بهرام بیضایی، نمایشنامه‌نویس و کارگردان سرشناس ایرانی درگذشت

بی بی سی: بهرام بیضایی، نمایشنامه‌نویس و سینماگر سرشناس ایرانی در ۸۷ سالگی در آمریکا درگذشت.

گروه ایرانشناسی دانشگاه استنفورد اعلام کرده است که آقای بیضایی دیروز در سالگرد تولدش درگذشت.

مژده شمسایی، همسر آقای بیضایی، هم به بی‌بی‌سی فارسی گفت که او در منزلش در کالیفرنیا درگذشت.

بهرام بیضایی که از حدود ۱۵ سال پیش به آمریکا مهاجرت کرده بود، در این سال‌ها در مرکز ایران‌شناسی دانشگاه استنفورد به نوشتن و به صحنه بردن نمایش‌هایی مشغول بود که پیشتر نتوانسته بود در ایران به صحنه ببرد.

بهرام بیضایی ده‌ها فیلمنامه و نمایشنامه نوشت و از برجسته‌ترین نمایشنامه‌نویسان، کارگردانان و سینماگران ایران محسوب می‌شود. باشو غریبه کوچک، مسافران و سگ‌کشی از جمله آثار سینمایی اوست.

نگاه ویژه بهرام بیضایی به تاریخ و فرهنگ ایران و زبان پاکیزه‌ای که به کار می‌بُرد از ویژگی‌های اصلی کار او بود. آقای بیضایی از صریح‌ترین منتقدان محدودیت‌هایی بود که در چهار دهه اخیر، حکومت جمهوری اسلامی بر فرهنگ ایران تحمیل کرده است.

گروه ایرانشناسی دانشگاه استنفورد در پستی در اینستاگرام در مورد درگذشت آقای بیضایی نوشت:

«او‌ درست در روز تولد هشتاد و هفت‌سالگی‌اش درگذشت: پنجم‌ دی، که به احترامِ زادروزش (و درگذشتِ اکبر رادی) روزِ نمایشنامه‌نویس نامیده شده؛ پنج سال پس از تلاش حماسی و درخشانش برای تکمیل متن "داش‌آکل به‌گفته‌ی مرجان"».

گروه ایرانشناسی دانشگاه استنفورد در ادامه نوشته است:«بارها گفته بود موطن و مسلک او عالم فرهنگ است. عشقی عظیم به ایران داشت و به‌رغم تنگ‌نظری‌ها علیه او و خانواده‌اش لحظه‌ای از برکشیدن و پاس داشتن میراث فرهنگی ایران دست نکشید.»

«به قول شاهنامه که بیضایی عمری در آن زیست، اگر مرگ داد است بیداد چیست».

مژده شمسایی هم در پستی در فیسبوک با انتشار عکسی از همسرش بهرام بیضایی، این شعر را نوشت:

«جهانم خالی‌ست وقتی صدایم نمی‌کند

عشق تنها واژه‌ای‌ست وقتی نیست که نثارش کنم

وطنم نامی‌ست وقتی او از آن نمی‌نویسد

راه‌ها به بیراهه می‌روند وقتی به او نمی‌رسند»
عکسی از بهرام بیضایی که همسرش، مژده شمسایی، در فیسبوک منتشر کردبخشی از کارنامه پربار بهرام بیضایی
بهرام بیضایی در سال ۱۳۱۷ در تهران متولد شد و خانواده‌اش اهل آران کاشان بودند.

او فعالیت ادبی خود را از دهه ۳۰ شمسی با نگارش نمایشنامه و انتشار مقاله در مجلات شروع کرد.

فیلم‌های «کلاغ»، «رگبار»، «مرگ یزدگرد»، «غریبه و مه»، «چریکه تارا»، «مسافران»، «باشو غریبه کوچک»، «سگ‌کشی» و «وقتی همه خوابیم» از جمله کارهای سینمایی آقای بیضایی است.

بهرام بیضایی مرگ یزدگرد را ابتدا به صورت نمایشنامه تهیه کرده بود و بعدا از روی آن فیلم ساخت.

فیلمنامه «روز واقعه» هم از آثار مشهور اوست.

فهرست آثار متنی آقای بیضایی بسیار بلند است. از او چندین عنوان نمایشنامه، پژوهش‌ و نقد و نظریه باقی مانده است.

از معروف‌ترین نمایشنامه‌های او می‌توان به «مجلس شبیه: در ذکر مصائب استاد نوین ماکان و همسرش مهندس رُخشید فرزین»، «پهلوان اکبر می‌میرد»، «اژدهاک»، «هشتمین سفر سندباد»، «شب هزارویکم»، «افرا، یا روز می‌گذرد» و «چهارراه» اشاره کرد.

«هزارافسان کجاست» هم یکی از مهم‌ترین آثار پژوهشی آقای بیضایی است.

دو کتاب «نمایش در ژاپن» و «نمایش در ایران» از جمله آثار پژوهشی آقای بیضایی در زمینه تاریخ نمایش است.