نگاه تهران به پاریس : جمهوری اسلامی در بن‌بست بر نقش فرانسه حساب می‌کند

رادیو فرانسه: روزنامه لوموند می‌نویسد در حالی که رهبر جمهوری اسلامی آمریکا را «شایسته هیچ تماس و همکاری» نمی‌خواند، تهران می‌کوشد از مسیر عربستان و به‌ویژه فرانسه راه تازه‌ای برای احیای مذاکرات هسته‌ای بگشاید. در واشنگتن سیاستی نامشخص حاکم است، اما پاریس همچنان تنها پنجره‌ای است که جمهوری اسلامی آن را برای بازگشت به میز مذاکره باز می‌بیند؛ مذاکره‌ای که آینده‌اش همچنان در ابهام است. تهران می‌کوشد از شکاف میان بازیگران غربی استفاده کند و فرانسه را محور بازگشت به میز مذاکره قرار دهد. 

روزنامه لوموند در گزارشی  در شماره امروز خود جمعه بیست و هشت نوامبر نوشت که جمهوری اسلامی ایران در تلاش است مسیر تازه‌ای برای احیای مذاکرات هسته‌ای باز کند و در این مسیر، بیش از هر بازیگر دیگری روی نقش فرانسه حساب می‌کند. تهران، به‌گفته این روزنامه، فرانسه را «میانجی‌ای قابل اعتمادتر» از آمریکا می‌داند ، زیرا فرانسه در سال‌های گذشته همواره به‌دنبال حفظ راه‌حل دیپلماتیک بوده است.

به گزارش لوموند، علی خامنه‌ای در پیامی بیست دقیقه‌ای که ۲۷ نوامبر از تلویزیون رسمی ایران پخش شد، بار دیگر تأکید کرد که دولت آمریکا «شایسته هیچ نوع تماس یا همکاری» از جانب جمهوری اسلامی نیست. رهبر ۸۶ ساله جمهوری اسلامی گفت واشنگتن «ارزش آن را ندارد» که ایران برای برقراری رابطه با آن تلاش کند. او همچنین ادعاهای مربوط به ارسال پیام جمهوری اسلامی برای مذاکره با آمریکا را «دروغ» خواند.

لوموند می‌نویسد : این موضع‌گیری، پس از سفر محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، به واشنگتن منتشر شد. سفر ولیعهد عربستان به واشنگتن با گمانه‌زنی‌هایی درباره احتمال انتقال پیام تهران به دولت آمریکا همراه بود. برخی رسانه‌های ایران گزارش داده بودند نامه‌ای از مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری، برای دونالد ترامپ تهیه شده و ممکن است از مسیر ریاض منتقل شود. عباس عراقچی، وزیر خارجه تهران، یک روز پیش از انتشار پیام خامنه‌ای در گفتگو با شبکه «فرانسه بیست‌وچهار » ساعته گفته بود: «به عربستان اعتماد کامل داریم» تا نقش واسطه را ایفا کند.

دونالد ترامپ در ماه‌های گذشته بارها گفته بود مذاکره اتمی با ایران «بی‌فایده» است، زیرا زیرساخت‌های هسته‌ای ایران در جریان «جنگ دوازده روزه» «کاملاً نابود شده»‌اند. اما او در ۱۸ نوامبر، در کنار ولیعهد عربستان، تغییر لحن داد و اعلام کرد که مسیر گفتگو برای دستیابی «به توافق باز است». ترامپ تأکید کرد که مقامات ایرانی به‌دنبال توافق با او هستند. عباس عراقچی در گفتگو با شبکه «فرانسه بیست‌وچهار» ساعته مدعی شد که «اراده واقعی برای مذاکره عادلانه» در واشنگتن وجود ندارد. او سپس افزود که آمریکایی‌ها در هر مرحله «می‌خواهند چیزی دیکته کنند».

لوموند به نقل از کارشناسان می‌نویسد که موضع آمریکا درباره ایران «شدیداً مبهم» است. جفری لوئیس، مدیر برنامه عدم اشاعه در موسسه میدلبری، می‌گوید : فرایند تصمیم‌گیری در واشنگتن «بیش از حد غیرشفاف» شده و به «رفتار یک دولت اقتدارگرا» شباهت دارد.

به نوشته لوموند مذاکرات هسته‌ای با ایران در بن‌بست است. تصمیم سه کشور اروپایی—آلمان، فرانسه و بریتانیا—برای فعال‌کردن سازوکار «اسنپ‌بک» و بازگرداندن تحریم‌های سازمان ملل، عملاً نقش آنان را در مذاکرات آینده محدود کرده است. با وجود این، لوموند تصریح می کند که تهران می‌کوشد از درِ فرانسه وارد شود. سفر عباس عراقچی به پاریس در ۲۶ نوامبر—اولین سفر در این سطح از سال ۲۰۱۹—به ابتکار ایران انجام شده و در پاریس به‌عنوان «نشانه‌ای از گشایش» تلقی شده است. عراقچی در دیدار با ژان-نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، به‌رغم تکرار مواضع تند نظام جمهوری اسلامی، کوشید مسیر گفتگو را احیا کند.

لوموند می‌نویسد : سخنان تند مقام‌های جمهوری اسلامی با رفتار عملی‌شان نسبت به فرانسه در تضاد است. نمونه روشن آن، مسئله آزادی دو شهروند فرانسوی—سسیل کولر و ژاک پاریس—از زندان اوین است. آنها از ماه مه ۲۰۲۲ در شرایطی سخت بازداشت بودند و حالا اجازه یافته‌اند به سفارت فرانسه در تهران منتقل شوند. اما، آزادی کامل آنها به مبادله با یک زندانی ایرانی در فرانسه گره خورده است. یک مقام ایرانی در گفتگو با لوموند گفته است که این تحول «باعث خشنودی» تهران است و می‌تواند «تنش‌ها» در روابط دو کشور را کاهش دهد.

به‌ نوشته لوموند، ایران از یک‌سو آمریکا را بی‌اعتبار اعلام می‌کند و از سوی دیگر می‌کوشد از راه عربستان و فرانسه مسیر گفتگو را دوباره فعال کند. در واشنگتن، سیاست آمریکا در قبال جمهوری اسلامی نامشخص است؛ در پاریس، پنجره مذاکره هنوز بسته نشده است. در چنین فضایی، تهران می‌کوشد از شکاف میان بازیگران غربی استفاده کند و فرانسه را محور بازگشت به میز مذاکره قرار دهد  :مذاکره‌ای با آینده‌ای همچنان مبهم.