چیدمان اتاق کار کامپیوتر (قسمت اول)

آشنایی با ارگونومی کار با کامپیوتر

ارگونومیک چیست ؟

ارگونومیک (ERGONOMICS) شاخه ای از علم مهندسی است که به طراحی ابزار و لوازمی برای حفظ سلامت فیزیکی بدن در هنگام کار می پردازد. درد، غالبا در اثر حفظ مداوم یک حالت نادرست قرارگیری بدن ایجاد می‌شود. مثال‌های رایج آن شامل: تایپ همزمان با صحبت تلفنی با نگه داشتن گوشی تلفن در گودی گردن، چرخاندن مداوم سر از چپ به راست هنگام تایپ از روی یک متن و نگاه کردن به صفحه کامپیوتر و یا نشستن به مدت طولانی هستند.

میز کار کامپیوتر:

یکی از شاخص های استقرار تجهیزات، میز کار رایانه است. میز کار را می توان به سه قسمت تقسیم کرد:

ناحیه اول: ناحیه ای که به ندرت از آن استفاده می شود (قسمت عقب سطح میز کار).

ناحیه دوم: ناحیه ای که گه‌گاه از آن استفاده می شود (قسمت وسط سطح میز کار).

ناحیه سوم: ناحیه ای که همواره از آن استفاده می شود (قسمت جلویی سطح میز کار).

نحوه استقرار میز کار کامپیوتر:

ناحیه اول یا قسمت اول که سطح انتهایی میز کار است و به ندرت از آن استفاده می شود، مکانی است که فقط جهت نمایش است. اشیایی همچون مانیتور، عکس، ساعت، گلدان، جای مداد و خودکار، بلندگو یا اسپیکر در این ناحیه قرار می گیرند. ناحیه یا قسمت دوم، سطح میانی میز کار است. در این ناحیه، اشیایی قرار می گیرند که گهگاه از آنها استفاده می شود؛ لوازمی همچون تلفن، ماشین حساب، سینی و... . ناحیه یا قسمت سوم، سطح آغازین یا جلویی میز کار است. در این منطقه ادواتی قرار می گیرند که همواره کاربرد دارند؛ ادواتی همچون کی برد، موس و موس پد. در مورد میزکار ذکر این نکته الزامی است که میزهایی که صفحات جداگانه ای برای صفحه کلید و موس دارند، به هیچ عنوان مناسب کار کاربران نیستند.

نحوه استقرار مانیتور

مانیتور باید به صورتی استقرار یابد که اولاً در ناحیه اول باشد و در ثانی دقیقاً روبه روی صورت باشد. به گونه ای که هنگام کار با آن، بتوان بالاترین نقطه مانیتور را مشاهده کرد یا به عبارتی دیگر، چشم کاربر به موازات بالاترین قسمت مانیتور باشد و فاصله مانیتور از چشم کاربر نیز بین چهل و هفتاد سانتی متر باشد.

نحوه استقرار صفحه کلید

ذکر این نکته بسیار مهم است که صفحه کلید هرگز نباید در ارتفاعی بالاتر یا پایین تر از سطح میز کار باشد. به عبارت دیگر، صفحه کلید باید دقیقاً روی میز کار و در قسمت سوم و روبه روی مانیتور باشد. در این حالت زاویه بین بازو و ساعد در هنگام کار نباید از نود درجه تجاوز کند. نکته دیگر در مورد صفحه کلید، نحوه استقرار مچ دست ها روی آن است. خیلی مهم است که هر دو مچ کاملاً به موازات هم روی صفحه کلید به نحوی قرار بگیرند که هر یک سهمی از صفحه کلید را به گونه مساوی تقسیم کند. جمع شدن مچ دست به سمت داخل یا خارج، هرگز اصولی نیست. زاویه گرفتن کف دست از مچ نیز باعث آسیب خواهد شد. نکته بسیار مهم و قابل اشاره، این است که دیده شده بسیاری از کاربران، پایه های زیر صفحه کلید را باز می کنند تا به کی برد زاویه بدهند؛ این کار بدترین حالت برای مچ دست است. بهترین حالت برای کی برد آن است که صفحه کلید، کمترین زاویه را داشته باشد.

نحوه استقرار موس

مانند صفحه کلید یا همان کی برد بیشترین کاربرد را دارد. محل استقرار آن برای کاربران چپ دست، سمت چپ و برای کاربران راست دست، سمت راست و در ناحیه سوم است. دیده شده که بسیاری از کاربران، موس و موس پد را در ناحیه دوم میز قرار می دهند و این باعث می شود که زاویه بین بازو و ساعد بیش از نود درجه شود. در مورد مچ دست نیز به این نکته باید اشاره کرد که هنگام کار با موس، دست بایستی با موس در یک امتداد باشد. یعنی خم شدن مچ به سمت چپ یا راست یا بالا و پایین صحیح نیست. محل استقرار انگشتان روی موس نیز به این قرار است که سه انگشت وسطی بر روی موس و انگشت های شست و کوچک در دو طرف موس قرار می گیرند.

صندلی کامپیوتر

یک نکته مهم و اساسی اینکه برخی از عزیزان پس از خریداری یک رایانه در منزل یا محیط کار به منظور صرفه جویی اقتصادی اقدام به خرید صندلی کامپیوتر یا صندلی مهندسی نمی کنند و از صندلی های معمولی منزل بهره می برند این موضوع وقتی خطرناک می شود که از صندلی چوبی و صندلی ایستا و غیر متحرک بهره می برید. اگر از نگاه اقتصادی به این موضوع نگاه می کنید مطمن باشید با استفاده از صندلی های چوبی و غیر استاندارد در آینده دچار بیماری ها شده که علاوه بر اعمال هزینه های گزاف؛ دردهای غیرقابل درمانی را بروز می دهد. پس توصیه اکید می شود در هنگام خرید کامپیوتر، یک میز و صندلی مخصوص کامپیوتر خریداری کنید که علاوه بر زیبایی و ظرافت در مبلمان محل کار و منزل ویا اتاق شخصی شما باعث جلوگیری از بروز خطرناک و بیماری های ناشی از کار با کامپیوتر می شود .

1. صندلی شما باید متحرک و دوار و با پایه چرخدار باشد.

2. ارتفاع صندلی نیز قابل تغییر باشد تا بر اساس قد و طول بدن شما و نسبت آن با طول دست‌هایتان به گونه ای تنظیم گردد که به راحتی با صفحه کلید کامپیوتر کار نموده و صفحه نمایشگر را رویت کنید.

3. صندلی براساس وزن شما، دارای مفصل‌هایی باشد که بتواند حرکات شما را تنظیم کند.

4. پشتی صندلی باید به صورتی طراحی شده باشد که از بروز کمر درد و دردهای مفصلی جلوگیری کندمحل نشستن آن قابل تنظیم به جلو و عقب باشد.

5. محل نشستن آن از جنسی باشد که قابل سرخوردن نباشد.

6. حداقل ? پایه باشد (تعداد بیشتر بهتر است) و قابلیت چرخش ??? درجه داشته باشد. نکته مهم آنکه صندلی هایی که دارای تکیه گاه برای دست ها هستند، مناسب نیستند.

نحوه استقرار صندلی کامپیوتر

چگونگی تنظیم صندلی کامپیوتر هم قابل تامل است که باید به صورت جدی تلقی گردد.

مرحله اول: درست روبه روی صندلی بایستید. در این حالت زانوها باید با محل نشستن در یک راستا باشند. به عبارتی، زانوها با محل نشستن تماس داشته باشد. در این حالت محل نشستن تنظیم شده است.

مرحله دوم: روی صندلی بنشینید. در این حالت قسمت داخلی زانو با لبه صندلی بایستی به اندازه یک مشت جمع شده کاربر فاصله داشته باشد. توجه داشته باشید که زانو بایستی زاویه ای حدوداً نود درجه بین ساق و ران داشته باشد.

مرحله سوم: تکیه گاه یا پشتی باید به نحوی تنظیم شود که دقیقاً قسمت انحنا یا تورفتگی کمر را پر کند. اگر هر یک از این سه مرحله تنظیم نبود، در صورت اینکه صندلی کاربر دارای شرط ذکر شده باشد، به راحتی می توان آن را تنظیم کرد.

چگونگی نشستن بر روی صندلی کامپیوتر

هنگام نشستن، کف پاها باید به طور کامل روی سطح زمین قرار بگیرد. در این حالت دست ها از دو طرف به سمت پایین نگه داشته شود، آرنج ها باید با سطح میز در یک امتداد باشد و حتی الامکان هیچ چیزی را زیر پاها نباید قرار دارد. اما اگر با توجه به موارد یاد شده، اختلاف سطحی پیش آمد، می توان از یک کتاب عریض یا یک سطح مسطح عریض برای زیر پاها استفاده کرد که این سطح عریض حتماً باید از عرض هر دو پا بیشتر باشد(دو برابر سطح هر دو پا). لازم به توضیح است که سطح مسطح فوق، نباید هیچ زاویه ای داشته باشد.