مصرف همزمان استاتینها و گریپفروت چه خطراتی دارد؟
رأی دهید
ومنزورلد، به نقل از دکتر ونیتا رحمان، پزشک داخلی در واشنگتن دیسی، مینویسد که گریپفروت فواید زیادی برای سلامتی دارد، زیرا سرشار از فیبر و ویتامین ث است و بهطور طبیعی کلسترول ندارد. با این حال، ترکیب گریپفروت با برخی استاتینها میتواند باعث شود دارو بیش از حد موردنظر در بدن باقی بماند و بهجای بهبود سلامتی قلب، خطر بروز عوارض جانبی را افزایش دهد.
اما خبر خوب این است که این خطر در مورد همه استاتینها وجود ندارد.
چرا گریپفروت با استاتینها تداخل ایجاد میکند؟
بیشتر کلسترولی که در بدن در گردش است، در داخل بدن و عمدتا در کبد ساخته میشود. به گفته دکتر رحمان، کلسترول «بد» یا الدیال زمانی مشکلساز میشود که سطح آن آنقدر بالا باشد که در دیواره رگهای خونی تجمع پیدا کند، به تشکیل پلاک بینجامد و خطر حمله قلبی و سکته مغزی را افزایش دهد.
استاتینها با کند کردن یکی از مراحل کلیدی تولید کلسترول در کبد عمل میکنند. این داروها با کاهش مقدار الدیالی که کبد وارد جریان خون میکند، میتوانند سطح کلسترول بد را حدود ۳۰ تا ۵۰ درصد پایین بیاورند و خطر مرگ ناشی از بیماریهای قلبی را تقریبا ۲۵ تا ۳۰ درصد کاهش دهند.
نگرانی درباره گریپفروت به خود تولید کلسترول یا خنثی کردن اثر استاتینها مربوط نیست. مسئله تغییر نحوه جذب برخی استاتینها پس از مصرف این میوه است. جذب برخی استاتینها به آنزیمهای متابولیک روده وابسته است که چون سدی طبیعی، مقدار داروی واردشده به گردش خون را تنظیم میکنند؛ فرایندی که گریپفروت میتواند آن را مختل کند.
دلیلش این است که گریپفروت و آب آن ترکیباتی به نام فورانوکومارینها دارند که میتوانند این سد طبیعی را از کار بیندازند. وقتی عملکرد این سد مختل شود، مقدار بیشتری از دارو، نسبت به حد موردنظر، وارد خون میشود و در این مورد، «بیشتر» به معنای «بهتر» برای محافظت قلبی نیست.
دکتر رحمان میگوید بالا رفتن بیش از حد سطح استاتینها میتواند احتمال آسیب عضلانی را افزایش دهد و در موارد نادر، به عوارض جدیتری مانند رابدومیولیز (تجزیه شدید عضلات) منجر شود.
کدام استاتینها با گریپفروت تداخل دارند؟
دکتر رحمان تاکید میکند که همه استاتینها با گریپفروت تداخل ندارند. اینکه کدام داروها با مصرف این میوه تحت تاثیر قرار میگیرند، به نحوه متابولیسم هر دارو در بدن بستگی دارد.
استاتینهایی که احتمال بیشتری دارد با گریپفروت تداخل داشته باشند، عبارتاند از: آتورواستاتین (Lipitor)، سیمواستاتین (Zocor) و لوواستاتین (Mevacor)
استاتینهایی که احتمال تداخلشان با گریپفروت کمتر است، روزوواستاتین (Crestor)، پراواستاتین (Pravachol) و پیتاواستاتین (Livalo) هستند.
آیا آب گریپفروت از خود میوه پرخطرتر است؟
میزان خطر میتواند به نوع استاتین تجویزشده، مقدار مصرف گریپفروت و اینکه میوه کامل خورده میشود یا بهصورت آبمیوه، بستگی داشته باشد. قویترین تداخلها میان استاتینها و گریپفروت در مطالعاتی دیده شدند که در آنها مقدار بسیار زیادی آب گریپفروت مصرف شد و دلیل آن سطح بالای فورانوکومارینها بود.
دوزهای بررسیشده معادل نوشیدن حدود یک لیتر یا بیشتر آب گریپفروت در روز بود. با این حال، مطالعات بالینی نشان میدهد حتی یک لیوان آب گریپفروت در روز هم میتواند سطح برخی استاتینها، بهویژه سیمواستاتین، را به میزان قابلتوجهی بالا ببرد. گریپفروت کامل نسبت به آب آن، فورانوکومارین کمتری دارد، چون فرایند آبگیری این ترکیبات عامل تداخل دارویی، را غلیظ میکند.
با این حال دکتر رحمان میگوید برای افرادی که بهطور منظم گریپفروت میخورند یا آب آن را مینوشند، استفاده از استاتینی که تحت تاثیر قرار نمیگیرد، اغلب سادهترین راه برای پرهیز از مشکل، بدون تغییر رژیم غذایی، است.
نشانههایی که میگویند دوز استاتین ممکن است بیش از حد باشد
عوارض استاتینها اغلب به عضلات مربوط است. درد، کوفتگی یا ضعف عضلانی معمولا نخستین علائمیاند که نشان میدهند سطح استاتینها ممکن است بالاتر از حد موردنظر باشد.
دکتر رحمان به مصرفکنندگان استاتین توصیه میکند هر علامت عضلانی جدید یا غیرمعمول را گزارش دهند و آن را نادیده نگیرند. او اضافه میکند که آزمایشهای خون دورهای هم به پزشکان کمک میکند آنزیمهای کبدی را پایش کنند و مشکلات احتمالی را زود تشخیص دهند.
