آشفتگی‌ بازارهای مالی ایران: بلاتکلیفی ارز مسافرتی، توقف خرید و فروش سکه آتی

در پی انتشار اخباری مبنی بر توقف فروش ارز دولتی به مسافران، بانک مرکزی ایران عصر شنبه با تاکید بر اینکه تغییری در ضوابط و مقررات فروش ارز مسافرتی صورت نگرفته است از ادامه فروش این ارز خبر داد؛ با این وجود بانک مرکزی خاطرنشان کرد که روز چهارشنبه تصمیمات جدیدی درباره این ارز گرفته خواهد شد.
 
مهدی کسرائی پور، مدیرکل سیاست‌ها و مقررات ارزی بانک مرکزی در گفتگو با خبرگزاری صدا و سیما گفت: «همچنان پنج بانک عامل، این ارز را در چارچوب بخشنامه بانک مرکزی در اختیار مسافران واجد شرایط و با نرخ رسمی تا سقف‌های ۵۰۰ و ۱۰۰۰ یورویی قرار می‌دهند.»
 
بر اساس بخشنامه در حال اجرای بانک مرکزی، ارزهای مسافرتی به وسیله بانک ملی و تنها برای یک بار سفر در سال به میزان ۱۰۰۰ یورو یا معادل آن به سایر ارزها، به مسافران در مرزهای خروجی هوایی پرداخت می‌شود. میزان ارز مسافرتی پرداختی به مسافران هوایی به «کشورهای هم مرز و کشورهای مشترک‌المنافع به غیر از عراق» ۵۰۰ یورو یا معادل آن به سایر ارزها است.
 
ارزهای درمانی و دانشجویی از طریق بانک‌های تجارت و سامان فروخته می‌شوند و چگونگی پرداخت ارز به زائران عتبات عالیات نیز پس از هماهنگی با سازمان حج و زیارت اعلام خواهد شد.
 
نزدیک به سه ماه از اجرای سیاستهای جدید بانک مرکزی درباره ارزهای دولتی می‌گذرد. با وجود تلاش‌هایی که دولت در این مدت برای سامان‌دهی بازار ارز کرده، تفاوت قابل توجه ارز دولتی با ارز بازار آزاد (دلار ۴۳۰۰ تومان در مقابل رقمی بیش از ۸۰۰۰ تومان و یوروی ۵۵۰۰ تومان در مقابل رقمی حدود ۱۰ هزار تومان در بازار آزاد) فرصت جدیدی را برای فعالیتهای دلالی بوجود آورده است.
 
تقلبهایی که در نتیجه این تفاوت بهای قابل توجه دیده شده است از جمله تقاضاهای غیرواقعی برای سفر و در نهایت فروش ارز مسافرتی در بازار آزاد، شایعات زیادی را درباره احتمال توقف سیاست ارائه ارز مسافرتی بر سر زبان‌ها انداخته است.

در این راستا حتی بخشنامه صادر شده از سوی برخی از بانکها به شعبه‌هایشان در رسانه‌‌ها منتشر شد که از توقف ارز مسافرتی از روز شنبه ۳۰ تیر خبر می‌داد.
 
اگرچه بانک مرکزی موضوع توقف فروش ارز دولتی به مسافران را رد کرده است اما خبرگزاری مهر روز شنبه به نقل از یک مقام مسئول در نظام بانکی ایران، خبری حاکی از تدوین پیش‌نویس دستورالعمل جدیدی در دولت برای اعطای ارز مسافری منتشر کرد.

به گفته این مقام مسئول «دولت تدابیری برای اختصاص ارز مسافری در دو نرخ بازار ثانویه و نرخ دولتی تدارک دیده که ممکن است بر اساس آن، سقف ارز مسافری با نرخ دولتی، از هزار یوروی فعلی تقلیل یابد و به جای آن، تا یک سقف بالاتری، امکان تامین ارز مسافری از بازار ثانویه بوجود بیاید... این مکانیزم در حال چانه‌زنی در دولت است و به زودی ضوابط ارز مسافری تغییر خواهد کرد.»
خرید و فروش سکه آتی متوقف شد
نابسامانی بازارهای مالی ایران، بازار سکه را نیز بشدت تحت تاثیر قرار داده است.
 
قیمت سکه تمام بهار آزادی روز شنبه در بازار نقدی ایران (با ۱۷۸ هزار تومان افزایش قیمت) از مرز سه میلیون و ۱۰۰ هزار تومان گذشت و پیرو آن، نرخ سکه در معاملات سکه آتی در بورس کالا نیز به سه میلیون و ۷۵۰ هزار تومان رسید.
 
نوسان بالای بهای سکه و افزایش کنترل‌ناپذیر قیمتها در نهایت باعث شد که بورس کالا روز شنبه اعلام کند تا اطلاع بعدی خرید و فروش سکه آتی در این بازار متوقف خواهد شد.