ترامپ بر سر دوراهی؛ آمریکا در حال بررسی گزینه‌های سخت در قبال ایران

بی بی سی: سه هفته پس از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، این درگیری به مرحله‌ای مبهم با پیام‌های متناقض و چشم‌اندازی نامشخص رسیده است. در چنین فضایی، اظهارات عمومی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اغلب با واقعیت‌های میدانی در تضاد به نظر می‌رسد.

او گفته است که این جنگ «کم و بیش، به صورت کامل تمام شده است»، اما همزمان نیروهای زمینی آمریکا، از جمله یک واحد اعزامی تفنگداران دریایی، در حال حرکت به سوی منطقه هستند. او می‌گوید جنگ «در حال فروکش کردن» است. اما بمباران‌ها و حملات موشکی آمریکا و اسرائیل به اهداف ایرانی همچنان بی‌وقفه ادامه دارد.

بازگشایی تنگه هرمز، گلوگاه جغرافیایی که ۲۰ درصد از صادرات نفت جهان از آن عبور می‌کند، «یک مانور نظامی ساده» توصیف شده است. اما در حال حاضر، تنها کشتی‌های مورد تایید ایران از این آبراه عبور می‌کنند. آقای ترامپ گفته نیروهای نظامی ایران «نابود شده‌اند»، اما پهپادها و موشک‌های ایرانی همچنان اهدافی را در منطقه هدف قرار می‌دهند و دامنه این اهداف تا پایگاه مشترک آمریکا و بریتانیا در «دیه‌گو گارسیا» گسترش یافته است.

آقای ترامپ در پستی که عصر شنبه در شبکه اجتماعی تروث سوشال منتشر کرد، تهدید به تشدید درگیری کرد. او هشدار داد که اگر ایران ظرف ۴۸ ساعت تنگه هرمز را «به طور کامل و بدون تهدید» بازگشایی نکند، ارتش آمریکا حمله به نیروگاه‌های ایران را آغاز خواهد کرد و افزود این حملات «از بزرگ‌ترین آن‌ها» شروع می‌شود.

با وجود این آقای ترامپ روز دوشنبه در پست دیگری اعلام کرد که آمریکا «گفت‌و‌گو‌های خیلی خوب و سازنده‌ای» با ایران داشته و به همین دلیل دستور داده است هرگونه حمله به نیروگاه‌های ایران و زیرساخت‌های انرژی پنج روز به تعویق بیفتد.

روز جمعه او در شبکه اجتماعی خود فهرستی شماره‌گذاری شده از اهداف نظامی آمریکا در جنگ با ایران منتشر کرده بود و گفته بود ایالات متحده «بسیار به تحقق آنها نزدیک شده است».

در این فهرست که مفصل‌ترین اظهارات او در این زمینه از زمان آغاز جنگ به شمار می‌رود، مواردی همچون تضعیف یا نابودی توان نظامی ایران، زیرساخت‌های دفاعی و برنامه تسلیحات هسته‌ای این کشور و همچنین محافظت از متحدان آمریکا در منطقه گنجانده شده بود.

تامین امنیت تنگه هرمز در این فهرست مطرح نشده بود. آقای ترامپ گفته بود این مسئولیت باید بر عهده کشورهایی باشد که وابستگی بیشتری به صادرات نفت از خلیج فارس دارند. رئیس‌جمهور آمریکا بارها تاکید کرده است که ایالات متحده صادرکننده انرژی است و به نفت خاورمیانه وابسته نیست. اما این دیدگاه ماهیت جهانی بازار سوخت‌های فسیلی را نادیده می‌گیرد؛ بازاری که نوسان قیمت در آن مستقیما بر بهای بنزین در جایگاه‌های سوخت آمریکا اثر می‌گذارد.

در پست‌های جدید آقای ترامپ در تروث سوشال، اشاره‌ای به تغییر رژیم در ایران نشده اشت. دیگر نه سخنی از این دیده می‌شود که رهبر بعدی این کشور باید به تایید آقای ترامپ برسد و نه بحثی از «تسلیم بی‌قید و شرط» در میان است؛ مواردی که او در روزهای آغازین جنگ بر آن‌ها پافشاری می‌کرد.
 رسانه‌های دولتی ایران روز شنبه گزارش دادند که هرگونه حمله به جزیره خارک، ایران را وادار خواهد کرد در دریای سرخ، یکی دیگر از گذرگاه‌های کلیدی کشتیرانی جهان، «ناامنی» ایجاد کند و تاسیسات انرژی در سراسر منطقه را «به آتش بکشد»در جدیدترین طرح کلی آقای ترامپ از اهدافش، این احتمال وجود دارد که ایالات متحده عملیات خود را در حالی پایان دهد که رهبری فعلی و ضد آمریکایی ایران همچنان در قدرت باشد، صادرات نفت این کشور ادامه پیدا کند و توان آن برای اعمال نوعی کنترل بر تنگه هرمز همچنان حفظ شده باشد.

اگر این پایان برای جنگی که رئیس‌جمهور و مشاورانش می‌گویند از انقلاب ۱۳۵۷ ایران آغاز شده و قرار است به دست آنها پایان یابد، خوشایند نباشد، مسیر جایگزین دیگری هم وجود دارد؛ مسیری که پای نیروهای زمینی ایالات متحده را به میان می‌کشد که هم‌ اکنون در راه منطقه خاورمیانه هستند.

کمی بیش از یک هفته پیش، رسانه‌های آمریکایی گزارش دادند که یک «واحد اعزامی تفنگداران دریایی» با حدود ۲۵۰۰ نیروی رزمی و کشتی‌ها و هواپیماهای پشتیبان، از ژاپن راهی خاورمیانه شده است و انتظار می‌رود طی روزهای آینده به منطقه برسد. نیروی دیگری از تفنگداران دریایی با ترکیبی مشابه نیز به تازگی پایگاه خود را در کالیفرنیا ترک کرده است و انتظار می‌رود اواسط آوریل به منطقه برسد.

تحلیلگران نظامی گفته‌اند که آمریکا ممکن است در حال برنامه‌ریزی برای تصرف جزیره خارگ باشد؛ جزیره‌ای با مساحت حدود ۲۱ کیلومتر مربع که پایانه اصلی صادرات نفت ایران را در خود جای داده است. چنین اقدامی، دست‌کم در تئوری، می‌تواند صادرات نفت ایران را متوقف کند، این کشور را از درآمدی که شدیدا به آن نیاز دارد محروم سازد و وادارش کند در ازای پایان درگیری‌ها، امتیازهای بیشتری به آمریکا بدهد.

آقای ترامپ روز جمعه گفت که قصد اعزام نیروی زمینی به ایران را ندارد، اما بلافاصله افزود: «اگر هم چنین قصدی داشتم، قطعا به شما نمی‌گفتم.» ظاهرا هدف او شفاف‌سازی نیست.

تهدید به چنین اقدامی باعث شد رسانه‌های دولتی ایران روز شنبه گزارش دهند که هرگونه حمله به جزیره خارگ، ایران را به ایجاد «ناامنی» در دریای سرخ، یکی دیگر از گذرگاه‌های کلیدی کشتیرانی جهان، و «به آتش کشیدن» تاسیسات انرژی در سراسر منطقه وادار خواهد کرد.

هشدار ایران بر خطراتی تاکید می‌کند که با تشدید تنش از سوی ایالات متحده همراه خواهد بود؛ اقدامی که نیروهای نظامی ایالات متحده را بیش از پیش در معرض اقدامات تلافی‌جویانه ایران قرار می‌دهد.

چند روز پیش رسانه‌های آمریکایی گزارش دادند که دولت آقای ترامپ در حال آماده کردن درخواست بودجه اضطراری ۲۰۰ میلیارد دلاری از کنگره برای ادامه عملیات نظامی جاری در ایران است. چنین درخواستی نشان می‌دهد که کاخ سفید، نه در مسیر کاهش درگیری، بلکه در حال آماده شدن برای نبردی طولانی و پرهزینه است.

واکنش اولیه کنگره، از جمله متحدان جمهوری‌خواه آقای ترامپ، در بهترین حالت محتاطانه بود.

چیپ روی، نماینده جمهوری‌خواه تگزاس، در این باره گفت: «ما داریم درباره اعزام نیروی زمینی صحبت می‌کنی، درباره نوعی عملیات طولانی‌ مدت از همین جنس.»

او همچنین تاکید کرد: «آن‌ها باید توضیحات بسیار بیشتری بدهند و گزارش‌های کامل‌تری ارائه کنند؛ هم درباره اینکه قرار است هزینه این کار چگونه تامین شود و هم درباره اینکه اساسا ماموریت ما در اینجا چیست.»

اصطلاح موسوم به «مِه جنگ» نه فقط ذهن طراحان نظامی را تیره می‌کند، بلکه بر درک سیاستمداران و افکار عمومی نیز سایه می‌اندازد.

به نظر می‌رسد جنگ با ایران به نقطه‌ای تعیین‌کننده رسیده است. اما اینکه از اینجا به کدام سو خواهد رفت، همچنان نامشخص است.