی مستقل تیپ بدر، در خلال جنگ ایران و عراق شرکت در عملیات کربلای ۲ بود.
 
بعدها سپاه بدر از گسترش تیپ بدر به‌عنوان بال نظامی شورای فرماندهی انقلاب عراق که توسط محمود هاشمی شاهرودی تشکیل‌شده بود به محمدباقر حکیم سپرده شد، حالا دیگر سپاه بدر یکی از شاخه‌های سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به‌شمار می‌رفت.
 
بعد از سقوط دولت صدام سپاه بدر درحالی‌که اکثر اعضای آن به استخدام نیروی قدس سپاه پاسداران و وزارت اطلاعات ایران درآمده بودند همزمان با حمله آمریکا به عراق در اوایل سال ۱۳۸۲، نیروهای بدر با سلاح سبک از چهار محور به داخل عراق وارد شدند و تلاش کردند که کنترل شهرهای عراق را به عهده بگیرند. عملیات نفوذ و استقرار نیروهای بدر در شهرهای عراق تحت کنترل سرتیپ پاسدار احمد فروزنده از فرماندهان نیروی قدس سپاه پاسداران انجام گرفت.
 
بر اساس خطی که نیروی قدس به نیروهای بدر داده بود ترور مقامات رژیم سابق توسط نیروهای بدر در سراسر عراق آغاز شد.
 
آمریکا در سال ۲۰۰۳ از شورای عالی انقلاب اسلامی عراق خواست که تیپ بدر را منحل کنند که به‌جای آن سپاه بدر در همین سال (۲۵ مهر ۱۳۸۲) نام خود را از سپاه بدر به «سازمان بدر برای توسعه» تغییر داد.
 
در جریان ادغام شبه‌نظامیان در دستگاه‌های امنیتی کشور در سال ۲۰۰۶، نیروهای بدر در ابعاد گسترده‌ای وارد وزارتخانه‌های دفاع و کشور شده و هژمونی خود را بر دولت تکمیل کردند.
 
بر اساس اسناد رسمی، تعداد ۱۰ هزار استخدامی شبه‌نظامیان در ارگان‌های امنیتی و سازماندهی تیپ‌های وزارت کشور ازجمله تیپ رعد، تیپ گرگ، تیپ عقرب و … گزارش‌شده است که عمده این نیروها وابسته به بدر بوده‌اند.
 
علاوه بر حضور بدر در پلیس و وزارت کشور، ۹ بدر یک ارگان مهم به نام جهاز مرکزی تشکیل داد که اقدامات نظامی را فرماندهی و هماهنگ می‌کرد. شبکه‌های مرتبط به این ارگان که یک سازمان اطلاعاتی نوپا بود و تحت عنوان کمیته‌های مردمی فعالیت می‌کردند راه‌اندازی شد.
 
در سال ۲۰۱۲ رهبر نظامی این سازمان هادی العامری در کابینه نوری مالکی به‌عنوان وزیر حمل‌ونقل انتخاب شد؛ و در اکتبر ۲۰۱۴ در کابینه دور دوم مالکی، هادی عامری قصد داشت که وزیر کشور شود که با مخالفت آمریکا مواجه شد لذا یکی از اعضای این سازمان به نام محمد قبان وزیر کشور شد. سازمان بدر در انتخابات ۲۰۱۴ تعداد ۲۲ کرسی در مجلس عراق را کسب کرده بود.
 
با ظهور داعش، این گروه نظامی، از آماده‌ترین شبه‌نظامیان شیعه عراقی بود که در خط مقدم مبارزه با داعش قرار گرفت.
 
با شروع عملیات آزادسازی تکریت، هواپیماهای آمریکایی از همراهی نیروهای عراقی خودداری کردند و علت این امر، حضور شبه‌نظامیان سپاه بدر در میان آن‌ها بود، درنهایت، با لغو حضور سربازان بدر در جریان آزادسازی تکریت، نیروی هوایی آمریکا، از ۲۵ مارس ۲۰۱۵، بمباران مواضع داعش در تکریت را شروع کرد.
 
بعد از حمله داعش و سقوط موصل در سال ۲۰۱۴ و تشکیل نیروی بسیج مردمی به نام حشدالشعبی، سازمان بدر به‌عنوان نیروی اصلی تشکیل‌دهنده آن درآمد و هادی عامری نیز به‌عنوان فرمانده حشدالشعبی در عراق از نمایندگی پارلمان خارج شد.
 
این سلسله نوشتار را در شبکه‌های اجتماعی با #وحشت_افکنان_خاورمیانه دنبال کنید