نمایی نزدیک از عملیات حذف خامنه‌ای؛ از هک همه دوربین‌های تهران تا «لحظه ماشه» در روشنایی روز

صدای آمریکا: وقتی محافظان و رانندگانِ آموزش‌دیده و وفادار مقام‌های ارشد جمهوری اسلامی هر روز به حوالی خیابان پاستور می‌رفتند، تصور می‌کردند در یکی از امن‌ترین نقاط تهران کار می‌کنند. اما به گزارش مفصل فایننشال تایمز، سال‌ها پیش از آنکه بمب‌ها بر آن مجموعه فرود آیند، تقریباً هر حرکت‌شان زیر ذره‌بین شبکه‌ای پیچیده از شنود الکترونیک، نفوذ انسانی و تحلیل کلان‌داده ثبت و رمزگشایی می‌شد.

این گزارش که بر پایه گفت‌وگو با مقام‌های فعلی و سابق اطلاعاتی اسرائیل و منابع آگاه تهیه شده، نشان می‌دهد عملیات منتهی به کشته شدن علی خامنه‌ای نه یک تصمیم ناگهانی، بلکه حاصل یک کارزار اطلاعاتی چندساله بوده است؛ کارزاری که از هک گسترده دوربین‌های شهری تا اختلال هدفمند در دکل‌های مخابراتی و استفاده از منابع انسانی درون‌ساختاری امتداد داشته است.

سال‌ها هکِ خاموش؛ «ما تهران را مثل اورشلیم می‌شناختیم»

فایننشال تایمز به نقل از دو منبع مطلع می‌نویسد تقریباً تمامی دوربین‌های ترافیکی تهران برای سال‌ها هک شده بودند. تصاویر این دوربین‌ها پس از رمزگذاری به سرورهایی در تل‌آویو و جنوب اسرائیل منتقل می‌شد. یکی از این دوربین‌ها زاویه‌ای «به‌ویژه کارآمد» داشت؛ زاویه‌ای که به گفته یکی از منابع، امکان می‌داد محل پارک خودروهای شخصی محافظان مشخص شود و تصویری از بخشی به‌ظاهر عادی اما امنیتیِ مجموعه پاستور به دست آید.

اما این فقط تصویر نبود. الگوریتم‌های پیچیده، داده‌ها را به پرونده‌های تحلیلی بدل می‌کردند: نشانی محل سکونت محافظان، ساعات کاری، مسیرهای رفت‌وآمد، عادات روزانه و مهم‌تر از همه، اینکه هر فرد معمولاً مسئول حفاظت و جابه‌جایی کدام مقام است. در ادبیات اطلاعاتی، این بازسازی دقیق رفتارها، «الگوی زندگی» نام دارد.

یک مقام اطلاعاتی اسرائیل به فایننشال تایمز گفته است: «خیلی پیش از آنکه بمب‌ها فرود بیایند، ما تهران را مثل اورشلیم می‌شناختیم. وقتی جایی را به اندازه خیابان محل کودکی‌ات بشناسی، کوچک‌ترین چیز غیرعادی را هم تشخیص می‌دهی.»

این شناخت، به نوشته فایننشال تایمز، حاصل کار مشترک واحد شنود الکترونیک ۸۲۰۰، منابع انسانی جذب‌شده توسط موساد و انبوه داده‌هایی بود که توسط اطلاعات نظامی به گزارش‌های روزانه تبدیل می‌شد.

کورسازی ارتباطات؛ تلفن‌هایی که «مشغول» شدند

فایننشال تایمز گزارش می‌دهد اسرائیل افزون بر نظارت تصویری، اجزایی از حدود دوازده دکل مخابراتی اطراف خیابان پاستور را نیز مختل کرده بود. این اختلال باعث می‌شد هنگام تماس، تلفن‌ها «مشغول» به نظر برسند و تیم حفاظتی امکان دریافت هشدار احتمالی را از دست بدهد.

این لایه سایبری بخشی از آن چیزی بود که ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، بعداً از آن به‌عنوان «مختل کردن، تضعیف و کور کردن توان ایران برای دیدن، ارتباط و واکنش» یاد کرد.

از تحلیل شبکه‌های اجتماعی تا «خط تولید هدف»

به گفته یک منبع آگاه که با فایننشال تایمز گفت‌وگو کرده، اسرائیل از روش «تحلیل شبکه‌های اجتماعی» برای پردازش میلیاردها نقطه داده استفاده کرده است؛ روشی که امکان می‌دهد مراکز پنهان ثقل در ساختار قدرت شناسایی شوند و اهداف جدید برای نظارت یا حذف تعیین گردد.

به تعبیر این منبع، تمام این فرایند شبیه یک خط تولید بوده است؛ خطی که محصول نهایی آن «هدف» است.

ایتای شاپیرا، سرتیپ ذخیره ارتش اسرائیل، به فایننشال تایمز گفته است: «در فرهنگ اطلاعاتی اسرائیل، اطلاعات هدف‌گذاری اساسی‌ترین موضوع تاکتیکی است؛ این اطلاعات برای فعال کردن یک استراتژی طراحی شده است. اگر تصمیم گرفته شود فردی باید ترور شود، ما اطلاعات هدف‌گیری را فراهم می‌کنیم.»

لحظه تصمیم؛ یک جلسه صبحگاهی در پاستور

بر اساس گزارش فایننشال تایمز، نقطه عطف زمانی شکل گرفت که اسرائیل و سازمان سی‌آی‌ای تأیید کردند خامنه‌ای صبح شنبه در دفتر خود در نزدیکی پاستور جلسه‌ای با مقام‌های ارشد دارد. این روزنامه می‌نویسد مقامات اطلاعاتی ارزیابی کردند که اگر جنگ به‌طور کامل آغاز شود، رهبران ایران به سرعت به پناهگاه‌های زیرزمینی منتقل خواهند شد—پناهگاه‌هایی که در برابر بمب‌های متعارف اسرائیل مصون‌ترند.

یکی از منابع به فایننشال تایمز گفته است خامنه‌ای دو پناهگاه داشت و «اگر در هر یکی از آن‌ها بود، اسرائیل نمی‌توانست با بمب‌هایی که در اختیار داشت به او برسد.»

برخلاف حسن نصرالله که سال‌ها در پناهگاه‌های زیرزمینی زندگی می‌کرد، خامنه‌ای زندگی دائماً مخفیانه نداشت. با این حال، به گفته منابع، در زمان جنگ احتیاط‌هایی اتخاذ می‌کرد—اما آن صبح خاص، در دفتر خود حضور داشت.

دستور از آسمان؛ «خشم حماسی» کلید می‌خورد

به گفته یک منبع آگاه، حمله از ماه‌ها پیش برنامه‌ریزی شده بود، اما پس از تأیید اطلاعاتی مبنی بر حضور خامنه‌ای و مقام‌های ارشد در آن صبح مشخص، زمان اجرای عملیات نهایی شد.

در گذشته، ردیابی اهداف فردی مستلزم تأییدهای بصری متعدد و بررسی خطاهای احتمالی بود، اما جمع‌آوری گسترده داده‌ها و تحلیل الگوریتمی این روند را خودکار کرده است.

با این حال، در مورد خامنه‌ای، شکست قابل تصور نبود.

دکترین نظامی اسرائیل ایجاب می‌کند که دو افسر ارشد به‌طور مستقل و با اطمینان بالا حضور هدف و همراهان او را تأیید کنند.

در این مورد، اسرائیل به اطلاعات شنود الکترونیک، دوربین‌های هک‌شده و نفوذ به شبکه‌های تلفن همراه دسترسی داشت. یکی از منابع می‌گوید اطلاعات نشان می‌داد جلسه طبق برنامه در حال برگزاری است.

فایننشال تایمز همچنین به نقل از منابع خود می‌نویسد آمریکایی‌ها علاوه بر پشتیبانی سایبری، اطلاعاتی ملموس‌تر نیز در اختیار داشتند: یک منبع انسانی در داخل ساختار نظام، که نقشی کلیدی ایفا کرد. سازمان سی‌آی‌ای از اظهار نظر درباره این موضوع خودداری کرده است.

فایننشال تایمز می‌نویسد ساعت ۳:۳۸ بعدازظهر جمعه به وقت شرق آمریکا، دونالد ترامپ در حالی که با هواپیمای ایرفورس وان عازم تگزاس بود، دستور آغاز «عملیات خشم حماسی» را صادر کرد.

ارتش آمریکا با حملات سایبری توان ایران برای «دیدن، ارتباط و واکنش» را مختل کرد و راه را برای جنگنده‌های اسرائیلی گشود تا آن‌چه «لحظه ماشه» توصیف شده، فرا برسد.

این حمله در روشنایی روز و بر اساس آنچه «رویداد ماشه» توصیف شد، انجام گرفت؛ تصمیمی که به گفته ارتش اسرائیل، با وجود آمادگی بالای جمهوری اسلامی «عنصر غافلگیری تاکتیکی» را حفظ کرد.

به گفته یک مقام ارشد سابق اطلاعاتی اسرائیل که با فایننشال تایمز گفت‌وگو کرده، جنگنده‌های اسرائیلی که ساعت‌ها در پرواز بودند تا در زمان موعود به محل برسند، تا ۳۰ مهمات دقیق به مجتمع شلیک کردند.

ترامپ گفت افراد حاضر هنگام صرف صبحانه کشته شدند.

ریشه‌های دورتر؛ از ۲۰۰۱ تا ۷ اکتبر

سیما شاین، مقام سابق موساد، به فایننشال تایمز گفته است این عملیات نتیجه دو تحول تاریخی بوده است: نخست، دستور سال ۲۰۰۱ آریل شارون برای قرار دادن ایران در اولویت مأموریت موساد؛ و دوم، حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ حماس که به گفته اسرائیل با حمایت ایران انجام شد و محاسبات دیرینه درباره پرهیز از ترور رهبران خارجی - حتی در زمان جنگ - را تغییر داد.

او می‌گوید موفقیت‌های اطلاعاتی اخیر - از جمله حذف اسماعیل هنیه در تهران و پروژه چندصد میلیون دلاری انفجاری‌سازی پیجرهای حزب‌الله - وسوسه زیادی ایجاد کرده بود.

شاین به فایننشال تایمز گفته است: «در عبری می‌گوییم با غذا اشتها می‌آید؛ هرچه بیشتر داشته باشی، بیشتر می‌خواهی.»

برتری اطلاعاتی؛ دستاورد راهبردی یا قمار پرریسک؟

فایننشال تایمز یادآور می‌شود که اسرائیل طی دهه‌ها صدها نفر را در خارج از مرزهای خود هدف قرار داده است—از رهبران شبه‌نظامی و دانشمندان هسته‌ای تا مهندسان شیمی—اما اینکه این رویکرد تا چه حد به دستاوردهای راهبردی پایدار انجامیده، محل مناقشه است.

با این حال، آنچه در این گزارش برجسته می‌شود، نه صرفاً دقت فناوری، بلکه هم‌زمانی فناوری و سیاست است: سال‌ها نفوذ، هک، تحلیل و رصد، در نهایت در یک صبح روشن به «لحظه ماشه» رسید—لحظه‌ای که داده‌ها جای خود را به تصمیم سیاسی دادند.