وقتی رادیو تبدیل به مدرسه می‌شود

 آیا رادیو می‌تواند جانشین مدرسه شود؟ رادیو برای بسیاری از بچه‌ها در کشور زامبیا در جنوب آفریقا نقش مدرسه را بازی می‌کند. حتی معلم‌ها ‌نیز از طریق رادیو آموزش می‌بینند.

 

مدرسه جایی میان مزارع ذرت قرار دارد و کلاس درس هم به کلاس معمولی شباهت ندارد. تخته سیاه هم به درختی تنومند تکیه داده شده‌است و از میز‌ و‌ صندلی هم خبری نیست. ۵۲ دانش‌آموز مدرسه به جای نیمکت روی سنگ‌ می‌نشینند.

 

کلاس درس زیر آسمان آبی برگزار می‌شود. یک رادیوی پلاستیکی که با انرژی خورشید کار می‌کند، درست کنار بچه‌ها روی زمین، زیر آفتاب داغ قراردارد. معلم هر روز فرکانس رادیو را تنظیم می‌کند‌ و ‌آن را خوب زیر نورخورشید قرار می‌دهد.

 

چند دقیقه مانده به ۱۰ صبح برنامه درسی دانش‌آموزان کلاس دوم شروع می‌شود: "توجه! درس هم‌اکنون شروع می‌شود".

به مدت ۳۵ دقیقه، فردی از طریق رادیو به معلم دستورالعمل‌های دقیق می‌دهد. به طورمثال گوینده رادیو به معلم می‌گوید: «روی تخته سیاه حرف "ب" را بنویسید.» و یا اینکه «از یکی از دانش‌آموزان بخواهید پای تخته بیاید.» شاید این راهنمایی‌ها پیش پا افتاده به نظر بیایند اما برای معلم مدرسه‌ی "نشیمونیا استمون" کمک بزرگی است.

 

در مناطق روستایی زامبیا معلم‌های تحصیل کرده نایاب هستند. بسیاری از آنها هیچ تحصیلاتی ندارند. حتی آقای استمون، معلم ۳۲ ساله مدرسه هم تحصیلات آموزگاری ندارد: «من درس نخوانده‌ام اما می‌خواهم برای بچه‌های مدرسه شرایطی بهتر از زندگی خودم فراهم کنم.»

 

آستریدا، یکی از دانش‌آموزان مدرسه که هیچ کلاس درس دیگری را نمی‌شناسد، می‌گوید: «من با خوشحالی به مدرسه می‌آیم چون ما از طریق رادیو خواندن و نوشتن یاد می‌گیریم و علاوه بر ‌این اینجا به ما نهارهم می‌دهند.» او می‌گوید که می‌خواهد در آینده خودش هم معلم بشود.

رادیو همه مناطق را در ‌بر ‌می‌گیرد

بسیاری از بچه‌های زامبیا در مناطق دور‌افتاده‌ای زندگی می‌کنند و کیلومتر‌ها از مدرسه فاصله دارند. البته مسافت‌های کیلومتری از مدرسه تنها مشکل نیست، بلکه راه مدرسه برای دانش‌آموزان، به‌ویژه دختربچه‌ها بسیار خطرناک است.

در‌ گذشته نه تنها برخی از دانش‌آموزان ربوده شده‌اند، بلکه شماری از آنها نیز مورد تجاوز قرار گرفته‌اند.

یک کشیش کاتولیک، "پدر کلی"، ۱۸ مدرسه رادیویی را در این منطقه مدیریت می‌کند.

 

در سال ۲۰۰۰ وزارت آموزش ‌و ‌پرورش زامبیا، پروژه مدرسه رادیویی را آغاز کرد. البته بخش عمده‌ی هزینه‌های این پروژه از طریق کمک‌های سازمان غیر‌دولتی کاتولیک "کمک به کودکان" در آلمان تامین می‌شود.

 

شاید به نظر بیاید که یک برنامه ضبط شده بر روی سی‌دی یا نوارکاست دقیقا همین فایده را داشته باشد اما با برنامه رادیویی که زمان مشخصی دارد، معلم‌ها خود را موظف به برگزاری کلاس در زمان معین شده می‌بینند، زیرا برنامه پخش شده تکرار نمی‌شود. این بخشی از اصول برنامه است.

 

پدر کلی معتقد است، دانش‌آموزان مدارس رادیویی به همان خوبی دانش‌آموزان در مدارس معمولی یا حتی بهتر از آنها از پس امتحانات برمی‌آیند.

یکی از درس‌های مهم که بچه‌های کلاس دوم یاد می‌گیرند کشاورزی پایدار است. به طور مثال، با بازی و آهنگ‌هایی که از رادیو پخش می‌شود، دانش‌آموزان می‌آموزند چگونه بذر را در خاک بکارند و آبیاری کنند.

بیشتر مردم منطقه شیخونی از دامداری و کشاورزی زندگی خود را تامین می‌کنند، اما خاک نامناسب و کمبود بارندگی عمدتا باعث خشک شدن محصولات می‌شود.

آنها در مدرسه رادیویی طی سه سال یاد می‌گیرند که شیوه درست کاشت نهال درخت و سبزیجات چگونه است. آستریدا می‌گوید: «من می‌توانم به پدربزرگ و مادربزرگم نشان بدهم چه چیزهایی یاد گرفته‌ام و به آنها کمک کنم.»

کشور زامبیا تا سال ۱۹۶۴ مستعمره بریتانیا بود و در این سال به استقلال رسید. این کشور دارای نظام سیاسی جمهوری است. زامبیا حدود ۱۵ میلیون جمعیت دارد، پایتخت آن شهر لوساکا است و مردمش به زبان انگلیسی صحبت می‌کنند.