رمزگشایی از یک «کودتای درون‌سیستمی» در ساختار قدرت برای دوران پساخامنه‌ای

تحلیل درباره موج تازه بازداشت منتقدان داخلی و چهره‌های اصلاح‌طلب

شاهین مدرس در شبکه اکس نوشت


آنچه امروز در تهران می‌بینیم، صرفاً «سرکوب مقطعی» یا «واکنش امنیتی» نیست. بازداشت و احضار چهره‌های اصلاح‌طلب، از جمله آذر منصوری، ابراهیم اصغرزاده، محسن امین‌زاده، محسن آرمین و بدرالسادات مفیدی، در کنار اعلام جرم رسمی دادستانی تهران، در یک الگوی آشنا اما عمیق‌تر جا می‌گیرد: مهندسی سختِ میدان سیاست برای دوران پس از علی خامنه‌ای.

۱. منطق «پاکسازی پیشادورانی» (Pre-Transition Purge) در نظریه‌های گذار قدرت در رژیم‌های اقتدارگرا، یک قاعده ثابت وجود دارد: پیش از خلأ رهبری، باید همه آلترناتیوهای درون‌سیستمی حذف شوند. 

اصلاح‌طلبان، نه به‌عنوان نیروی دموکراتیک، بلکه به‌مثابه سوپاپ‌های قابل‌مدیریتِ مشروعیت در این مرحله کارکردشان تمام شده است. حذف‌شان یعنی بستن آخرین کانال‌های چانه‌زنی نرم درون نظام.

۲. امنیتی‌سازی سیاست با برچسب «همصدایی با دشمن» بیانیه‌های دادستانی و هم‌صدایی دستگاه قضایی با نهادهای امنیتی (به‌ویژه سپاه) نشان می‌دهد که سیاست رسماً به تهدید امنیتی بازتعریف شده. 

وقتی «بیانیه داخلی» هم‌سنگ «فعالیت به نفع آمریکا و اسرائیل» معرفی می‌شود، پیام روشن است: هیچ صدای مستقلی حتی اصلاح‌طلب در دوره انتقال تحمل نمی‌شود. این همان منطق «انسداد کامل میدان» است.

۳. از سرکوب نرم به بازآرایی سخت قدرت در چارچوب «کودتای خزنده» (Creeping Coup)، کودتا لزوماً با تانک آغاز نمی‌شود؛ با بازداشت‌های هدفمند، پرونده‌سازی حقوقی، و پاکسازی شبکه‌ای شروع می‌شود. هدف، انتقال کنترل از ائتلاف‌های نیمه‌سیاسی به هسته‌های کاملاً امنیتی-نظامی است؛ هسته‌هایی که خود را تنها ضامن بقا در شرایط فشار خارجی معرفی می‌کنند.

۴. چرا اصلاح‌طلبان؟ (و چرا بدون همدلی) این تحلیل هیچ همدلی‌ای با اصلاح‌طلبان ندارد. آن‌ها سال‌ها بخشی از سازوکار تثبیت نظام بوده‌اند. اما دقیقاً به همین دلیل امروز حذف می‌شوند: چون در منطق پسابحران، حتی ابزارهای مصرف‌شده هم ریسک محسوب می‌شوند. نظام به «وفاداری بی‌قیدوشرط» نیاز دارد، نه به چهره‌هایی با سابقه بیانیه‌نویسی یا ژست‌های اخلاقی.

۵. نشانه خطرناک بعدی: خشونت درون‌نخبگی اگر این خوانش درست باشد، مرحله بعدی می‌تواند تشدید خشونت درون‌نخبگی باشد؛ از پرونده‌های سنگین‌تر تا حتی حذف فیزیکی. تاریخ رژیم‌های ایدئولوژیک در آستانه انتقال قدرت نشان می‌دهد که ترورهای هدفمند، واقعی یا «خودساخته» ابزار تثبیت ترس و انضباط نهایی‌اند.
رأی دهید
دیدگاه خوانندگان
۴۶
دو کلمه حرف حساب - حصارک، ایران
عجب روزگاریست! دشمن را باید نابود گردد. نباید رحم کرد. نه فقط تنها قاتلان بلکه ریشه آنان هم همه قبیله ها هم. باید همان کاریکه با فرزندان ما کردند با آنها کرد. خانواده آنها نباید در امان باشند.
دوشنبه ۲۰ بهمن ۱۴۰۴ - ۰۹:۳۱
۸۶
siavash786 - شیکاگو، ایالات متحده امریکا
با سلام ، این روش شما هیچ تاثیری به حال ما و ایران و حتی خودآنها هم نخواهد داشت . پس از مرگ پسر محسن رضایی چه اتفاقی رخداد ؟ خودتش را خندان و جوان کرد برای مقام رئیس جمهوری ، یا آن آخوند که دستور اعدام فرزندانش را داد و یا همین روحانی که خودش فرزندش را کشت . فقط با متحد شدن و قیام سراسری با چوب و چکش میشود انتقام گرفت و از شر آنها خلاص شد . تعداد شمارش های شهدا اضافه میشود نه کم ، چرا یکباره پایان نیابد ؟
دوشنبه ۲۰ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۰:۲۸
۴۶
دو کلمه حرف حساب - حصارک، ایران
محسن رضایی فقط یک نفر هست. وقتیکه این قاتلان ببیند یک گلوله به مردم شلیک میکنند، ده تا گلوله بطرف خانواده آنها شلیک میشود، دست از طاعت قاتل بالایی برمیدارند. کشتن بچه های مردم حالا براشون هزینه خواهد داشت و آنهم کشته شدن عزیزان خودشان هست.
دوشنبه ۲۰ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۲:۳۸
نظر شما چیست؟
جهت درج دیدگاه خود می بایست در سایت عضو شده و لوگین نمایید.
  • +453شاهزاده رضا پهلوی ۲۵ بهمن را روز جهانی اقدام در همبستگی با «انقلاب شیر و خورشید» اعلام کرد
  • +406کنفرانس امنیتی مونیخ پس از لغو دعوت از نماینده جمهوری اسلامی شاهزاده رضا پهلوی را دعوت کرد
  • +244شاهزاده رضا پهلوی: تنها توافق قابل قبول، تسلیم جمهوری اسلامی در برابر ملت ایران است
  • +209به چه دلیل شاهزاده رضا پهلوی روز ۱۴ فوریه را برای تجمع جهانی علیه جمهوری اسلامی انتخاب کرد؟
  • +176خروج دسته‌جمعی سفرای جمهوری اسلامی از اتحادیه اروپا و بازگشت به ایران
  • +166وال‌استریت ژورنال: دوران چانه‌زنی با جمهوری اسلامی تمام شد؛ توافق یعنی «تغییر رژیم»
  • +164بیانیه اعلام موجودیت «گروه‌های مردمی شیر و خورشید سرخ ایران»
  • +150شاهزاده رضا پهلوی: انقلاب ملی ایرانیان حماسه همبستگی و فریاد اتحاد زیر یک پرچم است
  • +134نامه سرگشاده ترامپ به خانواده نوجوان کشته‌شده در ایران؛ «نه فراموش می‌کنم، نه می‌بخشیم»
  • +120پاسخ محترمانه سینا ولی‌الله به سخنان گلشیفته فراهانی در مصاحبه با شبکه فرانسوی