خرید کردن شادی آورتر از تماشای مسابقه است

گرچه انگیزه‌های شادی و نشاط اجتماعی فراوانند اما هنوز هم دلایل و انگیزه‌های شادمانی فردی و جمعی موضوعاتی جالب برای بررسی‌های علمی در میان جامعه شناسان و روانشناسان محسوب می‌شوند. مطالعه تازه‌ای که پژوهشگران دانشگاه بریتیش انجام داده‌اند نشان می‌دهد در مقایسه میان شادی ناشی از خرید کردن و شادی حاصل از بازدید از مکان‌های گردشگری آنچه برای مردم شادی آورتر محسوب می‌شود خرید کردن است.

 

در مقاله پژوهشگران کانادایی که در نشریه علوم روانشناسی و فردیت منتشر شده دو نوع شادمانی مورد بررسی قرار گرفته است؛ شادمانی حاصل از خرید کردن روزانه و شادمانی حاصل از هدیه برای استفاده از یک وعده ماساژ یا سفر برای اسکی. نویسندگان گزارش می‌گویند آزمایش شوندگان هفته‌ها بعد از پشت سر گذاشتن دوره آزمایش شادی حاصل از خرید کردن را بیش از شادی حاصل از هدیه گرفتن ماساژ یا سفر برای اسکی ترجیح داده‌اند.

 

شادی مفهومی وسیع دارد و علاوه بر آموزه‌های دینی، نظام‌های سیاسی مختلف نیز مبانی متفاوتی را برای ایجاد احساس شادی در فرد و جامعه برمی‌شمارند. گزارش شادی جهانی در سال 2012 که به عوامل ایجاد نشاط در جوامع پرداخته است نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از شادی جهانی با موضوع درآمد ناخالص ملی و رشد اقتصادی گره خورده است. علاوه بر این، موضوعاتی نظیر ثبات اجتماعی و وضعیت محیط زیست نیز بر ایجاد شادی جمعی در یک جامعه اثر می‌گذارند.

 

از اواخر دهه 90 میلادی موضوع خرید کردن و مواجهه با اتفاقات خوشایند بعنوان یکی از عوامل شادی فردی به جمع موضوعات پژوهشی در رشته‌های روانشناسی و بازاریابی راه یافت. پژوهشگران دانشگاه ایالتی مانکاتو در مینه سوتا در مطالعه خود دریافته بودند میزان شادی کسانی که برای خرید کردن به فروشگاه‌ها می‌روند تحت تاثیر نوع و مقدار خرید آن‌هاست. بنابراین کاربرد مواد خریداری شده می‌تواند اثرات کوتاه یا درازمدت بر احساس شادی خریداران داشته باشد. مطالعه‌ای که پژوهشگران دانشگاه‌های پنسیلوانیا و آریزونا انجام داده بودند نیز نشان داد تغییرات قیمت اجناس می‌تواند خریداران را در موقعیت‌های خوشحال کننده یا ناراحت کننده قرار دهد.

 

گزارش تازه پژوهشگران کانادایی به شادی ناشی از تکرار خرید روزانه در مقابل شادی ناشی از یک موقعیت تفریحی ویژه اشاره می‌کند. گزارش نشان می‌دهد موقعیت‌هایی نظیر پنج خرید در روز برای دو هفته برای خریداران شادی آورتر از تفریحی نظیر بازدید مجانی از یک باغ وحش، بلیت رایگان یک مسابقه ورزشی یا یک سفر بدون هزینه برای اسکی می‌تواند باشد. زیرا اگرچه سفر برای اسکی یا بازدید از یک باغ وحش در همان زمان وقوع شادی عمیق‌تری به همراه دارند ولی اثر درازمدت آن‌ها در مقابل اثر خرید کردن ناچیز است.

پژوهشگرانی که گزارش تازه را منتشر کرده‌اند می‌گویند وقتی خریداران یا مسافران به تجربیات خود از خرید و سفر فکر می‌کنند احساس شادمانی ناشی از خرید کردن در آن‌ها بیش از مناسبت‌های دیگر بوده است.

پژوهشگران می‌گویند در میان عوامل ایجاد شادی می‌توان به لذت از خوردن غذای خوب، شرکت در فعالیت‌های ورزشی، روابط انسانی خوشایند و پاداش گرفتن برای کار خوب اشاره کرد.   

 

مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نشست سال 2012 خود و با تلاش کشور پادشاهی بوتان هر ساله روز 20 مارس را بعنوان روز بین‌المللی شادمانی نامگذاری کرده است. روز اول فروردین در تقویم جلالی ایران مصادف است با روز 21 مارس.