لغو اجرای نمایشی با مضمون باغ وحش انسانی در لندن

نمایشی به نام "مدرک شماره ۲"(Exhibit B) درباره باغ وحش حیوانی از سیاه پوستان به دلیل اعتراض مخالفان و تجمع آنها در محل اجرا لغو شد.

سه شنبه شب، بیست و سوم سپتامبر، حدود دویست نفر که غالبا سیاه پوست بودند با تجمع در باربیکن، یکی از معروف ترین مراکز هنری لندن، مانع از اجرای این نمایش شدند.

تمام اجراهای این نمایش که قرار بود از دیشب افتتاح شود لغو شده است. مرکز باربکین اعلام کرده است که به دلیل "ایمنی بازیگران٬ تماشاگران و کارکنان" تمام اجراها را لغو می کند.

سخنگوی باربیکن اعلام کرده است: "اجرای این نمایش برای ما به دلیل نوع تجمع و خطر جدی برای ایمنی بازیگران، تماشاگران و کارمندان باربیکن غیر ممکن است. با توجه به اعتراضات برنامه ریزی شده برای روزهای آینده، چاره ای جز لغو تمام اجراها نداشتیم."

به گفته باربیکن این نمایش پیشتر در ۱۲ شهر گوناگون حدود ۱۵۰ اجرا داشته و بیش از ۲۵ هزار نفر از آن دیدن کردند.

سه شنبه شب، نیروهای پلیس برای جلوگیری از خشونت در محل حاضر شده اند. حدود پنجاه افسر پلیس در محل حاضر شده اند، اما کسی دستگیر نشده است. باربیکن از نوع تجمع و "غیر مسالمت آمیز بودن" آن انتقاد کرده است.

برخی از تماشاگرانی که بلیت به دست از دیدن این اجرا محروم شدند، در شبکه های اجتماعی به ماهیت این تجمع اعتراض کرده و گفته اند که نمایش فدای پیشداوری معترضان شده است. برخی هم به عقب نشینی باربیکن اعتراض کرده اند.

کارگردان این نمایش برت بیلی، سفیدپوستی است اهل آفریقای جنوبی که این اجرا را به صورت سیزده چیدمان جداگانه ترتیب داده و در برخی از آنها به تبعیض های نژادی علیه سیاه پوستان در اروپای امروز هم اعتراض کرده است؛ از جمله دیپورت کردن سیاهانی که برخی خود را در داخل هواپیما کشته اند.

مدرک شماره ۲ که برای اولین بار در جشنواره بین المللی ادینبورگ اجرا شد و مورد تحسین منتقدان و تماشاگران قرار گرفت، با بازگشت به قرن نوزدهم بر روی یکی از حساس ترین نقاط تاریخ بشر دست گذاشته و مسئله باغ وحش انسانی ای که برخی در قرن نوزدهم با آوردن انسان های سیاه پوست از آفریقا به اروپا و در زنجیر کردن و در قفس نهادن آنها ترتیب می دادند، مورد بررسی قرار داده است.

این اجرا که به شکلی بین هنرهای تجسمی و تئاتر جای می گیرد، نگاه غمخوارانه ای در حمایت از سیاه پوستان دارد، اما ظاهراً معترضان گفته اند که این نمایش عیناً این اتفاق ناگوار را بازسازی می کند و توهین آمیز است.

بیست و سه هزار نفر بیانیه ای را علیه این اجرا امضا کرده اند که در آن این نمایش را توهین آمیز و نژادپرستانه توصیف کرده اند.

در این اجرا، در هر قفس سیاه پوستی در زنجیر در گوشه ای نشسته است و به تماشاگرش چشم می دوزد. در کنار هر قفس تاریخچه ای از سیاه پوستی که در گذشته در اروپا در باغ وحش انسانی به نمایش گذاشته شده، نصب شده است.

فدا شدن یک نمایش ارزنده

تحلیل محمد عبدی٬ منتقد هنری:

برت بیلی در این نمایش دیدنی اش، انگشت اشاره اش را به سمتی می گیرد که می تواند دل هر انسانی را به لرزه دربیاورد؛ ترتیب دادن باغ وحشی که قربانیانش انسان های سیاه پوست هستند. غالب تماشاگران در جشنواره ادینبورگ با چشمی گریان تالار را ترک می کردند و تقریباً همه منتقدان این اثر متفاوت را بر ضد نژادپرستی تحسین کردند.

بیلی واقعیت تکان دهنده ای را با مخاطبش قسمت می کند؛ واقعیتی که برای خیلی ها ناخوشایند است و کتمان اش می کنند. اما این نمایش این واقعیت را عریان رو در روی ما قرار می دهد. بیلی همان باغ وحش های انسانی را جلوی روی ما بازسازی می کند و نگاه بازیگرانش که بر چشمان ما دوخته می شود (و ظاهرا آنها فقط به چشم تماشاگران سفیدپوست چشم می دوزند و در صورت سیاه بودن مخاطب، تنها زمین را نگاه می کنند) به درون هر مخاطبی رسوخ می کند و اجرایی به یادماندنی را رقم می زند.

اما افسوس که اجرای نمایش در باربیکن لندن دچار یک سوء تفاهم عمده شده و معترضان تنها بر اساس شنیده ها به قضاوت این اثر نشسته اند. مدرک شماره ۲ نه تنها نژادپرستانه نیست، بلکه بشدت ضد نژادپرستی است و از ترتیب دادن این باغ وحش انسانی کاملاً عامدانه و تیزهوشانه به مسائل نژادپرستانه دو قرن گذشته اشاره دارد.

محکوم کردن این نمایش آن هم به این شکل خشونت آمیز که مانع از حتی اولین اجرای این اثر در لندن شده است - و امضای بیانیه ای با بیست و سه هزار امضا از سوی کسانی که نمایش را ندیده اند- واقعه تلخی است که نشانی می دهد آزادی بیان به چه شکل ساده و تلخی می تواند فدای یک جنجال بی دلیل شود.