پهپاد «شاهد-۱۳۶»، سلاح ارزان ایران که پدافندهای گرانقیمت را فرسوده میکند
رأی دهید
رادیو فرانسه: از زمان حمله اسرائیل و ایالات متحده به ایران در نهم اسفند و آغاز جنگ در خاورمیانه، در کنار موشکهای بالستیک، پهپادهای ایرانی بهویژه «شاهد-۱۳۶» با وجود سادگی و هزینه پایین، به یکی از چالشهای جدی برای سامانههای دفاعی اسرائیل، آمریکا و کشورهای خلیج فارس تبدیل شدهاند. به نوشته روزنامه فرانسوی لیبراسیون، این پهپادها که اغلب بهراحتی رهگیری میشوند، با تحمیل هزینههای سنگین به سامانههای پدافندی، معادله جنگ را به نفع مهاجم تغییر میدهند.
طبق گزارش این روزنامه، تمرکز چند دههای آمریکا و اسرائیل بر برنامه هستهای و موشکی ایران باعث شده برنامه پهپادی این کشور در سایه باقی بماند؛ برنامهای که اکنون به یکی از ارکان اصلی راهبرد نظامی تهران تبدیل شده است. پهپادهای سبک، ارزان و پرتعداد، ستون فقرات «پاسخ نامتقارن» ایران را تشکیل میدهند.
ریشه این رویکرد به جنگ ایران و عراق بازمیگردد. به نوشته این روزنامه فرانسوی، ایران در دهه ۱۹۸۰ میلادی و در شرایط تحریم و کمبود قطعات هواپیما، به توسعه پهپادها روی آورد. مهندسان ایرانی با امکانات محدود، نخستین مدلها را برای شناسایی طراحی کردند و بهتدریج صنعتی بومی و وابسته به سپاه پاسداران شکل گرفت.
اندازه واقعی این ناوگان همچنان رازی بهشدت محافظتشده است اما بر اساس برآوردهای پیش از جنگ، تعداد پهپادهای ایرانی از ۱۰ هزار فروند فراتر میرفت. امروز «شاهد-۱۳۶» شناختهشدهترین محصول صنعت پهپادی ایران است که در جنگ اوکراین به شهرت رسید؛ جایی که بهطور گسترده توسط ارتش روسیه به کار گرفته شد. مسکو اکنون نسخههای بومی خود از این پهپاد را با نام «گران-۲» تولید میکند.
این پهپاد اغلب در مقادیر زیاد و به صورت موج برای غلبه بر پدافند هوایی استفاده میشود. طبق گزارش موسسه ملی مطالعات امنیتی در دانشگاه تل آویو، از زمان آغاز جنگ در نهم اسفند، ایران تقریباً ۵۵۰ پهپاد به سمت اسرائیل و بیش از ۳۵۰۰ پهپاد از طریق خلیج فارس (به سمت عربستان سعودی، قطر و امارات متحده عربی و سایر کشورها) شلیک کرده است. نزدیک به ۹۵ درصد از پهپادها پیش از رسیدن به هدف، در هوا توسط سامانههای پدافند هوایی سرنگون شدند.
با این حال، مهماتی که ایالات متحده یا کشورهای خلیج فارس برای انهدام این پهپادهای ایرانی به کار میبرند، برای هر واحد چند صد هزار تا حتی چند میلیون دلار هزینه دارد، در حالی که قیمت یک «شاهد-۱۳۶» بین ۲۰ تا ۵۰ هزار دلار است. این سادگی، مزیت اصلی آن محسوب میشود. لیبراسیون به نقل از یک کارشناس دفاعی میگوید عملیاتهای طولانیمدت، ذخایر موشکهای رهگیر را سریعتر از آنچه بتوان جایگزین کرد، مصرف میکند. پویایی هزینه-فایده بیرحمانه است و بهطور ساختاری به نفع مهاجم عمل میکند.
به نوشته این روزنامه، حملات پهپادی ایران هرگز متوقف نشده اما پس از روزهای نخست درگیری، بهسرعت از نظر تعداد کاهش یافت. در روزهای اخیر، همچنان روزانه بین ۷۰ تا ۹۰ فروند شاهد پرتاب میشد. اما آیا این کاهش، که از سوی وزیر جنگ آمریکا «پیت هگست» بهعنوان یک پیروزی معرفی شده، واقعاً ناشی از محدودیت است یا اینکه بخشی از راهبردی حسابشده از سوی تهران برای حفظ ذخایر در یک جنگ طولانی به شمار میرود؟
در نهایت، به گزارش لیبراسیون، صنعت پهپادی ایران بهدلیل پراکندگی و استفاده از زیرساختهای غیرنظامی، بسیار مقاوم است. حتی با وجود حملات آمریکا و اسرائیل، کارشناسان معتقدند تولید این پهپادها متوقف نشده و همچنان ادامه دارد.
طبق گزارش این روزنامه، تمرکز چند دههای آمریکا و اسرائیل بر برنامه هستهای و موشکی ایران باعث شده برنامه پهپادی این کشور در سایه باقی بماند؛ برنامهای که اکنون به یکی از ارکان اصلی راهبرد نظامی تهران تبدیل شده است. پهپادهای سبک، ارزان و پرتعداد، ستون فقرات «پاسخ نامتقارن» ایران را تشکیل میدهند.
ریشه این رویکرد به جنگ ایران و عراق بازمیگردد. به نوشته این روزنامه فرانسوی، ایران در دهه ۱۹۸۰ میلادی و در شرایط تحریم و کمبود قطعات هواپیما، به توسعه پهپادها روی آورد. مهندسان ایرانی با امکانات محدود، نخستین مدلها را برای شناسایی طراحی کردند و بهتدریج صنعتی بومی و وابسته به سپاه پاسداران شکل گرفت.
اندازه واقعی این ناوگان همچنان رازی بهشدت محافظتشده است اما بر اساس برآوردهای پیش از جنگ، تعداد پهپادهای ایرانی از ۱۰ هزار فروند فراتر میرفت. امروز «شاهد-۱۳۶» شناختهشدهترین محصول صنعت پهپادی ایران است که در جنگ اوکراین به شهرت رسید؛ جایی که بهطور گسترده توسط ارتش روسیه به کار گرفته شد. مسکو اکنون نسخههای بومی خود از این پهپاد را با نام «گران-۲» تولید میکند.
این پهپاد اغلب در مقادیر زیاد و به صورت موج برای غلبه بر پدافند هوایی استفاده میشود. طبق گزارش موسسه ملی مطالعات امنیتی در دانشگاه تل آویو، از زمان آغاز جنگ در نهم اسفند، ایران تقریباً ۵۵۰ پهپاد به سمت اسرائیل و بیش از ۳۵۰۰ پهپاد از طریق خلیج فارس (به سمت عربستان سعودی، قطر و امارات متحده عربی و سایر کشورها) شلیک کرده است. نزدیک به ۹۵ درصد از پهپادها پیش از رسیدن به هدف، در هوا توسط سامانههای پدافند هوایی سرنگون شدند.
با این حال، مهماتی که ایالات متحده یا کشورهای خلیج فارس برای انهدام این پهپادهای ایرانی به کار میبرند، برای هر واحد چند صد هزار تا حتی چند میلیون دلار هزینه دارد، در حالی که قیمت یک «شاهد-۱۳۶» بین ۲۰ تا ۵۰ هزار دلار است. این سادگی، مزیت اصلی آن محسوب میشود. لیبراسیون به نقل از یک کارشناس دفاعی میگوید عملیاتهای طولانیمدت، ذخایر موشکهای رهگیر را سریعتر از آنچه بتوان جایگزین کرد، مصرف میکند. پویایی هزینه-فایده بیرحمانه است و بهطور ساختاری به نفع مهاجم عمل میکند.
به نوشته این روزنامه، حملات پهپادی ایران هرگز متوقف نشده اما پس از روزهای نخست درگیری، بهسرعت از نظر تعداد کاهش یافت. در روزهای اخیر، همچنان روزانه بین ۷۰ تا ۹۰ فروند شاهد پرتاب میشد. اما آیا این کاهش، که از سوی وزیر جنگ آمریکا «پیت هگست» بهعنوان یک پیروزی معرفی شده، واقعاً ناشی از محدودیت است یا اینکه بخشی از راهبردی حسابشده از سوی تهران برای حفظ ذخایر در یک جنگ طولانی به شمار میرود؟
در نهایت، به گزارش لیبراسیون، صنعت پهپادی ایران بهدلیل پراکندگی و استفاده از زیرساختهای غیرنظامی، بسیار مقاوم است. حتی با وجود حملات آمریکا و اسرائیل، کارشناسان معتقدند تولید این پهپادها متوقف نشده و همچنان ادامه دارد.
