نگاهی به فیلم مرگ رئیس جمهور

شبکه تلویزیونی مور فور (MoreFour) اخیرا در چندین نوبت فیلم "مرگ یک رئیس جمهور" را به نمایش گذاشت.

این فیلم که پیش از این در برخی کشورها و همچنین جشنواره ها به نمایش در آمده است، به شیوه دکودراما(مستند داستانی) به ماجرای تخیلی ترور جورج دبلیو بوش چهل و سومین رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا درشب نوزدهم اکتبر سال 2007 وپیامدهای آن می پردازد.

ساخت و نمایش این فیلم با سروصدای فروانی در رسانه ها روبرو شد، به ویژه پس از آن که نمایش آن در برخی از ایالت های آمریکا ممنوع اعلام شد و شبکه مور فور در بریتانیا چندین بار در هفته های اخیر و از جمله شب گذشته(19 اکتبر 2006) آن را به نمایش در آورد.

مرگ یک فیلم

ساختار و شیوه روایت فیلم بر مبنای سنت گزارش های مستند تحقیقی تلویزیونی شکل گرفته است و با وجود این که تماشاگر از پیش ازغیرواقعی بودن همه این "مستند نمایی ها" آگاه است، به خوبی از پس روایت بر می آید اما در واقع نقطه ضعف و قوت فیلم هم در همین جا است.

مونتاژ موازی صحنه هایی از تظاهرات مخالفان جنگ، سخنرانی بوش در هتل شرایتون و مصاحبه های شاهدان و دست اندرکاران در زمان واقعی به خوبی در پیش برد روایت و پرده برداشتن گام به گام از"واقعیت" یا بازنمایی واقعیت موثر بوده است.

اگرچه همه چیز تا پس از ترور بوش واعلام مرگ وی به خوبی شکل گرفته است اما پس از آن ناگهان روایت دچار اغتشاش می شود و به نظر می رسد سازندگان در باره پیامدهای ترور بوش به اتفاق نظر دست نیافته اند.

اغتشاش در روایت از میانه فیلم، سبب می شود که پیوند مخاطب با فیلم تضعیف شده و از آن فاصله بگیرد.

رخدادی به اهمیت ترور یک رئیس جمهور آمریکا تنها به چند واقعه کم اهمیت دیگر مانند تصمیم به اخراج سوری ها، تیرگی روابط با سوریه وحرکت چند ناو هواپیمابر به سمت سوریه و یک پرونده جنایی خوب از آب در نیامده ختم می شود.

انتخاب مظنون با وجود شواهد حاکی از ارتکاب قتل از سوی فرد دیگری نیز نه تنها کمکی به استحکام روایت نمی کند بلکه بر اغتشاش آن می افزاید.

این که سازمان های امنیتی و دستگاه قضایی آمریکا تنها به این دلیل جمال ابوذکری سوری تبار را متهم اصلی قلمداد می کنند که وی مسلمان است و سابقه همکاری با القاعده را دارد، با سایر اطلاعات ارائه شده در فیلم برای پذیرش منطق حاکم بر این دستگاه ها مغایر است. مثلا نه تنها هیچ اشاره ای در طول فیلم به سرنوشت فرد یمنی که روی جمال ابو ذکری نفوذ داشته نمی شود، هیچ زمینه سازی مناسبی از سوی بازجویان پرونده برای این که چگونه جمال به تنهایی دست به این اقدام زده است وچرا پای القاعده به میان کشیده می شود صورت نمی گیرد و از آن بدتر دلایل کنار گذاردن مدارک ناشی از ترور بوش توسط یک ناراضی آمریکایی توسط سازمان های امنیتی برای اهداف سیاسی به خوبی روشن نمی شود.

زیرا اگر فرض بر آن بود که باید جمال به عنوان کسی که در گذشته با القاعده ارتباط داشته و سوری تبار است مجرم شناخته شود بنابراین باید پیامدهای سیاسی ناشی از آن نیز به مراتب بیشتر از چند تهدید و جنگ تبلیغاتی در نظر گرفته می شد.

با این همه فیلم به خوبی از پس کنار هم گذاشتن تکه های مستند، بازسازی شده و مصاحبه های ساختگی تا نیمه آن برآمده است و از این نظر یک نمونه قابل توجه در دکودرامای سیاسی در فضای پست مدرنیستی رسانه های قرن بیست و یکم به شمار می رود.

در باره کارگردان

گبریل رنج، به عنوان کارگردان تلویزیون کار خود را آغاز کرده است ولی علاقه ش به ساخت مستند های قلابی به زودی وی را به تهیه و کارگردانی فیلم هایی از این دست کشاند.

او اولین فیلم اش در این زمینه را در سال 2003 برای بی بی سی ساخت که ماجرای از کار افتادن اتومبیل ها در بزرگراه ها، اعتصاب شرکت های هوایی و خطوط راه آهن در آینده را بازنمایی می کند: روزی که بریتانیا از راه ماند.

سال بعد وی مردی که بریتانیا را در هم کوبید در باره تلاش القاعده برای نفوذ به بریتانیا، یک سال پیش از واقعه بمب گذاریهای لندن ساخته شد.

در باره فیلم

خلاصه فیلم: سه سال پس از ترور بوش در شیکاگو در سال 2007، یک فیلم مستند درباره چگونگی آن ساخته می شود، با وجود شواهدی که حاکی از بی گناهی جمال ابوذکری سوری تبار به عنوان متهم اصلی است، دستگاه قضایی از پیگیرد شواهدی که حاکی از ترور بوش توسط پدر یک سرباز آمریکایی کشته در عراق خودداری می کند.

کارگردان: گبریل رنج، نویسندگان: سیمون فینچ، گبریل رنج، فیلمبردار:گراهام اسمیت، تدوین: براند تومیم، صدا: آلکس ریوردان، موسیقی: ریچارد هاروی، بازیگران: حند ایوب، برایان بولاند،بکی آن بلوکر، پاتریشیا بوکلی، نود و سه دقیقه، محصول: فیلم فور 2006( بریتانیا)
برنده جایزه منتقدان در جشنواه فیلم تورنتو.