وال استریت ژورنال: جمهوری اسلامی با جنگنده‌هایی می‌جنگد که بسیاری از آنها را شاه خرید

ایندیپندنت فارسی: وال استریت ژورنال در مقاله‌ای با اشاره به ضعف نیروی هوایی جمهوری اسلامی می‌نویسد که رژیم حاکم بر ایران همچنان در حال استفاده از جنگنده‌هایی است که بسیاری از آنها در زمان شاه خریداری شدند و باید در موزه باشند اما با قطعات دست‌دوم آنها را سر هم کرده‌اند. جنگنده‌هایی که پس از حدود نیم قرن فرسوده‌اند و پیش از جنگ نیز بسیاری از آنها در جریان تمرین‌های آموزشی بارها سقوط کردند.

به نوشته این روزنامه آمریکایی، ضعف جنگنده‌های جمهوری اسلامی موجب شده که بیشتر بر موشک‌‌های بالستیک تکیه کند.

وضعیتی که نشان می‌دهد در همه این سال‌ها، جمهوری اسلامی به رغم ادعا‌ها، به جای تکیه بر تقویت نیروی هوایی برای دفاع از کشور، صدها میلیارد دلار پول مردم ایران را صرف موشک‌ها برای تهدید همسایگان و اسرائیل و همچنین برنامه هسته‌‌ای کرده است. مقامات جمهوری اسلامی مدعی‌اند تحریم‌ها مانع، نوسازی ناوگان هوایی است اما همزمان باوجود همین تحریم‌ها، یکی از بزرگترین زرادخانه‌های موشکی منطقه را ایجاد کردند و باز هم باوجود تحریم‌ها، با خرید تجهیزات هسته‌ای از بازار سیاه، یکی از پرهزینه‌ترین برنامه‌های هسته‌ای جهان را پیش بردند.

وال استریت ژورنال با اشاره به اینکه هفته گذشته یک خلبان نیروی هوایی قطر دو جنگنده سوخو-۲۴ ایرانی را که به خلیج فارس نزدیک شده بودند ساقط کرد، می‌نویسد: این بمب‌افکن‌های تاکتیکی روسی در اوایل دهه ۱۹۷۰ وارد خدمت شدند؛ یعنی یک دهه پیش از تولد جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهوری آمریکا، و بیش از ۳۰ سال است که دیگر تولید نمی‌شوند.

اسرائیل نیز روز یکشنبه یک جنگنده بمب‌افکن اف-۴ فانتوم ۲ و یک جنگنده سبک اف-۵ ساخت آمریکا را هنگام آماده شدن برای پرواز در فرودگاه تبریز در شمال‌غرب ایران منهدم کرد. اف-۴ که به دوران جنگ ویتنام تعلق دارد، در اوایل دهه ۱۹۶۰ وارد خدمت شد و نزدیک به نیم قرن است که دیگر تولید نمی‌شود. اف-۵ نیز متعلق به همان دوره است.

از سوی دیگر نیروی هوایی جمهوری اسلامی نیز نتوانسته سپر دفاعی موثری ایجاد کند.

به نوشته وال استریت ژورنال، اسرائیل و آمریکا از جنگنده‌های مدرن از جمله اف-۳۵ استفاده می‌کنند. این هواپیمای ساخت شرکت لاکهید مارتین دارای طراحی رادارگریز است که به آن اجازه می‌دهد از شناسایی توسط موشک‌های زمین به هوا فرار کند و بدون شناسایی وارد حریم هوایی ایران شود. این جنگنده که حدود یک دهه پیش معرفی شد، می‌تواند با سرعت حدود ۱۹۶۰ کیلومتر در ساعت پرواز کند، بدون سوخت‌گیری نزدیک به ۲۲۵۰ کیلومتر برد داشته باشد و حدود ۱۸۰۰ کیلوگرم بمب هدایت‌شونده حمل کند.

هیچ‌یک از هواپیماهای نیروی هوایی جمهوری اسلامی قابلیت رادارگریزی ندارند و همین موضوع آنها را به اهدافی آسان تبدیل کرده است. یاک-۱۳۰ که اسرائیل آن را ساقط کرد یکی از جدیدترین خریدهای ایران بود که در سال ۲۰۲۳ تحویل داده شد. این مدل اگرچه می‌تواند در نبرد سبک به کار رود، اما اساسا یک هواپیمای آموزشی است و تنها نیمی از سرعت اف-۳۵ را دارد.

ایران جنگنده‌های اف-۴ و اف-۵ خود را در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ خریداری کرد؛ همان هواپیماهایی که اسرائیل روی باند فرودگاه منهدم کرد. ماه گذشته نیز یک اف-۴ در جریان یک ماموریت آموزشی شبانه در استان همدان سقوط کرد و یکی از خلبانان آن کشته شد. رسانه‌های حکومتی علت حادثه را نقص فنی اعلام کردند.

این جنگنده مافوق صوت ساخت شرکت مک‌دانل داگلاس در دهه ۱۹۶۰ دوران اوج خود را داشت و آمریکا در عملیات طوفان صحرا در سال ۱۹۹۱ علیه عراق نیز از آن استفاده کرد، اما در سال ۱۹۹۶ از ماموریت‌های رزمی کنار گذاشته شد.

گلب ایریسوف، افسر سابق نیروی هوایی روسیه، می‌گوید در سال ۲۰۲۰ سوار بر یک هواپیمای ترابری نظامی بود که از فراز ایران به سمت سوریه پرواز می‌کرد. او می‌گوید ناگهان دو جنگنده اف-۴ را دید که به هواپیما نزدیک می‌شدند.

او گفت: «دیدن چنین مدل قدیمی‌ای واقعا شوکه‌کننده بود. انگار شبحی از گذشته بود.»

جنگنده‌های سوخو-۲۴ که قطر ساقط کرد نیز در سال ۱۹۹۱ از روسیه خریداری شده بودند.

بخشی از ناوگان هوایی جمهوری اسلامی در جریان جنگ ایران و عراق تقویت شد. در سال ۱۹۹۱ یک اسکادران جنگنده بمب‌افکن میراژ اف-۱ ساخت فرانسه و سوخو-۲۲ ساخت روسیه وارد ایران شد. در همان دهه، جمهوری اسلامی توانست تعداد محدودی جنگنده چینی و روسی از جمله سوخو-۲۴ نیز خریداری کند.

 روسیه سال‌ها درباره فروش ۲۴ فروند جنگنده سوخو-۳۵ به ایران گفت‌وگو کرده است، اما با وجود ادعاهای مکرر مقام‌های ایرانی درباره نزدیک بودن تحویل آنها، این معامله هرگز عملی نشد.

هلی‌کوپترهای ارتش جمهوری اسلامی نیز قدیمی هستند. یکی از آنها اخیرا در نزدیکی اصفهان روی غرفه‌های فروش میوه و سبزی سقوط کرد و خلبان، کمک‌خلبان و دو فروشنده بازار کشته شدند. خلبان با یک هلیکوپتر تهاجمی سوپر کبرا مدل AH-1J پرواز می‌کرد که در سال ۱۹۷۱ توسط شاه از شرکت آمریکایی بل خریداری شده بود.

در سال ۲۰۲۴ نیز ابراهیم رئیسی، رئیس‌جمهوری وقت ، در سقوط یک هلیکوپتر دیگر ساخت همان شرکت ــ مدل بل ۲۱۲ ــ کشته شد. این هلیکوپتر نخستین بار در سال ۱۹۶۸ تولید شد.

همانند جنگنده فانتوم ۲، این بالگردها نیز نخستین بار در دوران جنگ ویتنام توسط ارتش آمریکا به کار گرفته شدند.

سعید گلکار، کارشناس مسائل ایران در دانشگاه تنسی در چاتانوگا، می‌گوید: «سادگی‌انگاری حکومت این بود که تصور می‌کرد برنامه موشکی می‌تواند نبود یک نیروی هوایی قدرتمند را جبران کند.»