پیامدهای قطع اینترنت؛ اختلال فراگیر در زندگی روزمره، از بیمارستان‌ها تا ادارات، از بانک‌ها تا کارت‌خوان‌ها

بی بی سی: «دیشب تقریباً تو همه شهرها صدای تیراندازی شدید بود … اینترنت کامل قطع شده … اس‌ام‌اس‌ها هم قطع شده، فقط زنگ می‌شه زد … هیچ دستگاه کارت‌خوانی کار نمی‌کنه و فقط باید پول نقد داشته باشی … ایرلاین‌های خارجی کنسل کردن.»

این پیام کوتاه، روایت یکی از مسافران تهران به خارج از ایران است که روز شنبه در شبکه اجتماعی ایکس منتشر شده؛ روایتی که در ساعات گذشته بارها و با مضامین مشابه از شهرهای مختلف ایران تکرار شده است.

با قطع گسترده اینترنت در ایران، تنها جریان اطلاع‌رسانی مختل نشده، بلکه بخش بزرگی از فعالیت‌های اقتصادی، خدماتی و درمانی وابسته به اینترنت، از کار افتاده‌اند؛ وضعیتی که به گفته شهروندان، زندگی روزمره را با اختلال جدی مواجه کرده و بسیاری از امور عادی را متوقف کرده است.

شهروندان می‌گویند قطع اینترنت انجام ساده‌ترین کارهای روزانه را مختل کرده است.

یکی از شهروندان می‌گوید: «برای خریدهای معمولی هم دچار مشکل شده‌ایم. خیلی‌ها پول نقد ندارند و دستگاه‌های کارتخوان کار نمی‌کنند. بعضی مغازه‌دارها ترجیح می‌دهند اصلاً باز نکنند.»

یک شهروند از تهران به بی‌بی‌سی فارسی می‌گوید با قطع اینترنت و "وای‌فای" سامانه‌های داخلی بیمارستان‌ها که برای نوبت‌دهی، ارتباط بین اتاق‌های پزشکان، دریافت گزارش‌ها، سفارش دارو و هماهنگی‌های اورژانسی به اینترنت وابسته هستند، دچار اختلال کامل شده‌اند.

او توضیح می‌دهد: «نه‌تنها خطوط تلفن مدام قطع و وصل می‌شود، بلکه اینترنت و وای‌فای هم به‌طور کلی قطع است. در نتیجه همه این فرایندها مختل شده‌اند. لطفاً این موضوع را منتشر کنید تا اهمیت وضعیت و لزوم رسیدگی فوری به آن روشن شود.»

این شهروند می‌گوید که در نظام پزشکی ایران، ارتباط داروخانه‌ها و سفارش دارو، به‌ویژه داروهای کم‌یاب، وابستگی مستقیم به اینترنت دارد.

این شهروند، که درخواست کرده نامش آورده شود، می‌گوید: «دسترسی پزشکان به اطلاعات بیمار، از جمله سوابق پزشکی، حساسیت‌های دارویی و بیماری‌های قبلی در مواقع اضطراری حیاتی است. قطع شدن اینترنت باعث می‌شود این اطلاعات در دسترس نباشد و این موضوع ممکن است جان بیمار را به خطر بیندازد.»
اعتراضات مردمی در گرگان ۱۸ دی ۱۴۰۴تاثیر منفی قطع اینترنت به مراکز درمانی محدود نمانده و بسیاری از خدمات عمومی هم مختل شده است. یکی از شهروندان می‌گوید: «برای کارهای بانکی، انتقال پول یا حتی پرداخت قبض‌ها عملاً کاری از دستمان برنمی‌آید. همه‌چیز به اینترنت وابسته است.»

برخی شهروندان از شکل‌گیری صف‌های طولانی مقابل عابربانک‌ها خبر می‌دهند. یک شهروند می‌گوید: «برای برداشت پول نقد باید ساعت‌ها منتظر بمانیم و خیلی‌ها نگرانند اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، نتوانند مایحتاج اولیه‌شان را تأمین کنند.»

در کنار این مشکلات، شهروندان از فضای امنیتی شهرها هم روایت می‌کنند. یکی از شهروندان که در اعتراضات روز جمعه حضور داشته، به بی‌بی‌سی گفت مأموران سلاح‌هایی در دست داشتند که «لوله‌ای بلند و بزرگ داشت و دسته چوبی نداشت» و به گفته او شبیه تفنگ‌های ساچمه‌ای نبود. او اضافه می‌کند: «فشنگ‌ها طوری بود که وقتی ماشه را بالا و پایین می‌کردند، پوکه فشنگ می‌افتاد.»

به گفته این شهروند، نیروهای امنیتی با لیزر و نور داخل خودروها را بررسی می‌کردند. او می‌گوید «از حدود ساعت چهار بعدازظهر، مغازه‌ها یکی‌یکی شروع به بستن کردند. مردم ترسیده بودند و سریع می‌رفتند. همه به هم نگاه می‌کردند، انگار منتظر بودند یکی چیزی بگوید.»

به گفته این شهروند، که ساکن تهران، است، امروز، شنبه، زمزمه‌هایی درباره اعتصاب کامیون‌داران شنیده شده و این موضوع به یکی از بحث‌های اصلی میان مردم تبدیل شده بود.

او می‌گوید ورودی هفت‌حوض از طرف رسالت به سمت ایستگاه مترو «سرسبز» باز بود، اما به مردم توصیه می‌شد از این مسیر استفاده نکنند.

در مورد چرایی این توصیه می‌گوید:«می‌گفتند هفت‌حوض قرار است از ساعت شش بسته شود و حتی شنیده می‌شد کلانتری شماره پلاک خودروهایی را که بوق می‌زنند یادداشت می‌کند.»

این شهروند تهرانی همچنین می‌گوید «کارکنان شهرداری‌های پایتخت از دیشب تا صبح برای جمع‌آوری پوکه‌های فشنگ از خیابان‌ها سر کار بوده‌اند». به گفته این افراد، از ماموران نظافت خواسته شده پوکه‌ها را تحویل بدهند و پس از آن «بازرسی بدنی» می‌شدند.
حضور نیروهای امنیتی مقابل بیمارستان سینا در تهران، ۱۶ دی ۱۴۰۴در همین حال، بسیاری از مردم و بازاریان با جدی گرفتن اعتراضات، فعالیت‌های خود را متوقف کرده‌اند. به گفته یکی از شهروندان، حدود ۹۰ درصد کسب‌وکارها تعطیل شده‌اند و تنها شمار محدودی از شرکت‌های خصوصی به کار ادامه می‌دهند.

کارمند یک شرکت خصوصی می‌گوید: «محل کار من به علت قطع اینترنت عملاً فلج شده. نه دیروز، نه امروز امکان کار کردن نداشتیم. حتی ای‌میل‌های درون سازمانی هم قطع شده است.»

او اضافه می‌کند: «سامانه بانکی هم مختل شده. فیش و چک صادر نمی‌شود و برای انتقال مبالغ کم هم باید حضوری به عابربانک‌ها مراجعه کنیم.»

به گفته این شهروند، قطع اینترنت ارتباط مردم با خانواده‌ها و نزدیکانشان را هم مختل کرده است: «شب اول قطع اینترنت با اینکه هزینه رومینگ بسیار زیاد بود، توانستم به خارج زنگ بزنم، اما الان نه می‌توانیم رومینگ بخریم و نه به خارج زنگ بزنیم. از خارج هم نمی‌توانند به داخل زنگ بزنند. حتی تماس با تلفن‌های ثابت هم محدود شده است.»

او در پایان می‌گوید: «همه می‌ترسند. همه دلشوره دارند اما با این حال، خیلی‌ها هنوز به اعتراضات می‌روند.»