احمد وحیدی، متهم ردیف اول آرژانتین، نفر اول میدان تهران کیست؟

ایران وایر: عطاء محامد

«احمد وحیدی» روز ۱۰ اسفند به عنوان فرمانده‌کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تعیین شد. او جانشین «محمد پاکپور» شد، فرماندهی که حضورش در این مقام به یک‌سال هم نکشید و روز شنبه در حملات اسراییل کشته شد. وحیدی اوایل دی‌ماه به عنوان جانشین فرمانده‌کل سپاه معرفی شده بود. آخرین جملات او به عنوان جانشین این بود: «دشمنان باید بارها و بارها محاسبات خود را مرور کنند، چرا که خطا در محاسبه آن‌ها را دچار مشکلات فراوانی خواهد کرد» و پیشتر هم گفته بود «حضور این ناوگروه‌ها در منطقه موضوع جدیدی نیست و ما آن را بخشی از عملیات روانی دشمن ارزیابی می‌کنیم که نباید به آن توجه کرد.»

برای پلیس بین‌الملل، وحیدی یک متهم تحت تعقیب با «اعلان قرمز» است؛ برای آرژانتین، طراحِ «جنایت علیه یهودیان» و برای تهران، مهره‌ای پولادین که در روزهای سختِ سرکوب و بحران، هرگز از پا ننشسته است. وحیدی، پس از دهه‌ها فعالیت در لایه‌های پنهان اطلاعاتی و امنیتی، حالا از میانه خاکستر حملات خرداد و اسفند ۱۴۰۴ سر برآورده است تا سپاه پاسداران را در پیچیده‌ترین بحران موجودیتی‌اش هدایت کند. اما او حالا وارث مقامی شده است که بسیار متزلزل است و هر لحظه امکان کشته شدنش وجود دارد. به ویژه که او مستقیما در کشتار یهودیان حداقل در  آرژانتین دست داشته و زنده بودنش خود یک علامت سوال است. برای پلیس بین‌الملل، وحیدی یک متهم تحت تعقیب با «اعلان قرمز» است؛ برای آرژانتین، طراحِ «جنایت علیه یهودیان» و برای تهران، مهره‌ای پولادین که در روزهای سختِ سرکوب و بحران، هرگز از پا ننشسته استسرکوبگری در مسیر فرماندهی
احمد وحیدی با نام اصلی «وحید شاه‌چراغی» در سال ۱۳۳۷ در شیراز به دنیا آمد و از جوانی مسیر خود را با سپاه پاسداران گره زد. او در سال ۱۳۵۹ به عضویت سپاه درآمد و در طول هشت سال جنگ ایران و عراق حضور داشت که در مقطعی نیز به فرمانده میدانی رسید. در سال ۱۳۶۷ به عنوان نخستین فرمانده نیروی قدس منصوب شد و تا سال ۱۳۷۶ در این نهاد بود. او یکی از چهره‌های کلیدی سپاه در ساختار برون‌مرزی آن بوده است. او بعدها در دولت «محمود احمدی‌نژاد» وزیر دفاع شد. اما در سال ۱۳۸۵ و سه سال قبل از رسیدن به وزارت توسط پلیس «اینترپل» در اعلان قرمز قرار گرفت. پس از دوره وزارت هم عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام شد.

در آن سال‌ها او که عضو مجمع و سپاه بود نامش با سرکوب اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ بر زبان آمد، دوره ای که «عبدالرضا رحمانی فضلی»،  وزیر کشور در پاسخ به اعتراض نمایندگان برای هدف قرار دادن سر معترضان گفته بود: «خب شلیک به پا هم انجام شده بود.»

وحیدی یکی از مدافعان حجاب اجباری بوده و از ارسال پیامک‌های تذکر حجاب دفاع می‌کرد. در دی ۱۴۰۱ اظهار داشت: «آن دسته از افرادی که لباس‌های ناهنجار نامناسب می‌پوشند یا احیاناً حجاب ندارند، تذکر دریافت می‌کنند و گردن نهادن به قانون حجاب اجباری حق شهروندی است». همچنین در جریان مسمومیت‌های زنجیره‌ای مدارس دخترانه در اسفند ۱۴۰۱، او گفت: «نمونه‌های مشکوکی در آزمایشگاه‌های معتبر در دست بررسی است و نتایج به زودی اطلاع‌رسانی خواهد شد»؛ اما هیچ وقت پاسخ قانع کننده‌ای نداد.

وحیدی سپس در دولت «ابراهیم رئیسی» به وزارت کشور رسید. در مدت وزارت او جنجال‌های متعددی به وجود آمد. در خرداد ۱۴۰۲ بخشنامه معاون سیاسی وزارتخانه درباره محدودیت تعامل استانداران و فرمانداران با نمایندگان مجلس در سال انتخابات، خشم بسیاری از نمایندگان را برانگیخت. یکی از نمایندگان در صحن علنی مجلس گفت: «این بخشنامه عملاً نمایندگی مجلس را به سه سال محدود کرد و توهین به مجلس است». تهدید به استیضاح وزیر کشور بالا گرفت و بیش از صد نماینده نامه استیضاح را امضا کردند اما او در سمت خود باقی ماند.

مسیر صعود وحیدی در سپاه در سال ۱۴۰۴ شتاب گرفت. حمله گسترده اسراییل در خرداد «حسین سلامی» فرمانده کل سپاه را از میان برد و «محمد پاکپور» جانشین او شد. در ۱۰ دی ۱۴۰۴ وحیدی به عنوان جانشین فرمانده کل سپاه شد تعیین شد. بسیاری این انتصاب را «استراتژیک و غافلگیرکننده» توصیف کردند، چرا که این انتصاب همزمان بود با اعتراضات مردمی که منجر به کشتار ۱۸ و ۱۹ دی شد و در آن سپاه موثرترین نقش را داشت. اما نقطه اوج زندگی حرفه‌ای وی در اسفند ۱۴۰۴ رخ داد؛ وقتی که در نتیجه حملات مشترک اسراییل و آمریکا پاکپور به همراه رهبر جمهوری اسلامی کشته شد و اینگونه وحیدی به عنوان فرمانده کل سپاه پاسداران تعیین شد. 

وحیدی برخلاف چهره‌هایی مانند «قاسم سلیمانی» فرمانده سابق سپاه قدس، همواره در سایه عمل کرده است. برخی از اعضای خانواده‌اش در آمریکا و کانادا زندگی می‌کنند و این موضوع ارتباط او را به کشورهای دیگر محل تردید قرار داده و سوالات در مورد عدم کشته شدن وی را بیشتر کرده است. اما به نظر می‌رسد انتخاب او در این لحظات، نشان از آن دارد که حکومت در شرایطی که ساختار فرماندهی لرزان شده، به چهره‌ای با تجربه بحران‌های داخلی و خارجی نیاز دارد.
وحیدی اسم رمز ترور در خارج از کشور!
کارنامه فرامرزی وحیدی که با تأسیس و فرماندهی نیروی قدس سپاه پاسداران آغاز شد، از منظر ناظران بین‌المللی به عنوان پی‌ریزی ساختار عملیات‌های نامتقارن ایران در خارج از مرزها نگریسته می‌شود. جنجالی‌ترین بخش این کارنامه، اتهام طراحی و نظارت بر بمب‌گذاری سال ۱۳۷۳ در مرکز فرهنگی «آمیا» در بوئنوس‌آیرس آرژانتین است؛ واقعه‌ای که با ۸۵ کشته، همچنان به عنوان یکی از بزرگترین پرونده‌های تروریستی قرن بیستم مفتوح مانده است. دادستان‌های آرژانتینی با استناد به اسناد قضایی، وحیدی را متهم می‌کنند که در قامت فرمانده وقت نیروی قدس، نقش کلیدی در سازماندهی این حمله توسط نیروهای نیابتی داشته است. 

آرژانتین در تیر ۱۴۰۳ با صدور بیانیه‌ای رسمی، همزمان با سفر وحیدی به پاکستان و سریلانکا، از اینترپل و کشورهای میزبان خواست تا او را به اتهام مشارکت در این بمب‌گذاری بازداشت کنند. همچنین دادگاه عالی جنایی آرژانتین در حکمی بی‌سابقه، ایران را مسوول مستقیم این حمله و آن را «جنایت علیه بشریت» توصیف کرد. این درخواست بین‌المللی بر پایه «هشدار قرمزی» است که از سال ۱۳۸۵ برای وحیدی فعال بوده و اکنون با تأکید مجدد، فشار دیپلماتیک بر او را دوچندان کرده است.

این تشدید فشارهای قضایی در دو سال گذشته را باید بخشی از راهبرد دولت «خاویر میلی»، رییس‌جمهور راست‌گرای آرژانتین، برای پایان دادن به سه دهه انفعال در پرونده آمیا است. میلی در سی‌امین سالگرد این حمله، دولت ایران را «تروریستی» خواند و با پیشنهاد محاکمه غیابی مظنونانی چون وحیدی، «محسن رضایی» و «علی‌اکبر ولایتی»، به دنبال شکستن بن‌بست حقوقی این پرونده است. در حالی که جمهوری اسلامی همواره این اتهامات را رد کرده و از تحویل مقامات خود خودداری می‌کند، تقابل میان جایگاه رسمی وحیدی در ساختار قدرت و وجهه حقوقی‌اش در نهادهای قضایی جهان، او را به یکی از منزوی‌ترین چهره‌های بین‌المللی و در عین حال بانفوذترین چهره‌های امنیتی ایران بدل کرده است که تخصصش در پنهان‌کاری، مرزهای میان دیپلماسی رسمی و عملیات‌های مخفیانه را مخدوش کرده است.