آیا پرهیز کلی از غذا خوردن برای کاهش وزن درست است؟

افراد بیشتری در سال‌های اخیر در جستجوی ناتمامشان برای یافتن شیوه‌ای مؤثر برای کاهش وزن پایدار به تجربه اشکالی از پرهیز کلی از غذا خوردن روی آورده‌اند.

 

بسیاری برای کاهش وزن سریع به این کار دست می‌زنند و کتاب‌های زیادی در این زمینه منتشر شده است؛ اما آیا این روند گرایشی زودگذر خواهد بود، یا پرهیز از غذا بیانگر انقلابی در سلامت و بهزیستی است؟

 

واقعیت این است که در طول قرن گذشته، چه افراد عادی و چه متخصصان پزشکی، تلاش کرده‌اند که ارتباط میان پرهیز از غذا و سلامت را امتحان کنند.

 

اپتون سینکلر،‌ نویسنده آمریکایی و برنده جایزه پولیتزر در سال 1911 برداشت خود از تأثیربخشی محدود کردن مصرف کالری را در کتابی با نام «معالجه با پرهیز از غذا» را به رشته تحریر درآورد. اتو بوخینگر آلمانی در سال 1952 کلینیک‌های اروپایی بوخینگر را بنیاد نهاد تا بر برنامه درمانی‌اش بر اساس پرهیز از غذا نظارت کنند.

 

امروزه، بیش از 500 کتاب که مجموعه‌ای از پروتکل‌ها برای پرهیز از غذا را از محدود کردن مداوم کالری دریافتی تا پرهیز از غذا به صورت یک روز در میان بیان کرده‌اند، در اختیار می‌گذارند؛ اما چگونه می‌توان از میان اطلاعات نادرست گذر کرد و اطلاعات دقیق و درست را به دست آورد که ممکن است به درد زندگی‌تان بخورد.

من در این موارد به دو منبع تکیه می‌کنم.

یکی از منابع من، جامعه بزرگ و بسیار اهل مشارکت و اغلب شگفت‌انگیز مردان و زنان روی فیس‌بوک است که از به اشتراک گذاشتن آگاهی و شوخ‌طبعی‌شان لذت می‌برم. اخیراً از آن‌ها خواستم که احساسات و تجربیات شخصی‌شان درباره پرهیز از غذا را بیان کنند و شمار فراوانی از اظهارنظرها را دریافت کردم. آنچه من از این اظهارنظرها دریافتم این بود که تعریف پرهیز از غذا در میان این افراد طیفی گسترده دارد، از پرهیز از همه‌چیز به‌جز نوشیدن آب گرفته تا محصولات آماده در بازار برای این کار به همراه انواع گوناگون غذاهای طبیعی.

در مجموع، این افراد نظرات گوناگونی درباره موضوع پرهیز از غذا خوردن داشتند.

 

برای اینکه سردرگمی در این مورد بیرون بیایم، به دومین منبع اطلاعاتی‌ام رجوع می‌کنم، یعنی اطلاعات به دست آماده از پژوهشگران دانشگاهی معتبر که داده‌هایی در این باره را در ژورنال‌های با بازبینی پژوهشگران مستقل منتشر کرده‌اند. من پس از مرور و بازبینی نوشته‌ها در این باره، کار درخشان دکتر والتر لونگو یکی از بزرگ‌ترین پیشگامان در حوزه طول عمر و نیز پرهیز از غذا را کشف کردم.

 

دکتر لونگو در مقام رئیس انستیتوی طول عمر در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی و استاد پیری‌شناسی و علوم زیست‌شناختی، خودش را به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین پیشگامان این حوزه تثبیت کرده است و به بررسی روش‌های جدید مطابق آخرین روش‌های علمی برای به حداکثر رساندن طول عمر، کاستن از خطر بیماری به‌طور همزمان و موفقیت برای مدیریت پایدار وزن پرداخته است. اگر شما بتوانید به این سه هدف برسید، پیروزی سه‌گانه‌ای را به دست آورده‌اید.

 

آخرین بررسی لونگو در این باره باعث جلب توجه رسانه‌ها شد، زیرا رویکردی منحصربه‌فرد و علمی را برای دست‌کاری در رژیم غذایی را به شکلی ارائه می‌دهد که پرهیز از غذا خوردن را تقلید می‌کند، بدون اینکه باعث اثرات جانبی زیان‌بار آن شود.

 

 لونگو و همکارانش تصمیم گرفتند به‌جای استفاده از کلمه پرهیز از غذا خوردن یا fasting پروتکل پیشنهادی‌شان را «رژیم گرفتن دوره‌ای» بنامند. از افراد شرکت‌کننده در کارازمایی بالینی انسانی خواسته شد که رژیم غذایی معمولشان را مصرف کنند و بعد برای پنج روز از این برنامه غذایی کم‌کالری پیروی کنند:

 

روز اول: 1090 کالری شامل 10 درصد پروتئین، 56 درصد چربی و 34 درصد کربوهیدرات.

روز دوم تا پنجم: 725 کالری شامل 9 درصد پروتئین، 44 درصد چربی و 47 درصد کربوهیدرات.

 

این چرخه رژیم دوره‌ای پنج‌روزه یک بار در ماه برای سه ماه تکرار می‌شود. نتایج این رژیم غذایی پنج‌روزه خیره‌کننده است: عوامل خطرساز برای دیابت، بیماری قلبی، سرطان و سالمندی به‌طور شاخصی کاهش می‌یابد و درعین‌حال شاخص‌های باززایی، از جمله سالمندی مطلوب به‌طور عمده‌ای افزایش می‌یابد. آنچه به‌خصوص در این برنامه غذایی جلب توجه من را کرد، این بود که باعث رد شدن باور نادرست درباره نقصان توده عضلانی به علت رژیم گرفتن است. کاهش وزنی که در این افراد رخ داد، مربوط به چربی می‌شد، نه عضله و مهم‌تر اینکه از چربی داخل‌شکمی رخ داده بود که به‌به میزان زیادی با افزایش بیماری و مرگ‌ومیر همراهی دارد.

 

کار لونگو و سایر دانشمندان این حوزه نشان داده است که در کارآزمایی حیوانی و انسانی، رویکرد تحت نظارت و سالم به این نوع برنامه دوره‌ای کوتاه‌مدت منافع بسیاری دارد:

 

بهبود یافتن: میزان‌های انسولین، هورمون رشد انسانی، ترمیم سلولی، بیان ژن، خلق‌وخو

افزایش یافتن: سرعت متابولیسم، برداشت از چربی‌های اضافی بدن، عامل نوروتروپیک آزادشده از مغز

حفظ کردن: توده عضلانی

کاهش یافتن: اشتها، میل شدید به غذا، استرس اکسیداتیو، التهاب، کلسترول، تری‌گلیسریدها، قند خون.

پیشگیری کردن احتمالی: سرطان، آلزایمر

بالا بردن احتمالی: طول عمر و کیفیت زندگی.

 

توصیه من این است که به‌جای رفتن به دنبال پرهیزهای مد روز، از برنامه‌های معتبر و با اساس علمی استفاده کنید. لطفاً پیش از آنکه هر برنامه شامل پرهیز از غذایی را به کار ببندید با یک متخصص تغذیه یا پزشک متخصص مطلع و معتبر مشورت کنید، زیرا بدیهی است که این برنامه غذایی برای هر فردی مناسب نیست، به‌خصوص برای افراد دچار اختلالات خوردوخوراک (مانند بی‌اشتهایی عصبی)، کودکان و افراد دارای مشکلات پزشکی خاص.

 

اما برای سایر افراد، این حوزه درمانی که به تازگی ایجاد شده است،‌ممکن است فرصت‌های عالی برای رسیدن به این هدف‌های سه‌گانه فراهم آورد: افزایش طول عمر بهینه، کاهش خطر دچار شدن به بیماری‌ها و در نهایت رسیدن به شیوه‌ای فوق‌العاده برای حفظ وزن در حد طبیعی به‌طور پایدار.