روزنامه فرانسوی لوموند: جمهوری اسلامی وارد مرحله پایانی خود می‌شود

روزنامه فرانسوی لوموند در مقاله‌ای با عنوان «جمهوری اسلامی ایران وارد مرحله پایانی خود می‌شود» به قلم فرید وحید، از رصدخانه شمال آفریقا و خاورمیانه در بنیاد ژان ژورس، نوشت که حکومت فاقد مشروعیت جمهوری اسلامی نمی‌تواند برای همیشه تنها با زور خود را سر پا نگه دارد.

لوموند در این مقاله که سه‌شنبه ۲۳ دی منتشر شد، تاکید کرد: «جمهوری اسلامی ایران که هم‌زمان با بحران‌های داخلی و خارجی در تنگنا قرار گرفته، اکنون خود را در بن‌بستی می‌یابد که راه گریزی از آن باقی نمانده است.»
موجی اعتراضی بر بستر چندین بحران
وحید که مدرس علوم سیاسی در موسسه مطالعات سیاسی پاریس نیز هست، نوشت موج اعتراضی اخیر بر بستری از چندین بحران شکل گرفت که جمهوری اسلامی را به‌طور عمیق تضعیف کرده‌اند.

به عقیده این تحلیلگر، اولین بحران، بحران اقتصادی است که با فروپاشی طبقه متوسط و گسترش فقر در میان طبقات کارگر همراه بوده و یک الیگارشی نزدیک به صاحبان قدرت را همچنان از فساد و رانت اقتصادی بهره‌مند کرده است.

وحید بحران‌های سیاسی و اجتماعی را از دیگر عوامل این اعتراضات دانست و افزود که این بحران‌ها «با شکاف فزاینده میان جوانانی که تا حد زیادی سکولار شده‌اند و خواهان آزادی و برابری هستند و رژیمی اقتدارگرا، بنیادگرا و ارتجاعی»، نمایان می‌شود.

افزون بر این‌ها، این تحلیلگر به «بحران بزرگ زیست‌محیطی» در ایران نیز اشاره کرد که به نوشته او، «نتیجه دهه‌ها سوءمدیریت منابع» است.

سرانجام، او به «بحران ژئوپلیتیکی و نظامی» پرداخت که «از زمان حملات تروریستی هفتم اکتبر و جنگ ۱۲ روزه» علیه اسرائیل، با تغییر موازنه قدرت در منطقه، تشدید شده است.

قیام ملی ایرانیان از بیش از دو هفته پیش با اعتراض‌ها و اعتصاب کسبه به ویژه کسبه تهران در واکنش به فروپاشی ارزش پول ملی آغاز شد و به سرعت بعدی سیاسی علیه جمهوری اسلامی به خود گرفت و میلیون‌ها تظاهرکننده خواستار سرنگونی حکومت شدند.
ابعاد بی‌سابقه و نقش شاهزاده رضا پهلوی
در مقاله لوموند همچنین تاکید شده که موج کنونی اعتراض‌ها از چند جهت بی‌سابقه است و همه طبقات اجتماعی را در بر می‌گیرد.

به نوشته این روزنامه، «پویایی تازه‌ای» پیرامون شاهزاده رضا پهلوی پدید آمده که هم در قالب شعارهای هواداران پهلوی و هم در افزایش حمایت از نقش بالقوه او در یک دوره گذار در آینده، بازتاب یافته است.

وحید نوشت که همچنین برای نخستین بار، «عوامل خارجی» به‌طور معناداری بر رویدادها تاثیر می‌گذارند: «از آغاز این جنبش، رییس‌جمهور ایالات متحده بارها تهدید کرده است اگر رژیم به‌طور خشونت‌آمیز معترضان را سرکوب کند، مداخله خواهد کرد. این اظهارات از سوی ایرانیان جدی گرفته شده و آن‌ها با دقت آن‌چه را بر سر نیکلاس مادورو، رییس‌جمهوری ونزوئلا، آمد دنبال کرده‌اند. بنابراین، موضع‌گیری دونالد ترامپ، رژیم را نگران کرده و در عین حال، بخش‌هایی از جامعه را نیز به تحرک واداشته است.»

نویسنده با اشاره به «پیچیدگی‌های یک مداخله نظامی» علیه جمهوری اسلامی افزود: «تنها قطعیت فعلی این است که وضعیت کنونی پایدار نیست. دولتی که جوانان خود را تروریست می‌نامد، نمی‌تواند دوام بیاورد. چنین دولتی نمی‌تواند برای همیشه از راه ایجاد ترس حکومت کند، به‌ویژه آن‌که این ترس در حال تغییر است؛ چنان‌که مقیاس اعتراض‌ها با وجود تهدیدها، بازداشت‌های گسترده، کشته‌شدن‌ها و قطع اینترنت، نشان می‌دهد.»

پژوهشگر بنیاد ژان ژورس در مقاله خود چنین نتیجه‌گیری کرده است: «ایرانیان به‌طور قطعی صفحه اسلام سیاسی را ورق زده‌اند و نمی‌خواهند این رژیم به هیچ شکلی ادامه یابد. امروز اکثریت ایرانیان خواهان جدایی کامل سیاست و دین، عادی‌سازی روابط با جهان، آزادی‌های مدنی و فردی و رفاه اقتصادی هستند. اموری که تا وقتی رژیم کنونی پابرجاست، دست‌نیافتنی‌اند. بنابراین، جمهوری اسلامی ایران تنها می‌تواند سقوط کند. چنین است مسیر گریزناپذیر تاریخ.»
آمریکا، استرالیا، لهستان، سوئد و هند از شهروندان‌ خود خواستند ایران را ترک کنند
اعتراضات در شهرهای اصلی ایران امروز سه‌شنبه همچنان ادامه دارد و ایالات متحده، استرالیا، لهستان، سوئد و هند از شهروندان خود خواستند فوراً ایران را ترک کنند. این درخواست در حالی مطرح شده که اعتراضات در سراسر ایران رو به گسترش است.

وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد که شهروندان آمریکایی در ایران با خطر جدی بازجویی، بازداشت و زندانی شدن روبه‌رو هستند و از آنان خواست به‌صورت زمینی، یا از طریق کشورهای همسایه ارمنستان و ترکیه، و در صورت ضرورت فوری از طریق جمهوری آذربایجان، از ایران خارج شوند.

کشورهای سوئد، استرالیا، لهستان و هند نیز به این فراخوان پیوسته‌اند.

همچنین منابعی به خبرگزاری فرانسه اعلام کردند که شماری از کارکنان دیپلماتیک غیرضروری سفارت فرانسه در ایران این کشور را ترک کرده‌اند.

در همین حال، برخی تلفن‌ها در ایران به‌تدریج امکان برقراری تماس‌های بین‌المللی را بازیافته‌اند؛ این در حالی است که طی روزهای گذشته اینترنت در کشور قطع شده بود. با این وجود، بنا بر اعلام سازمان غیردولتی «نت‌بلاکس»، ایران از هشتم ژانویه (دی‌ماه) همچنان از دسترسی به اینترنت محروم است.

این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که سازمان «حقوق بشر ایران» مستقر در نروژ مدعی شده است از آغاز اعتراضات در ایران دست‌کم 648 معترض کشته شده‌اند و هشدار داده که این رقم احتمال افزایش دارد.

ایران اعلام کرده است که کانال‌های ارتباطی خود با ایالات متحده را باز نگه داشته است.

علاوه بر تهدید به اقدام نظامی، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، شامگاه دوشنبه اعلام کرد هر کشوری که با ایران، به‌عنوان یکی از تولیدکنندگان اصلی نفت، روابط تجاری داشته باشد، با تعرفه‌های گمرکی جدید 25 درصدی بر صادرات خود به ایالات متحده مواجه خواهد شد.

ترامپ در پیامی در شبکه‌های اجتماعی نوشت: «این تصمیم نهایی و قطعی است»، بدون آن‌که جزئیاتی درباره مبنای حقوقی اعمال این تعرفه‌ها یا این‌که آیا تمامی شرکای تجاری ایران را شامل می‌شود یا نه، ارائه دهد.

ایران که تحت تحریم‌های شدید آمریکا قرار دارد، بخش عمده نفت خود را به چین صادر می‌کند. ترکیه، عراق، امارات متحده عربی و هند نیز از جمله مهم‌ترین شرکای تجاری این کشور به شمار می‌روند