چهل سال سوء استفاده تبلیغاتی نظام از کشته شدگان جنگ ایران و عراق

 شهید گمنام و جنگ مقدس؛ ابزار تبلیغی نظام برای گروگان‌گیری عاطفی از مردم

ایندیپندنت فارسی:داریوش معمار
نخستین‌بار سال ۷۴ جمهوری اسلامی بعد از پایان جنگ، مراسمی با عنوان تشییع پیکر شهدای گمنام اجرا کرد

جنگ همان‌طور که روح‌الله خمینی در زمان وقوع آن به‌درستی تشخیص داد، نعمتی برای جمهوری اسلامی بود که مبدل به بزرگ‌ترین مکمل و ابزار تبلیغاتی نظام به اشکال مختلف شده است.

برنامه‌های «دشمن‌تراشی»، «تئوری توطئه»، «مقدس‌نمایی» و سوءاستفاده از جنگ و نتایج آن، به‌خصوص عبارت‌های «شهید»، «رزمنده مفقودالاثر» و «شهید گمنام»، تشکیل‌دهنده مهم‌ترین طرح‌های تبلیغی حکومت اسلامی و پایه و اساس ترویجی جمهوری اسلامی زیر نظر علی خامنه‌ای در ۳۰ سال گذشته‌اند.

عبارت «شهید گمنام» در ادبیات سیاسی نظام قدمتی به‌موازات آغاز جنگ ایران و عراق دارد، جنگی که حاصل آن برای ایران طبق اطلاعات منتشرشده در «دایره‌المعارف تاریخ جنگ ایران و عراق» کشته‌شدن ۱۹۶ هزار و ۸۳۷ نفر بوده که متوسط سنی ۳۱ درصد آن‌ها ۱۵ تا ۱۹ سال و متوسط سنی ۴۱ درصد ۲۰ تا ۲۳ سال است.

از روزهای آغاز جنگ، رزمندگانی که هویت آن‌ها به هر دلیل تایید نمی‌شد، در ایران به نام «شهدای گمنام» دفن شدند. نبود امکان آزمایش دقیق تشخیص هویت در سال‌های نخست آغاز جنگ و سپس نبود اراده برای انجام این کار سبب شد تعداد این افراد چنان باشد که نه‌تنها قطعه‌های مخصوص به خود را در آرامستان شهرهای بزرگ پیدا کنند که حکومت برای استفاده از احساسات عمومی و مقدس‌نمایی تبلیغاتی، آن‌ها را در ورزشگاه‌ها، پارک، کوهستان، دانشگاه و فرهنگسراها نیز به خاک بسپارد.

سال ۱۳۸۹ نمایندگی کمیته بین‌المللی صلیب سرخ در ایران آمار مفقودان ایرانی جنگ ایران و عراق را ۱۱ هزار و ۶۹۷ نفر اعلام کرد. این آمار هرگز به‌عنوان عدد رسمی ثبت نشده است، چرا که نیروهای ایرانی در جنگ، تنها به نیروهای نظامی رسمی محدود نبودند. بسیج مردمی سبب شده است هیچگاه آمار دقیقی از رزمندگان حاضر در جنگ، کشته‌شدگان و به‌تبع آن رزمندگان مفقود به دست نیاید.

از سوی دیگر، وضعیت نامشخص اسیرشدگان نیز، باعث شده است با گذشت بیش از ۳۰ سال از پایان جنگ، هنوز خانواده‌های مفقودان امید به زنده‌بودن فرزندانشان داشته باشند.

اما از زمان پایان جنگ تا امروز، جمهوری اسلامی تحت عنوان تبلیغاتی «تفحص پیکر شهدا» در مقاطع خاص سیاسی، پیکرهایی را با عنوان تفحص‌شدگان گمنام یا همان «شهدای گمنام» در شهرهای مختلف تشیع کرده و به خاک سپرده است.