روایت رسانه بریتانیایی از انتخاب مجتبی: «وصیت‌نامه خامنه‌ای در رد رهبری فرزنش نادیده گرفته شد»

یورونیوز: بیش از یک هفته پس از کشته شدن آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در حملات اولیه جنگ اسرائیل و آمریکا علیه ایران، مجلس خبرگان رهبری جانشین او را معرفی کرده است: مجتبی خامنه‌ای، روحانی ۵۶ ساله.

رسانه بریتانایی امواج میدیا، در گزارشی اختصاصی، جزئیاتی قابل توجه از پشت پرده انتخاب مجتبی خامنه‌ای و همچنین رایزنی‌هایی که حسین طائب در این فرآیند انجام داده است، ارائه کرده است.

امواج در گزارش خود می‌نویسد: فرآیند انتخاب مجتبی خامنه‌ای در میان ابهام‌های ناشی از شرایط جنگی انجام شد و تأخیر در اعلام نتیجه نیز با روایت‌های متناقض اعضای شورای ۸۸ نفره روحانیانی که وظیفه انتخاب رهبر را بر عهده دارند، همراه بود.

ابهام‌هایی نیز درباره وضعیت جسمانی مجتبی خامنه‌ای وجود دارد. در حمله هوایی ۲۸ فوریه به محل اقامت رهبر جمهوری اسلامی، مادر، همسر و یکی از پسران او کشته شدند. همچنین یکی از خواهرانش همراه با همسرش و چند تن دیگر از بستگان جان باختند. برای چند روز گمان می‌رفت که خود مجتبی خامنه‌ای نیز کشته شده باشد و تنها چند روز پیش گزارش‌هایی درباره زخمی شدن او منتشر شد. میزان جراحات او مشخص نیست و برخی منابع سیاسی در تهران گفته‌اند ممکن است او مدتی در کما بوده باشد.

با وجود این شرایط، متحدان مجتبی خامنه‌ای در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی برای انتقال موروثی قدرت تلاش کردند. در شرایط عادی، چنین اقدامی برای نظامی که بر اساس رد صریح حکومت موروثی شکل گرفته، غیرقابل تصور بود. روح‌الله خمینی، بنیان‌گذار جمهوری اسلامی، نظام سلطنتی سرنگون‌شده در انقلاب ۱۹۷۹ را «مغایر با اسلام» توصیف کرده بود. اما شرایط کنونی عادی نیست. حاکمان ایران خود را درگیر نبردی می‌بینند که آن را تهدیدی وجودی در برابر دو دشمن قدیمی می‌دانند. به همین دلیل، این انتصاب با وجود ضربه‌ای که به مبانی ایدئولوژیک نظام وارد می‌کند، به سرعت و به طور گسترده از سوی ساختار سیاسی کشور مورد استقبال قرار گرفت.

این به آن معنا نیست که در شبکه‌های مهم قدرت هیچ مقاومتی وجود نداشته است. منابع آگاه ایرانی که نخواستند نامشان فاش شود به امواج گفته‌اند تلاش برای جانشینی مجتبی خامنه‌ای توسط حسین طائب، از نزدیکان قدیمی او و رئیس پیشین سازمان اطلاعات سپاه، هدایت شده است.

یکی از منابع سیاسی ارشد ادعا کرد این اقدام «بر خلاف وصیت مکتوب آیت‌الله خامنه‌ای» بوده است. این منبع افزود که از جمله مخالفان این انتصاب می‌توان به علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، و همچنین علی‌اصغر حجازی، معاون دفتر رهبر جمهوری اسلامی، اشاره کرد. رسانه‌های اسرائیلی نیز مدعی شده‌اند که حجازی در ۶ مارس ترور شده است.

فارغ از اختلاف نظرها درباره جانشینی موروثی و همچنین بحث درباره «وصیت مکتوب»، منابع سیاسی آگاه از دیدگاه‌های خامنه‌ای می‌گویند او نام مشخصی را برای جانشینی تعیین نکرده بود بلکه معیارهایی برای رهبر آینده مشخص کرده بود. از جمله این معیارها داشتن تجربه در یک منصب انتخابی مهم بوده است؛ معیاری که برخی ناظران آن را با رد صلاحیت حسن خمینی، نوه آیت‌الله خمینی و چهره نزدیک به اصلاح‌طلبان، در انتخابات مجلس خبرگان در سال ۲۰۱۶ مرتبط می‌دانند.

مجتبی خامنه‌ای نیز این معیار را ندارد. با وجود آنکه در ذهن افکار عمومی با جریان‌های تندرو مرتبط دانسته می‌شود، او هیچ مصاحبه عمومی انجام نداده و حتی بسیاری از مردم صدای او را نیز نشنیده‌اند.
عواملی که به افزایش شانس مجتبی خامنه‌ای کمک کرد
علاوه بر ادامه جنگ، دو تحول اخیر به نظر می‌رسد موقعیت مجتبی خامنه‌ای را تقویت کرده باشد. هفته گذشته رسانه‌های اسرائیلی ادعا کردند که او پیشاپیش به عنوان رهبر جدید انتخاب شده است. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در ۵ مارس در واکنش به این گزارش به طور صریح با چنین سناریویی مخالفت کرد، هرچند اذعان کرد که ممکن است چنین اتفاقی رخ دهد. این موضع احتمالا بهانه‌ای در اختیار طائب و دیگر چهره‌های تندرو قرار داد تا از نامزد مورد نظر خود حمایت کنند.

عامل دیگر، عذرخواهی ناگهانی مسعود پزشکیان در ۷ مارس به دلیل حملات نظامی ایران به کشورهای همسایه بود؛ حملاتی که در واکنش به حملات آمریکا و اسرائیل انجام شده بود. به گفته منابع سیاسی آگاه در تهران، این عذرخواهی یک اشتباه غیرمنتظره از سوی رئیس‌جمهور اصلاح‌طلب بود و بلافاصله موجی از واکنش‌های شدید سیاسی را برانگیخت.

این اشتباه باعث شد در میان نخبگان سیاسی درخواست‌ها برای یک صدای قدرتمند و واحد به جای شورای موقت رهبری سه نفره که طبق قانون اساسی تشکیل شده بود افزایش یابد. برخی تندروها حتی برای تسریع در معرفی رهبر جدید به محدودیت زمانی برای فعالیت شورای رهبری اشاره کردند، در حالی که چنین محدودیتی در قانون وجود ندارد.

اکنون که مجتبی خامنه‌ای دست‌کم به طور رسمی بالاترین مقام تصمیم‌گیری در ایران شده است، انتصاب او می‌تواند دو هدف موازی داشته باشد. از یک سو، این انتخاب نشانه‌ای از تداوم و ایستادگی در برابر نبردی است که حاکمان ایران آن را برای بقای جمهوری اسلامی حیاتی می‌دانند. پیام روشن است: ایران با وجود خسارت‌های اقتصادی و نظامی قابل توجه عقب‌نشینی نخواهد کرد.

از سوی دیگر، این انتخاب ممکن است راه را برای پایان مذاکره‌ای جنگ نیز هموار کند. ایران با آگاهی از برتری نظامی اسرائیل و آمریکا، پیروزی را به شکلی محدود تعریف می‌کند: زنده ماندن و وارد کردن هزینه‌ای به دشمنان که حمله‌ای مشابه در آینده به سادگی تکرار نشود. پایان جنگ در حالی که جمهوری اسلامی همچنان در قدرت باقی بماند و همچنان توسط یک آیت‌الله خامنه‌ای رهبری شود، می‌تواند چنین هدفی را محقق کند؛ البته به شرط آنکه محاسبات عملگرایانه سیاسی بر تصمیم‌ها حاکم باشد.

عامل دیگری نیز باید در نظر گرفته شود. اسرائیل تهدید کرده است هر فردی که به عنوان رهبر بعدی ایران انتخاب شود را ترور خواهد کرد و آمریکا نیز هشدار داده جانشین خامنه‌ای باید همکاری کند یا با همان سرنوشت روبه‌رو خواهد شد. برای کسانی که به سناریوهای پیچیده سیاسی باور دارند، این وضعیت این احتمال کوچک را مطرح می‌کند که برخی شبکه‌های قدرت در تهران در حال اجرای بازی چندلایه‌ای باشند؛ یعنی رهبر واقعی مورد نظر آنان شاید در واقع جانشین مجتبی خامنه‌ای باشد. اگر چنین طرحی وجود داشته باشد، اقدامی بسیار پرخطر اما بالقوه پربازده خواهد بود.
ابهام در روز انتخاب
مجلس خبرگان رهبری که از ۸۸ روحانی ارشد تشکیل شده و اعضای آن برای دوره‌های هشت‌ساله انتخاب می‌شوند، وظیفه انتخاب رهبر جمهوری اسلامی را بر عهده دارد. نامزدها باید از نظر دانش فقهی، قضاوت سیاسی و سابقه مدیریتی ارزیابی شوند.

طبق قانون اساسی ایران، انتخاب رهبر نیازمند اکثریت مطلق آرا با حضور دست‌کم دو سوم اعضا است و پس از انتخاب، فرد منتخب تا پایان عمر در مقام عالی‌ترین مرجع قدرت کشور باقی می‌ماند. در حالی که شورای موقت رهبری خلأ فوری قدرت را پر کرده بود، مجلس خبرگان در جلسات پشت درهای بسته درباره این موضوع بحث می‌کرد که آیا باید از یک چهره عملگرا حمایت کند یا یک ایدئولوگ تندرو. در این روند، لابی‌گری شدیدی از سوی مراکز مختلف قدرت صورت گرفت و سپاه پاسداران نیز از بازیگران اصلی تأثیرگذار بر نتیجه بود.

نام مجتبی خامنه‌ای سال‌هاست به عنوان یکی از گزینه‌های جانشینی پدرش مطرح می‌شود. این روحانی ۵۶ ساله در ساختار سیاسی ایران به عنوان چهره‌ای بانفوذ در پشت صحنه شناخته می‌شود. با این حال، از آنجا که جمهوری اسلامی بر رد صریح حکومت موروثی بنا شده است، نام‌های دیگری نیز به عنوان جانشین احتمالی مطرح بودند؛ از جمله آیت‌الله علیرضا اعرافی عضو شورای موقت رهبری، علی و حسن خمینی نوه‌های بنیان‌گذار جمهوری اسلامی، و حسن روحانی رئیس‌جمهور میانه‌رو پیشین ایران.

روز انتخاب مجتبی خامنه‌ای با اظهارات متناقض اعضای مجلس خبرگان همراه بود. آیت‌الله احمد علم‌الهدی اعلام کرد که شورا پیش‌تر برای انتخاب رهبر جدید رأی‌گیری کرده است. این روحانی تندرو گفت: «رأی‌گیری برای تعیین رهبر انجام شده و رهبر انتخاب شده است.» او افزود طبق قانون اساسی این تصمیم نهایی است و اعضا نمی‌توانند آن را تغییر دهند.

در مقابل، آیت‌الله محمدمهدی میرباقری در یک پیام ویدیویی تأیید کرد که «نظر قاطعی که بازتاب‌دهنده دیدگاه اکثریت است» شکل گرفته، اما نگفت که رأی‌گیری انجام شده است. او ساعاتی پیش از اعلام رسمی گفته بود «برخی موانع» در روند رسمی هنوز باید برطرف شود.

در همین حال، آیت‌الله مجتبی حسینی این ادعا را که رهبر انتخاب شده رد کرد و به خبرگزاری تسنیم گفت هنوز «مشخص نیست» روند رأی‌گیری چگونه انجام خواهد شد. او گفت مجلس خبرگان «باید تشکیل جلسه دهد و درباره نامزدهای واجد شرایط رأی‌گیری کند».

در عین حال دست‌کم دو عضو مجلس خبرگان تلویحا اشاره کردند که مجتبی خامنه‌ای برای جانشینی پدرش انتخاب شده است. آیت‌الله حسین‌علی اشکوری گفت رهبر جدید «با اکثریتی قاطع» انتخاب شده و «نام خامنه‌ای همچنان به عنوان رهبر ایران ادامه خواهد یافت».

پس از اعلام رسمی انتصاب، آیت‌الله محسن حیدری به تلویزیون دولتی گفت جلسه حضوری مجلس خبرگان برگزار شده است. او اشاره کرد که این جلسه احتمالا در قم برگزار شده، در حالی که ساختمان‌های شورا در قم و تهران بمباران شده بودند و اعضا نیز در معرض خطر حمله قرار داشتند. حیدری گفت «بیش از دو سوم» اعضای شورا در جلسه حاضر بودند و حدود ۸۵ تا ۹۰ درصد از حاضران به مجتبی خامنه‌ای رأی داده‌اند. او افزود برخی اعضا، از جمله کسانی که در قم حضور داشتند، ممکن است به دلیل شرایط امنیتی از برگزاری این جلسه «محرمانه» اطلاع نداشته باشند. مشخص نیست اعضایی که در این جلسه تاریخی حضور نداشتند چه احساسی دارند، اما بعید است به طور علنی به آن اعتراض کنند.
چشم‌انداز پیش رو
هم اسرائیل و هم آمریکا اعلام کرده‌اند که رهبر سوم جمهوری اسلامی نیز از حمله مصون نخواهد بود. ارتش اسرائیل در ۸ مارس در بیانیه‌ای به زبان فارسی در شبکه اجتماعی ایکس هشدار داد که «هر جانشین و هر کسی که در جلسه مجلس خبرگان در قم شرکت کند» هدف قرار خواهد گرفت.

به طور جداگانه، دونالد ترامپ نیز به رسانه‌های آمریکایی گفت اگر رهبر بعدی ایران «تأیید ما را نداشته باشد، مدت زیادی دوام نخواهد آورد». چند روز پیش از آن نیز رئیس‌جمهور آمریکا گفته بود باید در انتخاب جانشین خامنه‌ای نقش داشته باشد و به طور صریح با روی کار آمدن مجتبی خامنه‌ای مخالفت کرده بود، هرچند اذعان کرد چنین اتفاقی ممکن است رخ دهد.

اکنون مجلس خبرگان و حامیان مجتبی خامنه‌ای با چالش دشواری برای توجیه این انتخاب روبه‌رو هستند. در میان‌مدت، این تصمیم ممکن است به مشروعیت نظام سیاسی آسیب بزند؛ چه در میان روحانیان داخل کشور، چه در شبکه‌های مهم سیاسی و نظامی و چه در سراسر جهان شیعه. در طول زمان، این مسئله می‌تواند به مقاومت‌های داخلی جدی منجر شود. البته این فرض بر آن است که مجتبی خامنه‌ای نه تنها زنده بماند بلکه در مقام خود نیز باقی بماند؛ موضوعی که الزاما قطعی نیست.

انتخاب مجتبی خامنه‌ای ممکن است تلاشی برای پایان دادن به جنگ با شرایطی نسبتا قابل قبول باشد؛ چه از طریق نمایش تداوم و مقاومت و چه صرفا با نشان دادن این که جمهوری اسلامی همچنان پابرجاست و همچنان توسط یک آیت‌الله خامنه‌ای رهبری می‌شود. در نهایت، اگر هدف اصلی بقا باشد، نمی‌توان فرض کرد که بازگرداندن ستون‌های ایدئولوژیک نظام در اولویت قرار نخواهد گرفت؛ فرآیندی که ممکن است در نهایت به تغییرات بیشتر در رهبری ایران منجر شود.
+12
رأی دهید
-1

  • قدیمی ترین ها
  • جدیدترین ها
  • بهترین ها
  • بدترین ها
  • دیدگاه خوانندگان
    ۴۳
    Allen1983 - لوس آنجلس ، ایالات متحده امریکا
    چرا اینقدر باید مطلب و عکس از این موش تبا ببینیم .اون بابای گور به گور شده کثافتش چندین ماه از تو سوراخ در نیومد . حالا واقعا نمیدونم این موش تبا تا چه موقعی میخواد توی سوراخ بمونه . بهرحال امیدواریم بزودی خون کثیف و مفعولش ریخته بشه . این پست فطرت کلی از پول بیت المال رو صرف خرید هتل های مجلل در المان و اسپانیا و قصرهای مجلل در لندن نموده است ولی الان همه اینها رو پس مرگش میتونه استفاده کنه، زنش و بچش هم که سقط شدن و پدر و مادر و خواهرش هم که به هلاکت رسیده اند . اخه مگر این قدرت و پول چقدر ارزش داره که آدم همه فامیلش و زن و بچش رو بکشند و باز هم به فکر قدرت باشد. یا اینکه این یک حیوان درنده و بی احساس و خطرناک هستش و یا اینکه هیچکدوم از اون انگل‌ها یعنی پدر و مادر و زن و بچه و خواهرش سقط نشده اند و فقط یک نمایش بوده .
    0
    1
    دوشنبه ۱۸ اسفند ۱۴۰۴ - ۲۲:۱۱
    پاسخ شما چیست؟
    0%
    ارسال پاسخ
    ۴۷
    سیمرغ ایران - برلین، آلمان
    حکایت مردی است که وصیت کرده بود توی عزاداریش کسی مشکی نپوشه، دوستانش با لباس مشکی میرند عزاداریش یکی اعتراض میکنه که خود متوفی چنین وصیت کرده بود، دوستان متوفی میگن متوفی گ..خورده بود. حالا حکایت موشعلی هست یعنی سپاه اینجا گفته که موشعلی غلط زیادی کرده با اون وصیت نامه اش
    0
    1
    دوشنبه ۱۸ اسفند ۱۴۰۴ - ۲۲:۲۷
    پاسخ شما چیست؟
    0%
    ارسال پاسخ
    نظر شما چیست؟
    جهت درج دیدگاه خود می بایست در سایت عضو شده و لوگین نمایید.