افشاگری افسر پیشین CIA در مورد چگونگی جلب اعتماد « اوپنهایمر ایران» برای همکاری

نیویورکر - ویرایش و ترجمه خبرنامه گویا
کوین چالکر، افسر پیشین CIA، می‌گوید سال‌ها در چارچوب تلاش‌های پنهانی آمریکا برای مختل کردن برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی فعالیت داشته و اکنون برای نخستین‌بار تصمیم گرفته درباره این مأموریت‌ها علناً صحبت کند. او تأکید می‌کند که هدفش بازسازی اعتبار از دست‌رفته‌اش پس از یک پرونده حقوقی پرحاشیه است.

چالکر می‌گوید هرگز شخصاً در عملیات کشتار یا درگیری مستقیم شرکت نکرده، اما اذعان دارد که فعالیت‌هایش به‌طور غیرمستقیم با اقداماتی مرتبط بوده که به مرگ افراد انجامیده است. به گفته او، این عملیات‌ از جمله حمله سایبری استاکس‌نت، توافق هسته‌ای دولت اوباما و حتی حملات بعدی بر پایه اطلاعاتی شکل گرفت که او و منابعش فراهم کرده بودند.

او می‌گوید روند جذب در سیا بیش از آن‌که بر دانش عمومی تکیه داشته باشد، بر ارزیابی ویژگی‌های روانی افراد متمرکز است؛ به‌طوری‌که این سازمان به‌دنبال کسانی است که توانایی تصمیم‌گیری در شرایط پیچیده، غیرعادی و پرخطر را داشته باشند.

پس از آموزش‌های تخصصی، چالکر به‌طور غیرمنتظره به بخش مقابله با برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی منتقل شد. در آن مقطع، با افزایش نگرانی‌های دولت جورج بپش، بحثی جدی درباره نحوه برخورد با دانشمندان جمهوری اسلامی شکل گرفته بود: حذف فیزیکی یا جذب. در نهایت، سیا گزینه جذب و انتقال این افراد به غرب را به‌عنوان راهبرد اصلی برگزید.

چالکر مأمور شد دانشمندان را شناسایی و جذب کند. او می‌گوید این کار اغلب با پیشنهاد زندگی جدید در آمریکا همراه با تهدید ضمنی انجام می‌شد: همکاری یا خطر مرگ. بسیاری از دانشمندان از همان ابتدا متوجه ماهیت این تماس‌ها می‌شدند، اما در فضایی از ترس و عدم اطمینان، وارد گفتگو می‌شدند.

یکی از منابع کلیدی او، دانشمندی با نام مستعار «برنادین» بود که اطلاعات مهمی درباره برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی ارائه داد. چالکر حتی موفق شد خانواده او را از ایران خارج کند. بعدها، اطلاعات این منابع به شکل‌گیری تصویر دقیق‌تری از برنامه هسته‌ای ایران در دستگاه اطلاعاتی آمریکا کمک کرد.

چالکر در ادامه به مسعود نراقی رسید دانشمندی که ابتدا کم‌اهمیت تلقی می‌شد، اما بعدها مشخص شد از چهره‌های کلیدی برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی و به‌نوعی «اوپنهایمر ایران» است. چالکر طی دو سال توانست اعتماد او را جلب کند و به همکاری کامل وادارد. اطلاعات نراقی درباره ساختار و پیشرفت‌های برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی، برای آمریکا بسیار ارزشمند بود.

در همین مسیر، سیا تلاش کرد با ایجاد موجی از «فرار مغزها» دیگر دانشمندان را نیز جذب کند. روش سنتی جذب تدریجی جای خود را به «پیشنهاد مستقیم» داد: یک ملاقات کوتاه، یک پیشنهاد فوری، و تصمیمی که می‌توانست سرنوشت فرد را تعیین کند.

در این میان، نقش موساد در ترور دانشمندان ایرانی، فضای تصمیم‌گیری را پیچیده‌تر کرده بود. مجموعه‌ای از ترورها در سال‌های مختلف این پیام را تقویت می‌کرد که رد پیشنهاد همکاری می‌تواند پیامدهای مرگبار داشته باشد.

چالکر می‌گوید نمی‌داند دقیقاً چه بر سر کسانی که پیشنهاد را رد کردند آمد، اما معتقد است بسیاری از آن‌ها در نهایت کشته شدند. او همچنین اشاره می‌کند که بخشی از این عملیات‌ها احتمالاً یا توسط نیروهای ویژه آمریکا انجام شده یا با پشتیبانی و همکاری اطلاعاتی صورت گرفته‌اند.

یکی از پیچیده‌ترین موارد، دانشمندی با نام مستعار «ایجکشن» بود که در ابتدا کاملاً بی‌اعتماد بود و همه چیز را تله‌ای از سوی موساد می‌دانست. حتی وقتی چالکر مدارکی ارائه داد، او همچنان تردید داشت.

اما بعدها، ایجکشن به‌طور اتفاقی متوجه شد یکی از دانشمندانی که تصور می‌کرد کشته شده، در آمریکا زنده است. همین کشف تردیدهایش را از بین برد؛ او با چالکر تماس گرفت و در نهایت تصمیم گرفت همکاری کند.

چالکر او را در اروپا ملاقات کرد و پس از بازجویی‌های فنی، به‌جای انتقال فوری به آمریکا، مأمور شد او را متقاعد کند به ایران بازگردد و اطلاعات بیشتری جمع‌آوری کند تصمیمی بسیار پرخطر که ایجکشن در ازای مبلغی محدود پذیرفت.

سرنوشت نهایی او مشخص نیست، اما اطلاعاتی که ارائه داد، از جمله درباره تأسیسات نطنز، برای آمریکا اهمیت حیاتی داشت و به گفته منابع، نقش مهمی در درک دقیق ساختار برنامه هسته‌ای ایران ایفا کرد.

در مجموع، اطلاعات به‌دست‌آمده از این شبکه منابع، به پیشرفت چشمگیر در شناخت آمریکا از برنامه هسته‌ای ایران انجامید. این اطلاعات بعدها در عملیات‌هایی مانند استاکس‌نت، مذاکرات هسته‌ای و حتی برنامه‌ریزی حملات نظامی مورد استفاده قرار گرفت.

این روایت تصویری از یک جنگ پنهان ارائه می‌دهد؛ جنگی که در آن، انتخاب‌های فردی دانشمندان، عملیات‌های اطلاعاتی و رقابت میان سرویس‌های جاسوسی، به‌اندازه هر نبرد نظامی تعیین‌کننده بوده‌اند.