رسوایی در بایننس؛ ۱.۷ میلیارد دلار رمزارز به نهادهای ایرانی منتقل شده است

یورونیوز: نیویورک تایمز در گزارشی جزئیات مربوط به انتقال حدود یک میلیارد و ۷۰۰ میلیون دلار رمزارز از طریق حساب‌های بایننس به نهادهای ایرانیِ مظنون به ارتباط با «گروه‌های تروریستی» و پیامدهای آن برای بزرگ‌ترین صرافی رمزارزی جهان را به تفصیل شرح داده است.

در این گزارش آمده است که گروهی از بازرسان داخلی در صرافی غول‌آسای ارز دیجیتال «بایننس»، سال گذشته به مجموعه‌ای از اکتشافات تکان‌دهنده دست یافتند.

بایننس متعهد به برخورد جدی با جرایم شده بود اما بازرسان داخلی این شرکت که بزرگ‌ترین صرافی ارز دیجیتال جهان به شمار می‌ رود، همچنان شواهدی از تخلفات قانونی احتمالی را در این پلتفرم کشف کرده‌اند.

بر اساس گزارش‌های داخلی توسط بازرسان بایننس، افرادی در ایران یک سال پیش از کشف این رسوایی به بیش از ۱۵۰۰ حساب کاربری در این پلتفرم دسترسی پیدا کرده بودند. حدود ۱.۷ میلیارد دلار از دو حساب بایننس به نهادهای ایرانیِ مرتبط با «گروه‌های تروریستی» واریز شده بود که نقض احتمالی تحریم‌های جهانی به شمار می‌رود. یکی از این حساب‌ها حتی به یکی از پیمانکاران بایننس تعلق داشت.

بر اساس سوابق شرکت و سایر اسنادی که توسط روزنامه «نیویورک تایمز» بررسی شده است، بازرسان پس از کشف این تراکنش‌ها، آن‌ها را به مدیران ارشد گزارش دادند.

این در حالیست که طی چند هفته بعد، طبق اسناد و به گفته سه منبع مطلع، بایننس حداقل چهار کارمند دخیل در این تحقیق را اخراج یا تعلیق کرد. شرکت این اقدامات را به «نقض پروتکل‌های داخلی» و «اشکالات در نحوه مدیریت داده‌های مشتریان» نسبت داد.

این توالی رویدادها نشان می‌دهد که بایننس، به‌عنوان بزرگ‌ترین بستر معاملات ارزهای دیجیتال در جهان حتی پس از اعتراف به نقض قوانین ضد پول‌شویی در سال ۲۰۲۳، همچنان بستر تخلفات احتمالی در پلتفرم خود بوده است.

بایننس در آن زمان متعهد شده بود تا با افراد سودجویی که از پلتفرم این شرکت برای جابه‌جایی پول استفاده می‌کنند، به‌شدت برخورد کند؛ این شرکت در همین راستا اعلام کرده بود که بیش از ۶۰ کارمند با تجربه و با سابقه کار در نهادهای مجری قانون یا نظارتی را برای این منظور استخدام کرده است.

اما هشدارهای داخلی درباره تراکنش‌های مرتبط با ایران در همان ماه‌هایی مطرح شد که دونالد ترامپ، رئیس‌ جمهوری آمریکا، چانگ‌پنگ ژائو، بنیان‌گذار بایننس را پس از گذراندن چهار ماه زندان در سال ۲۰۲۴ عفو کرد.

ژائو سال ۲۰۲۴ به دلیل نقشش در جرایم این شرکت، چهار ماه را در زندان فدرال گذرانده بود. استارتاپ ارز دیجیتال خانواده ترامپ با نام «ورلد لیبرتی فایننشال» (World Liberty Financial) روابط تجاری نزدیکی با بایننس برقرار کرده است و آقای ژائو همین ماه در یکی از کنفرانس‌های این شرکت در باشگاه مارالاگو در پالم بیچ فلوریدا شرکت داشت.

آقای ژائو روز چهارشنبه با انتشار عکسی از این رویداد در شبکه‌های اجتماعی نوشت: «چیزهای زیادی یاد گرفتم.»

بازرسان بایننس با تحلیل تراکنش‌های ارز دیجیتال دریافتند که حساب‌هایی در این صرافی، وجوهی را به نهادهای مرتبط با ایران منتقل کرده‌اند.

بایننس سه سال پیش در زمان اعتراف به تخلفات قبلی صورت گرفته، پذیرفته بود که تحریم‌های آمریکا را نقض کرده و اجازه داده است کاربران ایرانی از پلتفرم این شرکت استفاده کنند. همچنین متعهد شد هرگونه فعالیت غیرقانونی را به مقامات آمریکا گزارش دهد.

ریچل کانلان، نماینده بایننس در بیانیه‌ای اعلام کرد که این صرافی برای رسیدگی به مسائل مطرح‌شده توسط بازرسان خود اقدام کرده است. وی افزود که شرکت هیچ شواهدی مبنی بر نقض تحریم‌ها پیدا نکرده است. او افزود که حساب‌های مرتبط با تراکنش‌های ۱.۷ میلیارد دلاری حذف و موضوع به مقامات اطلاع داده شده است.

خانم کانلان گفت: «هرگونه ادعایی مبنی بر اینکه بایننس آگاهانه اجازه داده فعالیت‌های مشمول تحریم، بدون هر گونه اعمال کنترل ادامه یابد، نادرست و افتراآمیز است.»

هنوز دقیقاً مشخص نیست که چرا بازرسان تحت اقدامات انضباطی قرار گرفتند. بیش از شش مقام بخش تطبیق (بخش ناظر بر رعایت مقررات) از جمله مدیر تحریم‌ها و رئیس تیم تطبیق سازمانی طی چند ماه گذشته بایننس را ترک کرده‌اند. به گفته یک فرد مطلع، نوآ پرلمن، مدیر ارشد تطبیق بایننس نیز احتمالاً قصد خروج دارد.

به گفته ریچل کانلان، نماینده بایننس، بازرسانی که تراکنش‌های ایران را بررسی کردند، به‌دلیل «مطرح‌کردن نگرانی‌های انطباقی» تنبیه نشده‌اند، بلکه برخی افراد به علت «افشای غیرمجاز اطلاعات محرمانه مشتریان» مورد اقدام انضباطی قرار گرفته‌اند.

با این حال، هم‌زمانی این اقدامات با گزارش تحقیق درباره ارتباطات ایرانی‌ها، پرسش‌هایی را در خصوص انگیزه تصمیم بایننس مطرح کرده است. هیچ‌یک از بازرسان اخراج‌شده حاضر به اظهار نظر نشده‌اند. خبر این اخراج‌ها نخستین بار توسط مجله «فورچون» منتشر شد.

کارولین لیویت، سخنگوی مطبوعاتی کاخ سفید در بیانیه‌ای اعلام کرد که پیگرد قانونی آقای ژائو بخشی از «جنگ علیه ارزهای دیجیتال» توسط دولت قبلی بوده است.

او اظهار داشت: «این اقدامات دولت بایدن به اعتبار ایالات متحده به عنوان پیشگام جهانی در زمینه فناوری و نوآوری، آسیب جدی وارد کرد.»

چانگ‌پنگ ژائو بایننس را در سال ۲۰۱۷ بنیان نهاد و آن را به بزرگ‌ترین پلتفرم خرید و فروش رمزارزهایی چون بیت‌کوین و اتر تبدیل کرد. با رونق گرفتن این صنعت، بایننس پردازش حدود دوسوم از کل تراکنش‌های ارزهای دیجیتال را بر عهده گرفت و از طریق دریافت کارمزد از این معاملات، درآمدزایی کرد.

این صرافی در مقاطعی به‌عنوان مقصدی جذاب برای پول‌شویی مورد استفاده قرار گرفته است. در سال ۲۰۲۳، بایننس اعتراف کرد که به کاربران کشورهای تحت تحریم اجازه داده در پلتفرمش فعالیت کنند. در مورد ایران، دادستان‌های آمریکایی حداقل ۱.۱ میلیون تراکنش به ارزش تقریبی ۹۰۰ میلیون دلار که ناقض قوانین فدرال را کشف کردند.

آقای ژائو پس از پذیرش اتهامات از سمت مدیرعاملی کنار رفت اما همچنان سهام اکثریت خود را در این شرکت حفظ کرد. طبق برآورد «فوربز»، دارایی او نزدیک به ۸۰ میلیارد دلار است و وی همچنان یکی از قدرتمندترین چهره‌های صنعت ارزهای دیجیتال به شمار می‌رود.

بایننس در طول سال‌ها اقداماتی را برای جلوگیری از فعالیت‌های غیرقانونی انجام داده است. این شرکت تیمی از مدیران بخش تطبیق را تشکیل داد و مقامات سابق مجری قانون در ایالات متحده را که پیش‌تر جرایم ارزهای دیجیتال را بررسی می‌کردند، به‌همراه سایر کارشناسانی که در زمینه ردیابی تراکنش‌های ارزهای دیجیتال تجربه داشتند، استخدام کرد.

این کارشناسان از اطلاعات عمومی موجود و سایر ابزارهای جرم‌شناسی سایبری برای شناسایی صاحبان کیف‌پول‌های ارز دیجیتال (حساب‌های آنلاین ناشناسی که افراد در آن‌ها ارزهای دیجیتال خود را ذخیره و معامله می‌کنند) استفاده می‌کنند. آن‌ها همچنین اطلاعات و سرنخ‌هایی را با نهادهای مجری قانون در سراسر جهان به اشتراک می‌گذارند.

در اواسط سال گذشته، کارمندان بخش انطباق بایننس از سوی مقامات اسرائیل در مورد مسیرهای تأمین مالی تروریسم مرتبط با ایران مطلع شدند. بایننس در ادامه تحقیقاتی درباره یک شرکت هنگ‌کنگی به نام «هگزا ویل» Hexa Whale Trading Limited را آغاز کرد که اکنون منحل شده است.

بر اساس اسناد موجود، شرکت «هگزا ویل»از بایننس برای ارسال ۴۹۰ میلیون دلار به کیف‌پول‌های ارز دیجیتالِ مرتبط با نهادهای ایرانی استفاده کرده بود. منابع اسرائیلی به بازرسان گفتند که این شرکت تأمین‌کننده مالی گروه‌هایی نظیر حوثی‌ها، شبه‌نظامیان مورد حمایت ایران در شمال یمن، است.

طبق این اسناد، بازرسان بایننس در همان زمان همچنین متوجه شدند که طی یک سال گذشته، افرادی در ایران به بیش از ۱۵۰۰ حساب کاربری دسترسی داشته‌اند. آن‌ها همچنین ثابت کردند که ناوگانی از کشتی‌های باری روسی که گمان می‌رود در حال دور زدن تحریم‌ها بوده‌اند، از حساب‌های بایننس برای پرداخت حقوق خدمه خود استفاده می‌کرده‌اند.

خانم کانلان اعلام کرد که بایننس در ماه اکتبر موضوع حساب هگزا وِیل را به وزارت دادگستری گزارش داده و آن را مسدود کرده است. او گفت شرکت به «تمام تعهدات قانونی و گزارش‌دهی خود عمل کرده» است.

وی افزود: «شناسایی تلاش‌‌ها برای ورود به حساب از مبدا کشورهای تحت تحریم، به‌معنای ارائه خدمات به افراد تحریم‌شده نیست.» وی همچنین گفت که کشتی‌های روسی «تحریم نشده بودند و فعالیت تراکنشیِ شناسایی‌شده، به‌خودی‌خود به معنای نقض تحریم‌ها نبوده است.»

اما مهم‌ترین ارتباطی که بازرسان میان حساب‌های بایننس و نهادهای ایرانی کشف کردند، مربوط به یک شرکت هنگ‌کنگی به نام «بلسد تراست» (Blessed Trust) بود.

بر اساس سوابق هنگ‌کنگ، مالکیت «بلسد تراست» در اختیار پنج شرکت ثبت‌شده در جزایر ویرجین بریتانیا و جزایر کیمن است. این شرکت همچنین دارای روابط تجاری با بایننس بوده است.

صرافی‌های ارز دیجیتال اغلب با بانک‌ها و پردازنده‌های پرداخت همکاری می‌کنند تا در زمینه تبدیل ارزها یا ارائه سایر خدمات مالی کمک دریافت کنند. این شرکت با بایننس همکاری تجاری داشت و به‌عنوان «شریک ارزی» (fiat partner) خدماتی چون پرداخت، تسویه مالی و خدمات بانکی ارائه می‌داد. بر اساس اسناد، پنج مشتری اصلی این شرکت همگی وابسته به بایننس بودند.

بازرسان همچنین دریافتند که طی دو سال گذشته حدود ۱.۲ میلیارد دلار رمزارز از حساب بلسد تراست در بایننس به نهادهای مرتبط با ایران منتقل شده است. طبق یافته‌ها، میان آن نهادها و کیف پول‌هایی که تحت کنترل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران بودند، ارتباطاتی وجود داشت. سپاه پاسداران توسط ایالات متحده و شماری از کشورها به عنوان سازمان تروریستی شناخته شده است.

خانم کانلان گفت تراکنش‌ها شامل «چندین کیف پول واسطه با بیش از سه مرحله فاصله» از حساب‌های منتسب به سپاه بوده است. او افزود بلسد تراست «یکی از چندین پیمانکار بایننس» بوده و شرکت کنترلی بر آن نداشته است. همکاری با این شرکت در ژانویه پایان یافته است.

لئونگ کا کوی، یکی از مدیران «بلسد تراست» در هنگ‌کنگ اظهار داشت که این شرکت «هرگز آگاهانه تراکنش‌های ناقض تحریم‌ها را تسهیل نکرده» و پرداختی به نهادهای ایرانی نداشته است. به گفته او، فعالیت بلسد تراست با بایننس به «پرداخت‌های عملیاتی معمول» مانند حقوق کارمندان و تسویه صورتحساب‌ها محدود بوده است.

آقای لئونگ گفت که «بلسد تراست» نمی‌تواند درباره تصمیم‌گیری‌های بایننس اظهار نظر کند. او افزود: «ما قاطعانه هرگونه ادعایی مبنی بر اینکه قطع این همکاری به دلیل ارتباط با نهادهای تحت تحریم بوده است را رد می‌کنیم.»

طبق اسناد، دو بازرس داخلی بایننس پاییز گذشته نگرانی‌هایی را درباره «بلسد تراست» و تراکنش‌های مرتبط با ایران مطرح کردند. این اسناد نشان می‌دهند که در نهایت ریچارد تنگ، مدیرعامل بایننس و آقای «پرلمن» از این هشدارها مطلع شدند.

بر اساس اسناد، این دو بازرس ماه نوامبر تعلیق شدند. پس از آن، دو بازرس دیگر مسئولیت تحقیقات را بر عهده گرفتند اما ظرف چند روز، آن‌ها نیز تعلیق شده و دسترسی‌شان به سیستم داخلی بایننس قطع شد.

خانم کانلان تصریح کرد که هیچ‌یک از کارمندان بایننس «به دلیل طرح نگرانی‌های مربوط به رعایت مقررات تعلیق یا اخراج نشده‌اند.» او گفت: «این تحقیقات متوقف نشد» و سایر کارمندان بایننس به کار روی آن ادامه دادند.

ریچل کانلان اعلام کرد که بایننس اطلاعات مربوط به «بلسد تراست» را با سازمان خدمات درآمد داخلی آمریکا (اداره مالیات) و پلیس فدرال (اف‌بی‌آی) به اشتراک گذاشته است. وی افزود که این شرکت قصد دارد روز چهارشنبه گزارشی درباره «بلسد تراست» به وزارت دادگستری ارائه کند.