مطهری به فرمانده سپاه: مذاکره یا عدم مذاکره با آمریکا تابع تصمیم مقامات عالی است

مطهری اظهارات فرمانده سپاه را بیرون از حوزه اختیارات او دانسته و مورد انتقاد قرار داده است علی مطهری، نایب رئیس مجلس، از واکنش فرمانده سپاه پاسداران به سخنان اخیر رئیس جمهوری آمریکا در مورد آمادگی برای مذاکره با جمهوری اسلامی انتقاد کرده است.
 
روز جمعه، ١٢ مرداد (٣ اوت)، خبرگزاری دانشجویان ایران - ایسنا - متن نامه علی مطهری به سرلشکر پاسدار محمد علی جعفری، فرمانده کل سپاه پاسداران را منتشر کرد که در آن تاکید شده است که تصمیم‌گیری در مورد مذاکره یا عدم مذاکره با آمریکا برعهده نهادهای نظامی نیست.
 
پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا گفت که حاضر است با مقامات جمهوری اسلامی برای دستیابی به یک توافق بهتر هسته‌ای و تغییر سیاست آنان مذاکره کند، محمدعلی جعفری در نامه سرگشاده‌ای خطاب به او نوشت: بدانید مردم ایران هرگز به مسئولین خود اجازه مذاکره و ملاقات با شیطان بزرگ را نمی‌دهند... شما این آرزو را به گور خواهید برد که مقامات جمهوری اسلامی ایران اجازه ملاقات با شما را از ملتشان دریافت نمایند ... این یک آرزویی است که تا پایان دوران ریاست جمهوری با شما همراه خواهد ماند و حتی روسای جمهوری بعدی آمریکا هم آن را نخواهند دید.
 
علی مطهری با یادآوری این بخش از نامه فرمانده سپاه پاسداران، گفته است: "این مطلب که در شرایط موجود، مذاکره با آمریکا که از موضع نقض پیمان و اعمال تحریم و تحقیر ملت ایران وارد شده، به صلاح و نفع کشور و انقلاب اسلامی نیست، از نظر اینجانب روشن و بدیهی است اما این که مذاکره با آمریکا همیشه مذموم و نکوهیده است نیاز به دلایل متقن دارد؛ همچنان که از سیره پیامبر (ص) و ائمه اطهار علیهم‌السلام چنین چیزی برنمی‌آید، بلکه خلاف آن مستفاد است."
جعفری به نمایندگی از سوی مردم ایران مذاکره با آمریکا را برای همیشه مردود اعلام کرد نایب رئیس مجلس با اظهار اینکه آیت‌الله روح‌الله خمینی، رهبر سابق جمهوری اسلامی "بارها نظامیان را از ورود به سیاست نهی کردند" افزوده است که :"جنابعالی و سایر برادران مجاهد و خوب ما در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در موضوعی مانند مذاکره یا عدم مذاکره با آمریکا باید تابع تصمیم مقامات عالی نظام باشید نه اینکه راسا به عنوان فرمانده کل سپاه اظهار نظر نمایید." او افزوده است: "علاوه بر این، اعلام چنین نظراتی به نمایندگی از سوی ملت باید توسط نماینده و منتخب ملت یعنی رئیس جمهور انجام شود و نه هر مقامی."
 
علی مطهری در پایان نامه خود گفته است که "از معضلات کشور ما دخالت نهادها و مقامات مختلف در کار یکدیگر است که ذکر مصادیق آن از حوصله این نامه خارج است." او افزوده است: "اگر مجلس و دولت و قوه قضاییه و شوراهای امنیت ملی و انقلاب فرهنگی و فضای مجازی و نیروهای مسلح و مجمع تشخیص مصلحت نظام و مجلس خبرگان رهبری و شورای نگهبان هریک کار خود را درست انجام دهد و وارد حوزه دیگری نشود، وضع کشور سامان بهتری می‌یابد."
مطهری نظامیان را در موقعیتی ندانسته که به نمایندگی از سوی مردم ایران تصمیم‌گیری کنند روز دوشنبه این هفته، دونالد ترامپ که در یک نشست خبری شرکت داشت در پاسخ به سئوال یکی از خبرنگاران در این مورد که آیا آماده است با مقامات ایرانی هم ملاقات کند، گفت که "هیچ شرطی وجود ندارد. اگر آنها بخواهند ملاقات کنند، ما هم ملاقات می‌کنیم . این هم برای کشور خوب است، هم برای آنها، هم برای ما و هم برای جهان."
 
در پی پیشنهاد کیم جونگ-اون، رهبر کره شمالی، برای ملاقات با دونالد ترامپ و انجام این دیدار در ماه ژوئن، آقای ترامپ و برخی مقامات آمریکایی نزدیک به او تغییر موضع کره شمالی را ناشی از هشدار جدی رئیس جمهوری و فشار تحریم‌های کوبنده معرفی کرده و تلویحا یا صراحتا واکنش مشابهی از سوی مقامات جمهوری اسلامی ایران را محتمل دانسته‌اند.
 
اگرچه رئیس جمهوری آمریکا در سخنان خود گفت که شرطی برای ملاقات با ایران نخواهد گذاشت، ساعاتی بعد وزیر خارجه آن کشور اعلام کرد که "اگر ایرانیان تعهد خود برای تغییر اساسی در نحوه رفتار با مردم خود را نشان دهند، رفتار مخرب خود را کنار بگذارند، بتوانند قبول کنند که ارزش دارد که وارد یک توافق هسته‌ای شوند که در عمل مانع از تکثیر سلاح‌های هسته‌ای خواهد، آنگاه رئیس جمهوری [آمریکا] گفته است که آماده است تا بنشیند و با آنها گفتگو داشته باشد."
 
در واکنش به پیشنهاد رئیس جمهوری آمریکا، مقامات جمهوری اسلامی از جمله وزیر امور خارجه و فرمانده سپاه پاسداران، مذاکره با آمریکا را رد کردند.
منتقدان ترامپ گفته‌اند هدف او از ابراز آمادگی برای مذاکره با ایران تاکید بر نتیجه‌بخش بودن سیاست فشار بر کره شمالی و بهره‌برداری تبلیغاتی از آن است در مورد اظهارات دونالد ترامپ در مورد آمادگی مذاکره با ایران، نظرات متفاوتی ابراز شده است. برخی از منتقدان آقای ترامپ گفته‌اند که هدف رئیس جمهوری بهره‌برداری تبلیغاتی آنهم در آستانه انتخابات کنگره آمریکاست. به گفته آنان، آقای ترامپ در صدد است یادآوری و تاکید کند که روش مورد علاقه او در سیاست خارجی یعنی فشار بر کشورهایی مانند ایران و کره شمالی همراه با اعلام آمادگی برای مذاکره نتیجه بخش است. آقای ترامپ بارها سیاست خود در قبال ایران را با نرمش دولت قبلی آمریکا مقایسه کرده و نتیجه سیاست دولت قبلی چه در زمینه توافق هسته‌ای و چه رویکرد نسبت به رفتار حکومت ایران با مردم این کشور و کشورهای منطقه را به باد انتقاد گرفته است. به گفته آنان، هرگاه آقای ترامپ بتواند مساله ایران و کره شمالی را حل و فصل کند، به موفقیتی در سیاست خارجی آمریکا دست یافته که از زمان موفقیت رونالد ریگان در فراهم کردن زمینه سقوط اتحاد شوروی بی‌سابقه بوده است.
 
پیش از این، دونالد ترامپ در دفاع از رویکرد سختگیرانه خود نسبت به ایران، به توقف مانورهای ایذایی قایق‌های سپاه پاسداران در نزدیکی ناوهای آمریکایی در خلیج فارس، توقف آزمایش‌های موشکی جمهوری اسلامی که پیشتر با سرعت ادامه داشت و، به گفته او، رفتار نسبتا بهتر حکومت ایران در منطقه اشاره کرده و گفته است که سیاست او حتی پیش از به اجرا درآمدن تحریم‌های هسته‌ای تا حدودی نتیجه داده است. وی تاکید داشته که فشار ناشی از تحریم‌ها سرانجام باعث تحولاتی در شرایط سیاسی ایران خواهد شد.
 
در مقابل، گروهی دیگر معتقدند که هدف رئیس جمهوری آمریکا از تکرار آمادگی برای مذاکره، که طبیعتا با واکنش منفی مقامات جمهوری اسلامی مواجه می‌شود، قانع کردن مخالفان سیاست سختگیرانه در قبال ایران در این مورد است که نمی‌توان بدون وارد کردن فشار، انتظار داشت حکومت ایران با مذاکره جدی برای تغییر رفتار خود موافقت کند. به گفته این گروه از ناظران، شواهد گذشته نشان می‌دهد که حکومت جمهوری اسلامی تنها وقتی حاضر به تغییر روش است که فشار به حدی رسیده باشد که ادامه حیات آن را به مخاطره اندازد.
 
در کنار اینها، گروه دیگری نیز بر این نظر است که تهدیدهای دولت آمریکا در مورد بازگشت تحریم‌های کوبنده و شواهدی از ناتوانی سایر امضاکنندگان برجام در کاهش فشار ناشی از این تصمیم پیشاپیش اثر داشته و مقامات ایرانی با مذاکره با آمریکا موافقت کرده‌اند و احتمالا تماس‌های پنهانی بین دو طرف در جریان بوده است. به گفته آنان، در چنین شرایطی لازم است بر دولت آمریکا فشار وارد شود تا، برخلاف گذشته، چنین مذاکراتی را در چارچوبی جامع دنبال کند و خواستار تغییرات عینی در سیاست داخلی و خارجی حکومت ایران شود.
 
در عین حال، رهبران جمهوری اسلامی خصومت و شعارهای تند علیه آمریکا را از مهمترین دستاوردهای انقلاب اسلامی دانسته‌اند و به همین دلیل، برقراری تماس آشکار با آمریکا را به منزله از دست رفتن این دستاورد دانسته و با آن مخالفت ورزیده‌اند. در شرایط کنونی، که به نظر می‌رسد بخشی از جامعه ایران نسبت به دستاوردهای مثبت انقلاب اسلامی علنا ابراز تردید می‌کند، مذاکره با آمریکا چه رسد به قبول خواسته‌های آن کشور می‌تواند از نظر حکومت جمهوری اسلامی بسیار پر هزینه تلقی شود.