هفت نقطه عطف روابط دونالد ترامپ و جمهوری اسلامی؛ از ترور سلیمانی تا مذاکره با نمایندگان خامنه‌ای

یورونیوز: ایالات متحده و ایران روز جمعه تلاش کردند از مسیر دیپلماسی به راه‌حلی برای اختلافات میان دو کشور دست پیدا کنند؛ اختلافاتی که به تشدید تنش‌ها در خاورمیانه دامن زده و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا بارها هشدار داده است که گزینه‌های نظامی روی میز قرار دارد.

در حالی که واشینگتن می‌خواهد مذاکرات، علاوه بر برنامه هسته‌ای، موضوعاتی مانند موشک‌های بالستیک و حمایت ایران از گروه‌های مسلح را هم دربر بگیرد، تهران تاکید دارد که گفت‌وگوها باید صرفا بر برنامه هسته‌ای متمرکز باشد و خواهان به رسمیت شناختن «حق غنی‌سازی اورانیوم» است.

خبرگزاری رویترز در گزارشی، مهم‌ترین مقاطع روابط میان دولت ترامپ و ایران در سال‌های اخیر را مرور کرده است:
خروج آمریکا از توافق هسته‌ای – مه ۲۰۱۸
دونالد ترامپ در نخستین دوره ریاست‌جمهوری خود، آمریکا را از توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ موسوم به «برجام» خارج کرد؛ توافقی که مهم‌ترین دستاورد سیاست خارجی باراک اوباما، رئیس‌جمهور پیشین آمریکا، به شمار می‌رفت. این توافق در ازای محدود شدن برنامه هسته‌ای ایران برای جلوگیری از دستیابی به سلاح اتمی، بخشی از تحریم‌ها را لغو کرده بود. ایران همواره دستیابی به سلاح هسته‌ای را رد کرده است.
کشته شدن قاسم سلیمانی با دستور ترامپ – ژانویه ۲۰۲۰
قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، در دی‌ماه ۱۳۹۸ (ژانویه ۲۰۲۰) در حمله پهپادی آمریکا در عراق و با دستور مستقیم ترامپ کشته شد. چند روز بعد، مقام‌های آمریکایی این اقدام را «دفاع از خود» توصیف کردند. ویلیام بار، دادستان کل وقت آمریکا، گفت ترامپ اختیار قانونی این اقدام را داشته و سلیمانی «یک هدف نظامی مشروع» بوده است.

در مقابل، یک گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل این حمله را نقض حقوق بین‌الملل دانست و مقام‌های ایرانی پیش‌تر خواستار محاکمه ترامپ شده بودند.
تلاش ناموفق آمریکا برای بازگرداندن تحریم‌های سازمان ملل – اوت ۲۰۲۰
آمریکا در اوت ۲۰۲۰ روندی را برای بازگرداندن همه تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران آغاز کرد؛ اقدامی که پس از مخالفت شورای امنیت با تمدید تحریم تسلیحاتی ایران انجام شد.

این تلاش شکست خورد، زیرا ۱۳ عضو از ۱۵ عضو شورای امنیت اعلام کردند آمریکا، به دلیل خروج از برجام در سال ۲۰۱۸، حق استفاده از سازوکارهای این توافق را ندارد.
اتهام توطئه برای ترور ترامپ – نوامبر ۲۰۲۴
وزارت دادگستری آمریکا در نوامبر ۲۰۲۴ اعلام کرد یک شهروند ایرانی به نام فرهاد شاکری را در ارتباط با طرحی منتسب به سپاه پاسداران برای ترور دونالد ترامپ متهم کرده است. به گفته این وزارتخانه، شاکری به مأموران گفته بود قصد نداشته در بازه زمانی تعیین‌شده چنین طرحی را اجرا کند.

وزارت خارجه ایران این ادعا را «سناریویی چندش‌آور» خواند و آن را به اسرائیل و مخالفان جمهوری اسلامی در خارج از کشور نسبت داد که هدفشان «پیچیده کردن روابط ایران و آمریکا» است.
حمله آمریکا به تاسیسات هسته‌ای ایران – ژوئن ۲۰۲۵
ایالات متحده در خرداد ۱۴۰۴ (ژوئن ۲۰۲۵) به چند مرکز کلیدی هسته‌ای ایران حمله کرد و در کنار اسرائیل، بزرگ‌ترین اقدام نظامی غرب علیه جمهوری اسلامی از زمان انقلاب ۱۳۵۷ را رقم زد. میزان خسارت واردشده همچنان محل اختلاف است.

یک روز بعد، ایران در پاسخ، پایگاه هوایی آمریکا در قطر را با موشک هدف قرار داد که تلفات جانی نداشت. اندکی بعد، جنگ ۱۲ روزه میان ایران و اسرائیل پایان یافت.
بازگشت تحریم‌های سازمان ملل – سپتامبر ۲۰۲۵
تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران با ابتکار کشورهای غربی دوباره اعمال شد؛ اقدامی که چین و روسیه تلاش ناموفقی برای جلوگیری از آن داشتند. بریتانیا، فرانسه و آلمان با استناد به نقض تعهدات برجامی از سوی تهران، این روند را فعال کردند.
ادامه دیپلماسی – فوریه ۲۰۲۶
گفت‌وگوهای دو طرف که روز جمعه در عمان برگزار شد، از سوی عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، «شروعی خوب» توصیف شد و قرار است ادامه یابد؛ هرچند او تاکید کرد «هر گفت‌وگویی مستلزم پرهیز از تهدید و فشار است». در عین حال، نگرانی عمیقی در تهران وجود دارد که ترامپ پس از تقویت حضور نظامی آمریکا در منطقه، تهدیدهای خود برای حمله به ایران را عملی کند. ترامپ دور نخست موذاکرات را خوب توصیف کرد و گفت طرفین به نتایجی برای توافق رسیده‌اند. اودر عین حال گفته است اگر توافقی حاصل نشود، «اتفاقات بدی» رخ خواهد داد.

با وجود برگزاری این مذاکرات، آمریکا همان روز از اعمال تحریم‌های تازه علیه ۱۵ نهاد و ۱۴ کشتی موسوم به «ناوگان سایه» مرتبط با تجارت غیرقانونی نفت، فرآورده‌های نفتی و محصولات پتروشیمی ایران خبر داد.