تمام معادله های صعود ایران از گروه مرگ

تصور این‏که روزی روی کاغذ برای حذف اسپانیا و پرتغال برنامه بنویسیم، زمانی حتی از رویا هم دورتر بود. راه دوری نرویم، انتخابی جام جهانی 2010 آفریقای جنوبی وقتی با «علی دایی» در تهران به عربستان باختیم و بعد با «افشین قطبی» هم فانوس به دست گم شدیم، آرزوی مان رد شدن از آسیایی ها بود. امروز داریم برای موقعیت های از دست رفته در بازی با اسپانیا افسوس می خوریم و نقشه راه برای پرتغال می کشیم. این گروه «مرگ» است که ما در آن هنوز زنده ایم و نفس می کشیم.
 
راه های صعود ایران به مرحله دوم چیست؟ چه قدر برای رسیدن به مرحله یک شانزدهم نهایی جام جهانی شانس داریم؟ دو بازی از گروه «B» رقابت های جام جهانی باقی مانده است. ایران باید مقابل پرتغال قرار بگیرد و مراکش هم مقابل اسپانیا.
 
در گروه B یا همان گروه مرگ که ایران سودای صعود از آن را دارد، اسپانیا و پرتغال در شرایطی کاملا برابر با هم تیم های اول و دوم گروه هستند. هر دو چهار امتیاز از دو بازی دارند. هر دو چهار گل زده اند و سه بار دروازه شان باز شده است. اما فعلا براساس حروف «آلفابت»، اسپانیا صدرنشین است و پرتغال تیم دوم گروه. این قاعده حروف آلفابت فقط تا آغاز بازی های روز پایانی اجرا می شود. تیم های صعود کننده یا صدرنشین هرگز براساس نام کشورشان تعیین نمی شوند. در همین گروه، ایران با سه امتیاز، تیم سوم و مراکش بدون امتیاز با دو شکستِ یک بر صفر، تیم چهارم گروه است. حذف مراکش قطعی شده ولی هر سه تیم دیگر هم شانس صعود دارند و هم در خطر حذف هستند.
 
برد ایران
 
فوتبال ما با اما و اگرها زندگی کرده است. این بارهم به این اما و اگرها نیاز داریم ولی می توانیم از آن بی نیاز شویم. راه حل قطعی برای صعود، پیروزی ایران مقابل پرتغال است.
 
در صورتی که ایران مقابل پرتغال برنده بازی شود، به شش امتیاز می رسد، پرتغال چهار امتیازی باقی می ماند و بدون در نظر گرفتن بازی اسپانیا و مراکش، صعود ایران حتمی خواهد بود. اما در صورت برد ایران، احتمال این که تیم ملی حتی به عنوان صدرنشین به مرحله بعد صعود کند هم وجود دارد. تساوی مراکش مقابل اسپانیا، این تیم را پایین تر از ایران با پنج امتیاز نگه خواهد داشت. این یعنی پرتغال به دلیل شکست مقابل ایران حذف می شود، ایران به عنوان تیم صدرنشین صعود می کند و اسپانیا پشت سر ایران، تیم دوم گروه خواهد شد.
 
اما در صورتی که اسپانیا مقابل مراکش شکست بخورد، حتی امکان حذف شدن «ماتادورها» نیز وجود خواهد داشت. اگر ایران با تفاضل یک گل پرتغال را شکست دهد و اسپانیا با تفاضل بیش از یک گل به مراکش ببازد، مدعی قهرمانی باید زودتر از موعد جام جهانی را ترک کند.
 
این ها همه فرضیه هستند؛ فرضیه هایی روی کاغذ که هرگز در فوتبال غیرممکن نیست. سنگال و فرانسه را به یاد بیاورید! در جام جهانی 2002 که مدافع عنوان قهرمانی در مرحله گروهی خداحافظی تلخی کرد و رفت.
«ساکرنت» پیش از آغاز جام نوشته بود: «شانس سنگال برای صعود کم تر از دو دهم درصد است.»
فرانسه به خانه برگشت و سنگال با همان دو دهم درصدش صعود کرد.
 
آن چه مسلم است، پیروزی ایران مقابل پرتغال، برابر با صعود قطعی است؛ بدون هیچ اما و اگری. فقط باید منتظر صدرنشینی یا دوم شدن در گروه ماند.
 
تساوی ایران
 
ایران و پرتغال در ورزشگاه «موردوویا آره‌نا» روبه روی هم قرار می گیرند. همان ساعت، همان لحظه، اسپانیا و مراکش با دو دنیای متفاوت مقابل هم می ایستند.
 
مراکش بی شک بهترین تیم حال حاضر آفریقا است و اسپانیا مدعی جدی قهرمانی. مراکش اما با دو شکست حذف شده است و این برای کارنامه مربی‎گری «هروه رنار» با آن همه شکوه و افتخار در دل فوتبال آفریقا قابل هضم نیست. تصور کنید حالا به سومین شکست هم برسد. تصور کنیم مراکش در پایان بازی، اسپانیا را شکست بدهد...

اما اگر ایران پیروز بازی با پرتغال نباشد، راهی برای صعود ایران وجود خواهد داشت؟
 
پیروزی یک بر صفر مراکش مقابل اسپانیا، مدعی اروپایی را چهار امتیازی نگه می دارد و تفاضل گل این تیم را به عدد صفر می رساند. اگر ایران هم مقابل پرتغال به تساوی بدون گل برسد، چهار امتیازی خواهد شد اما حذف تیم ملی  ایران قطعی خواهد بود. حتی با تساوی های یک بر یک، دو بر دو و سه بر سه هم ایران حذف خواهد شد. دلیلش، قانون فدراسیون جهانی فوتبال برای برتری دادن به تیم های هم امتیاز است.
 
براساس قانون فیفا، در صورت هم امتیاز شدن دو تیم، ملاک نخست، تفاضل گل است. اگر ایران و اسپانیا در امتیاز و تفاضل گل به یک عدد برابر برسند، گل های زده تیم ها ملاک صعود آن ها خواهد بود. اسپانیا تا امروز چهار بار دروازه حریفانش را باز کرده و این عدد برای ایران فعلا عدد یک است. قاعدتا اسپانیا با همین قانون صعود می کند و ما فقط به دلیل گل زده کم تر، به خانه برمی گردیم.
 
اما اگر مراکش موفق شود با اختلاف بیش از یک گل اسپانیا را شکست دهد، هر گونه تساوی میان ایران و پرتغال، حکم به صعود شاگردان «کارلوس کی روش» و هم وطنان کی روش می دهد. ما و پرتغال صعود می کنیم و اسپانیا حذف می شود.
 
حالت دیگر، دردناک است. ما مقابل پرتغال به تساوی برسیم و همین نتیجه را اسپانیا و مراکش در بازی هم‏زمان تکرار کنند. در آن شرایط، ایران چهار امتیازی می شود، اسپانیا و پرتغال به عدد پنج خواهند رسید و دست در دست هم به مرحله حذفی می روند. تساوی، خطرناک ترین نتیجه ممکن برای ایران است. اگر به تقسیم امتیازات برسیم، باید چشم هایمان به دست و پای مراکش باشد.
 
شکست ایران
 
در صورت شکست ایران، تحت هر شرایطی، همه چیز و جام جهانی برای ایران تمام می شود. ایران سه امتیازی می ماند، پرتغال به عدد هفت می رسد و اسپانیا که همین الان چهار امتیازی است، با هر نتیجه ای به مرحله بعد خواهد رفت. در صورت شکست، حتی ممکن است با پیروزی مراکش مقابل اسپانیا، به رده چهارم جدول هم برسیم.
 
تکمله
 
در دوره های گذشته جام جهانی، ایران هرگز بیش از سه امتیاز کسب نکرده است. سال 1978 ایران با یک امتیاز از آرژانتین به خانه برگشت. سال 1998 سه امتیاز از بازی با امریکا گرفتیم و به خانه آمدیم. سال 2006 دو شکست مقابل پرتغال و مکزیک با یک تساوی برابر آنگولا، تمام داشته های ما از جام جهانی شد. سال 2014 هم فقط یک امتیاز در بازی با نیجریه در روز اول گرفتیم و به خانه برگشتیم.
 
نکته دیگر این که ایران تا امروز هرگز در بازی سوم خود پیروز نشده است. جام جهانی 1978 ایران با نتیجه چهار بر یک مقابل پرو شکست خورد. در جام جهانی 1998 بازی سوم را دو بر صفر به آلمان باخت. جام جهانی 2006 از آنگولا تساوی گرفت و جام جهانی گذشته هم شکستی سنگین مقابل بوسنی را با نتیجه سه بر یک تحمل کرد. آن روز هم اگر پیروز می شدیم، صعود می کردیم.
 
این بار ولی دل‏خوش به خلق یک شگفتی هستیم. کی روش برای اولین بار ایران را در بازی اولش پیروز کرد. شاید این بار هم همین تابوشکنی و تاریخ‏سازی تکرار شود.