وزیر علوم: ۲۵ درصد از اساتید مهاجرت کرده‌اند، ۲۵ درصد عدد نگران کننده‌ای است

حسین سیمایی صراف، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری‌
ایندیپندنت فارسی: حسین سیمایی صراف، وزیرعلوم، تحقیقات و فناوری دولت چهاردهم، خبر داد که طی سال‌های اخیر ۲۵ درصد از استادان دانشگاه‌ها از ایران مهاجرت کرده‌اند. او این عدد را «نگران‌کننده» توصیف کرد و گفت که وقتی این روند ادامه پیدا کند، افرادی جایگزین آن‌ها می‌شوند که شاید رتبه علمی پایین‌تری داشته باشند.

مهاجرت از ایران به دلیل شرایط سیاسی، اجتماعی و اقتصادی حالا دیگر به طیف خاصی محدود نیست و بیشتر اقشار جامعه را شامل می‌شود. داده‌های رسمی نشان می‌دهد که از کارگران ساده و ماهر گرفته تا پزشکان، پرستاران و استادان دانشگاه‌، زندگی و کار در خارج از ایران را ترجیح می‌دهند. در این میان، مهاجرت برخی طیف‌ها از جمله استادان دانشگاه‌،‌ نخبگان، پزشکان و پرستاران به دلیل فراوانی بیشتر و خالی شدن ایران از متخصصان به مسئله‌ای نگران‌کننده برای مقام‌های جمهوری اسلامی تبدیل شده است و تلاش می‌کنند این روند را معکوس یا دست‌کم متوقف کنند.

در راستای همین تلاش‌ها، وزیر علوم ادعا کرد که عوامل تاثیرگذار بر مهاجرت استادان و دانشجویان در کارگروه ویژه‌ای در حال بررسی است و دولت قصد دارد «نگرانی‌های اقتصادی از جمله مسکن» استادان را که از عوامل تاثیرگذار مهاجرت است، برطرف کند.

سیمایی صراف همچنین اعلام کرد که حقوق استادان در دانشگاه‌ کشورهای همسایه ماهانه بین چهار تا هفت هزار دلار است، حال‌ آنکه حقوق یک استاد‌ تمام در دانشگاه‌های ایران به‌سختی به هزار دلار می‌رسد و افزود که برخی استاد دانشگاه‌ها که جوان‌ترند، ماهانه بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ دلار حقوق می‌گیرند که با این مبلغ نمی‌توان زندگی تشکیل داد، مسکن تهیه کرد، ماشین خرید یا هزینه تحصیل فرزندان را تامین کرد.

وزیر علوم و تحقیقات در ادامه گفت که مهاجرت دانشجویان هم در عوامل مشابه ریشه دارد. او درباره اینکه دولت چهاردهم با چه رویکرد و الگویی قصد دارد روند مهاجرت استادان و دانشجویان را کنترل یا متوقف کند، توضیح زیادی نداد و تنها گفت که امیدوار است علاوه بر بودجه رسمی، منابع دیگری برای تامین اقتصادی دانشگاه‌ها پیدا شود.

حسین سیمایی صراف پیش‌تر نیز گفته بود که جمهوری اسلامی در حوزه جذب و نگه داشتن نخبگان مشکل دارد و روند مهاجرت دانشگاهیان افزایشی و میل به بازگشت کاهشی شده است. او بیکاری، مشکلات معیشتی و برخی «مواجهه‌های سیاسی» را از عوامل «اسفناک» مهاجرت دانشگاهیان برشمرد و گفت که دولت برای کم کردن عوامل مهاجرت چند برنامه جدی در دستور کار دارد.

نتایج کارهای مطالعاتی در رصدخانه مهاجرت ایران نشان می‌دهد در مهاجرت اقشار مختلف جامعه از جمله نخبگان و دانشگاهیان عوامل مختلفی تاثیرگذارند.

محدودیت در بیان نظرهای علمی یا تحقیق‌های انتقادی به‌ویژه در حوزه علوم انسانی و اجتماعی، سرکوب سیاسی، فشار بر استادان و دانشجویانی که دیدگاه‌های متفاوت دارند و اخراج آنان، ناامیدی از اصلاحات، فضای امنیتی در دانشگاه‌ها، شرایط اقتصادی نامطلوب، فاصله زیاد میان دستمزدها و هزینه‌های زندگی، فیلترینگ و سانسور، بحران اشتغال، فقدان چشم‌انداز مثبت پیشرفت، سیستم مدیریتی ناکارآمد و فرصت‌های بهتر در کشورهای دیگر از عوامل موثر در مهاجرت نخبگان و دانشگاهیان به شمار می‌روند. آن‌ها می‌دانند در صورت مهاجرت، ضمن برخورداری از حقوق و کیفیت بالاتر زندگی، امکان پیشرفت، دسترسی به آزادی‌های اجتماعی و شبکه‌سازی بین‌المللی دارند.

این عوامل در کنار هم باعث می‌شوند بسیاری از دانشگاهیان برای زندگی و کار در محیطی پایدارتر، آزادتر و حرفه‌ای‌تر، مهاجرت را انتخاب کنند.

رصدخانه مهاجرت ایران پیش‌تر اعلام کرده بود که بیش از ۴۰ درصد دانشگاهیان ایران مایل‌اند مهاجرت کنند. بررسی‌های این سازمان نشان می‌دهد که در حال حاضر، ۳۷ درصد برندگان المپیادهای دانش‌آموزی، ۲۵ درصد اعضای بنیاد نخبگان و ۱۵ درصد رتبه‌های زیر ۱۰۰۰ کنکور سراسری خارج از ایران زندگی می‌کنند