جنجال بر سر نقش مجارستان در جنگ جهانی دوم

نقش مجارستان در جریان جنگ جهانی دوم به صورت یک مناظره عمومی سخت و جدی در این کشور درآمده و برای دولت مجارستان دردسر ایجاد کرده است.

پیشنهاد دولت مجارستان برای ساختن بنای یادبودی به مناسبت سالگرد اشغال این کشور توسط آلمان نازی در مارس ۱۹۴۴ سبب شده که منتقدان، دولت را متهم کنند که سعی در دوباره نویسی تاریخ دارد و می خواهد توجهات را از موضع مجارستان به عنوان متحد دولت آلمان در جنگ جهانی دوم و نیز نقش این کشور در هولوکاست (کشتار یهودیان در جنگ جهانی دوم) منحرف کند.

پیشنهاد ساختن بنای یادبود، یک روز پس از تعیین تاریخ ۶ آوریل سال جاری برای برگزاری انتخابات، داده شد. این پیشنهاد سبب شد که عده ای حزب حاکم فیدس را که یک حزب محافظه کار است متهم کنند که برای مقابله با حزب راست افراطی یوبیک، در صدد برانگیختن احساسات ناسیونالیستی مردم است.

همدستی

پس از این که طرح مجسمه پیشنهادی ارائه شد، شخصیت های مخالف دولت و رهبران جامعه یهودیان مجارستان به این طرح اعتراض کرده و اظهار داشتند که در این طرح همدستی رسمی مجارستان در کشتار بخش بزرگی از جمعیت یهودیان این کشور منظور نشده است. سوژه طرح ارائه شده، فرشته‌ای است که مظهر مجارستان است و مورد حمله عقابی قرار گرفته که سمبل "رایش سوم" است.

خاخام سلومو کووز، که رهبر جامعه یهودیان ارتدوکس مجارستان است در یک مصاحبه رادیویی گفت هدف از یک چنین بنای یادبودی القای این موضوع است که دولت مجارستان هیچ مسولیتی در قبال سرنوشت یهودیان نداشته است.

در فاصله سال های ۱۹۲۰ تا ۱۹۴۴ که میکلوش هورتی، بر مجارستان حکومت می کرد یک رشته قوانین ضد یهود تدوین شد و برنامه اخراج یهودیان را مقامات مجارستان تا مدتی قبل از سال ۱۹۴۴ با طیب خاطر اجرا می‌کردند.

سازمان ماژییتس، که نماینده جوامع مذهبی غیرارتدوکس مجارستان است، هشدار داد که چون در مورد بنای یادبود با این سازمان مشورت نشده و نیز ایراداتش به مسائل متعدد دیگری که مربوط به تفسیر تاریخ لهستان است، با مراسم یادبود هفتادمین سالگرد هولوکاست همکاری نمی‌کند.

این سازمان بیانیه‌ای انتشار داد که در آن آمده است "رهبری ماژییتس از تمام سیاستمداران می خواهد که از هفتادمین سالگرد هولوکاست مجارستان، به عنوان ابزاری در مبارزات انتخاباتی استفاده نکنند و از تمام افراد ذیربط تقاضا می کند از دوباره نویسی تاریخ گذشته خودداری کنند."

ویکتور اوربان، نخست وزیر مجارستان طی نامه ای به پیام رهبری ماژییتس پاسخ داد. در این نامه تاکید شده بود نباید سرنوشت تمام قربانیان نازیسم نادیده گرفته شود وتصریح شده بود که این موضوعی است که به "بشردوستی مربوط می شود نه نقطه نظرات سیاستی یا گرایش های حزبی".

شورای بخشی از شهر بوداپست که در کنترل حزب حاکم فیدس است و قرار است مجسمه مورد بحث در آنجا قرار گیرد، یک جلسه فوق العاده تشکیل داد و به نفع ساختن بنای یادبود رای داد. آنتال روگان، رئیس این شورا گفت به این دلیل با احداث این بنا موافقت شده که سوژه این طرح تنها به اشغال مجارستان محدود نمی شود بلکه بنای یادبود تمام قربانیان است از جمله صدها هزار قربانیان هولوکاست، کسانی که از کشور بیرون رانده شدند، قربانی بدرفتاری ها شدند و یا به قتل رسیدند.

اعتراض‌ها

اما کزابا هورواث، یکی از اعضای برجسته حزب سوسیالیست مجارستان می گوید نقشه دولت سبب ایجاد تفرقه در جامعه شده و با تحریف تاریخ یک رسوایی دیگر ایجاد خواهد کرد.

آقای کرک-بارکزی، یک عضو بلندپایه ائتلاف دموکراتیک نیز که یک ائتلاف چپگراست، گفته است احداث این بنای یادبود، به منزله فرستادن پیامی برای نئونازی ها و راست‌های افراطی مجارستان توسط حزب فیدس است.

منتقدان می گویند دولت برای این که بر همکاری های سابق مجارستان با آلمان نازی در زمان جنگ بین المللی دوم سرپوش بگذارد، توجه خود را تنها بر آخرین سال جنگ متمرکز ساخته یعنی هنگامی که در پی تلاش رهبری مجارستان برای صلح با متفقین، سربازان آلمان نازی این کشور را اشغال کرده بودند.

کرک- بارکزی، در مصاحبه با یک کانال تلویزیونی مستقل مجارستان همچنین گفته است که طرح بنای یادبود تلاش عامدانه بخشی از دولت برای به دست آوردن "رأی باارزش راست های افراطی و نئونازی هاست."

یوبیک، در حال حاضر سومین حزب مهم در پارلمان مجارستان است و بسیاری از تحلیلگران معتقدند تلاش های حزب فیدس، برای جلب نظر رای دهندگان ناسیونالیست، بخشی از مبارزه حزب حاکم برای جلوگیری از این است که بخش بزرگی از طرفداران این حزب در انتخابات آینده به حزب یوبیک رأی دهند.

اعتراض مورخان

گروهی مرکب از ۲۶ مورخ سرشناس مجار نامه سرگشاده ای نوشته‌اند که در وبسایت گالاموس، که اخبار و نظرات مردم را پوشش می دهد، انتشار یافته. در این نامه، تاریخ نویسان مورد بحث از طرح مورد بحث انتقاد کرده و گفته اند: "این بنای یادبود به منزله تحریف یک دوره مهم تاریخ ماست و واقعه هولوکاست در مجارستان را کم اهمیت جلوه می دهد."

یکی از امضاء کنندگان این نامه، کریستیان اونگواری، مورخی است که کارشناس جنگ جهانی دوم است. او قبلا در مقاله ای در یک وبسایت خبری، کسانی را که به نظر او در تلاش برای بی گناه نشان دادن مجارستان در زمان جنگ "بیت المال را به هدر می دهند" ملامت کرده بود.

از طرف دیگر حزب یوبیک از طرح بنای یادبود استقبال کرده ولی بر این نکته پافشاری می کند که دولت به حد کافی پیش نرفته است. این حزب پیشنهاد کرده که مجسمه یادبود آزادسازی مجارستان توسط شوروی که در سال ۱۹۴۵ در یک میدان قرار داده شده بود برداشته شده و به جای آن مجسمه یادبود جدید نصب شود.