عقب‌نشینی نیابتی‌ها؛ حشدالشعبی: کاری به حمله آمریکا به جمهوری اسلامی نداریم

ایندیپندنت فارسی: در شرایطی که جمهوری اسلامی نگران حمله احتمالی ایالات متحده آمریکا است و سایه سنگین نیروهای نظامی آمریکا را که به نزدیکی‌های ایران رسیده‌اند، بر سر خود احساس می‌کند، متحدان تهران نشان می‌دهند که قرار نیست به سر پا ماندن حکومت علی خامنه‌ای کمک کنند.

یک نمونه اخیر، سخنان یاسر العیساوی، معاون رئیس ستاد نیروهای حشدالشعبی عراق، است که اعلام کرد که این گروه شبه‌نظامی تحت حمایت تهران، «در هیچ جنگی بین ایران و آمریکا شرکت نخواهد کرد».

او در گفتگو با شبکه راشا تودی، در عین حال که مدعی شد حشدالشعبی طرف حق می‌‌ایستد و «ایالات متحده طرف متجاوز به ایران است» و در صورت سقوط نظام در ایران، «دیگر کسی باقی نخواهد ماند که مقابل اسرائیل بایستد و تل‌آویو طرح‌های اعلام‌شده خود را از نیل تا فرات اجرا خواهد کرد» و جنگ بین ایالات متحده و جمهوری اسلامی یک «فاجعه اقتصادی و امنیتی» برای عراق و ثبات کل منطقه خواهد بود، تصریح کرد که حشدالشعبی در هیچ جنگی میان ایران و آمریکا شرکت نخواهد کرد.

یاسر العیساوی همچنین گفت که آمریکا پیام‌های تهدیدآمیزی مبنی بر هدف قرار گرفتن این گروه‌ها، پس از هرگونه جنگ بین اسرائیل و ایران، به آن‌ها منتقل کرده است.

اظهارات العیساوی در بحبوحه تشدید تنش‌ها بین ایالات متحده و جمهوری اسلامی ایران و ضعف گروه‌های نیابتی تحت حمایت تهران بر اثر حملات اسرائیل و فشارهای آمریکا مطرح می‌شود. ایالات متحده پیش از این بارها به دولت عراق هشدار داده و ادامه حضور گروه‌های شبه‌نظامی در داخل عراق، از جمله گروه‌های تحت حمایت تهران، را که از همکاری با دولت سر باز می‌زنند، محکوم کرده است.

یک تحقیق مشترک مقام‌های آمریکایی و عراقی در ماه‌های گذشته هم از وجود یک شبکه مالی پیچیده پرده برداشت که طی آن گروه‌های شبه‌نظامی تحت حمایت جمهوری اسلامی در عراق با سوءاستفاده از سامانه‌های پرداخت بین‌المللی، میلیاردها دلار از عراق خارج و به ایران منتقل کرده‌اند. این طرح به‌منظور دور زدن تحریم‌های آمریکا و تامین مالی عملیات‌ها طراحی شده بود.

اکنون حشدالشعبی در حالی از حمایت جمهوری اسلامی در مقابل حمله احتمالی آمریکا شانه خالی می‌کند که تهران سایر نیروهای نیابتی‌اش در منطقه را هم عملا از دست داده است.

رژیم جمهوری اسلامی در پی حملات پیاپی اسرائیل به حزب‌الله و کشته شدن رهبران برجسته و فرماندهان ارشد آن، لبنان را از دست داد. سقوط رژیم بعثی دمشق و فرار بشار اسد به مسکو، رژیم جمهوری اسلامی را با شکست بزرگ دیگری روبرو کرد و اکنون عراق تنها کشوری است که هنوز در چنبره نفوذ جمهوری اسلامی باقی مانده است. یمن و حوثی‌ها هم دیگر اهمیت چندانی ندارند، زیرا می‌دانند که در صورت هرگونه مداخله، با واکنش فوری ایالات متحده مواجه می‌شوند.

جمهوری اسلامی که با نارضایتی‌های گسترده داخلی از یک‌ سو و تهدید حمله نظامی آمریکا از سوی دیگر مواجه است، با پا پس کشیدن متحدان دیگرش مانند روسیه و چین هم روبرو است.

نفع مشترک شی جین‌پینگ و ولادیمیر پوتین از هم‌پیمانی با جمهوری اسلامی در این بود که قدرت آمریکا را مهار و نفوذ غرب در سراسر خاورمیانه و شمال آفریقا را محدود کند. این هدف از میان نرفته اما با قرار گرفتن تهران در وضعیت بحرانی، مسکو و پکن ممکن است در حال بازنگری و احتیاط باشند، زیرا هیچ‌یک حاضر نیستند روی دستی شرط ببندند که از‌ پیش بازنده به نظر می‌رسد.

در ماه نوامبر، آمریکا یک کشتی چینی حامل قطعات سلاح‌های متعارف به مقصد ایران را رهگیری کرد، اما پکن هیچ واکنشی نشان نداد. علاوه بر این، با حمایت از ادعای امارات متحده عربی بر سه جزیره ایرانی در خلیج فارس، مردم ایران را خشمگین کرد.

موضع رسمی چین در قبال اعتراض‌های گسترده در ایران هم به حمایت لفظی و ملایم از حکومت محدود شد. در ۱۲ ژانویه، وزارت خارجه چین «ابراز امیدواری کرد» که تهران «بر دشواری‌های کنونی غلبه و ثبات کشور را حفظ کند». پکن تابستان گذشته نیز هیچ‌گونه پشتیبانی پدافند هوایی از شریک راهبردی‌اش ارائه نداد و در جریان جنگ ۱۲ روزه هم از آمریکا نخواست اسرائیل را مهار کند.

وضعیت روابط روسیه و جمهوری اسلامی نیز کمابیش مشابه است. از نگاه مسکو، تهران اکنون متحدی است که به‌راحتی می‌شود کنارش گذاشت. روسیه برای جنگ اوکراین به پهپادها و موشک‌های جمهوری اسلامی وابسته بود و از سال ۲۰۲۱ نزدیک به سه میلیارد دلار موشک از تهران خریداری کرد، اما ذخایر جمهوری اسلامی محدود و احتمالا رو به پایان است. علاوه بر این، جمهوری اسلامی برای بازسازی برنامه موشکی‌اش به قطعات چینی متکی است که اکنون در معرض خطر رهگیری و توقیف آمریکا قرار دارند. از منظر مسکو، تهران تا زمانی مفید است که بتواند در تقابل با غرب چیزی برای عرضه داشته باشد.

روسیه در جریان اعتراض‌های گسترده اخیر نیز عملا سکوت اختیار کرد. سرگئی شویگو، دبیر شورای امنیت روسیه، «دخالت خارجی» در ایران را محکوم کرد و همان شعارهای سیاسی جمهوری اسلامی را تکرار کرد، اما جرات نکرد از آمریکا یا اسرائیل نامی ببرد.

همه این‌ها نشان می‌دهد که جمهوری اسلامی و رهبر آن، علی خامنه‌ای، امروز به رغم تمام لفاظی‌ها و ادعاها مبنی بر توان نظامی و حتی راه انداختن جنگ منطقه‌ای، ضعیف و فاقد همراهی متحدانی‌اند که سال‌ها برای حمایت از آن‌ها، دلارها و اعتبار بین‌المللی‌شان را خرج کردند.