چرا آمریکا به خارک حمله کرد؟ آیا خارک برای جمهوری اسلامی اهمیت حیاتی دارد؟

صدای آمریکا: ایالات متحده آمریکا اهداف نظامی در جزیره خارک، بزرگترین پایانه نفتی جمهوری اسلامی، را مورد هدف قرار داده و دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا هشدار داده است که اگر جمهوری بر انسداد تنگه هرمز پافشاری کند، تأسیسات نفتی این جزیره نیز مورد هدف قرار خواهد گرفت.

این پایانه نفتی از زمان راه‌اندازی در سال ۱۳۳۹ تاکنون مهم‌ترین شریان بارگیری و صادرات نفت ایران بوده و طبق آمارهای شرکت ردیابی نفتکش‌ها، تانکر ترکرز، و شرکت اطلاعات کالا، کپلر، سهمی ۹۶ درصدی در کل صادرات نفت ایران دارد.

تأسیسات نفتی خارک شامل ۵۵ انبار با ظرفیت ۳۴ میلیون بشکه نفت، دو اسکله با ظرفیت پهلوگیری هم‌زمان ۹ نفتکش و صادرات روزانه ۵ میلیون بشکه است.

طبق ارزیابی «مرکز داده‌های باز ایران» با استناد به آمارهای کپلر، جمهوری اسلامی در خلیج فارس و نزدیکی میادین دریایی، چند پایانه نفتی کوچک دیگر از جمله سروش و سیری نیز دارد که پارسال در مجموع روزانه ۶۶ هزار بشکه نفت تولیدی ایران در همان میادین کوچک دریایی را بارگیری کرده‌اند.

نکته اینجاست که هیچ خط لوله‌ای از میادین اصلی نفت ایران در خوزستان، بوشهر و کهگیلویه و بویراحمد که سهمی ۹۳ درصدی در تولید نفت کشور دارند، به این پایانه‌ها وجود ندارد.جاسک؛ تنها امید جمهوری اسلامی
جمهوری اسلامی در اواخر ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد طرحی برای دور زدن صادرات نفت از تنگه هرمز ارائه کرد که نفت میادین اصلی کشور را از طریق خط لوله هزار کیلومتری به بندر جاسک برساند.

توسعه این پروژه از سال ۱۳۹۶ آغاز شد و با صرف بیش از دو میلیارد دلار هزینه، اولین فاز آن به صورت ناقص در تیرماه ۱۴۰۰ افتتاح شد و از آن زمان تلاش چندانی برای توسعه و تکمیل پروژه انجام نشده است.

آمارهای کپلر نشان می‌دهد جمهوری اسلامی برای اولین بار در اکتبر ۲۰۲۴ و بحبوحه جنگ با اسرائیل، صادرات نفت از بندر جاسک انجام داد، اما متوسط صادرات روزانه ایران از پایانه نفتی جاسک در این ماه به ۷۰ هزار بشکه نیز نرسید.

از اکتبر همان سال تا ابتدای ماه جاری هیچ بارگیری از این پایانه انجام نشده و آمارهای جدید کپلر نیز نشان می‌دهد طی دو هفته گذشته جمهوری اسلامی توانسته فقط یک محموله دو میلیون بشکه‌ای نفت را از جاسک بارگیری کند.

چشم‌انداز صادرات نفت ایران
جمهوری اسلامی طی یک سال گذشته ذخایر نفت روی آب خود در اطراف آب‌های چین را از حدود ۷۰ میلیون بشکه به ۲۰۰ میلیون بشکه افزایش داده تا در صورت اخلال در بارگیری، بتواند تحویل نفت به مشتریان را ادامه دهد.

آمارهای کپلر نشان می‌دهد از ابتدای سال جاری، متوسط روزانه تحویل نفت به مشتریان چینی جمهوری اسلامی، حدود ۱.۲ میلیون بشکه بوده که در دو هفته گذشته تغییری نکرده است.

بنابر این، جمهوری اسلامی فعلاً برای دست‌کم پنج ماه ذخایر کافی نفت روی آب برای تحویل به پالایشگاه‌های چینی دارد، اما اگر خارک مورد هدف قرار بگیرد، احیای فعالیت آن نیازمند چندین میلیارد دلار هزینه و سال‌ها زمان خواهد بود.

آمارهای بانک مرکزی نشان می‌دهد صادرات نفتی، سهمی ۵۵ درصدی در کل درآمدهای ارزی کشور دارد.