شرایط «نه جنگ نه صلح» بین ایران و آمریکا؛ مخالفان و موافقان جمهوری اسلامی، هر دو، به ترامپ امید بسته‌اند

در واقع شرایط کنونی به گونه‌ای است که مخالفان و موافقان جمهوری اسلامی، هر دو، به دونالد ترامپ امید بسته‌اند. مخالفان امیدوارند ترامپ نهایتا راه جنگ را در پیش گیرد، موافقان هم دعا می‌کنند که ترامپ از درِ توافق درآید. کسی به درستی نمی‌داند ترامپ چه تصمیمی خواهد گرفت. برخی حتی معتقدند خود ترامپ هم نمی‌داند تصمیمش نهایتا چه خواهد بود.

با این حال در این نکته تردیدی نیست که مذاکرات آغازشده بین دولت ترامپ و جمهوری اسلامی، مایه ناخرسندی انبوه ایرانیانی است که فرزندان و بستگانشان در اعتراضات دی ماه ۱۴۰۴ به دست نیروهای سرکوب رژیم اسلامی کشته شدند.

همچنین ایرانیانی که در انتخابات آمریکا به ترامپ رای دادند و یا در ایران مشتاق پیروزی ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا بودند، همانند خانواده‌های قربانیان اعتراضات دی ماه، معتقدند مذاکرات فعلی بین دولت ترامپ و جمهوری اسلامی، نوعی مشروعیت‌بخشی به حکومت اسلامی ایران است؛ مذاکراتی که عملا فرصت کوتاه‌آمدن در آخرین لحظات را به رهبر سرسخت جمهوری اسلامی اعطا کرده؛ فرصتی که دولت اسرائیل را هم نگران کرده ولی البته معلوم نیست علی خامنه‌ای از آن استفاده کند.

در چنین شرایط پیچیده و پرابهامی، مهم‌ترین سؤال مربوط به ایران این است که آماده‌باش نظامی متقابل آمریکا و جمهوری اسلامی به جنگ منتهی می‌شود یا نه؟

هوشنگ امیراحمدی، تحلیلگر مسائل ایران و آمریکا، در پاسخ به این سؤال یورونیوز فارسی، تاکید کرد که وضعیت «نه جنگ نه صلح» بین آمریکا و ایران دیگر نمی‌تواند ادامه پیدا کند و طرفین ناچارند یکی از این دو گزینه را انتخاب کنند.

آقای امیراحمدی می‌گوید ترامپ برای جمهوری اسلامی فقط تهدید نیست بلکه یک فرصت هم محسوب می‌شود؛ بنابراین تصمیم علی خامنه‌ای برای استفاده یا عدم استفاده از «فرصتی به نام دونالد ترامپ» تکلیف جنگ یا توافق را روشن خواهد کرد.
احتمال جنگ خیلی زیاد است
این تحلیلگر سیاست خارجی ایران مشخصا در پاسخ به این سؤال یورونیوز فارسی که «آیا آمریکا نهایتا به جمهوری اسلامی حمله نظامی می‌کند یا ممکن است رژیم اسلامی در دقیقه ۹۰ کوتاه بیاید به قصد بقا؟»، چنین گفت: «از من سوال شده که آمریکا به ایران حمله می‌کند یا نه؟ سوالی بسیار مهم، که جوابش بسیار مشکل است و نیاز به یک پیشگو دارد نه پیشبین. ولی من پیشگو نیستم اما پیش‌بینی می‌توانم بکنم. نظر شخصی خود من این است که امکان جنگ بین ایران و آمریکا خیلی بالاست. احتمالش زیاد است. دلیلش هم خیلی ساده است: در این سی، چهل سال گذشته، ایران و آمریکا توانسته بودند بین خودشان یک وضعیت «نه جنگ نه صلح» را حفظ کنند. نه بجنگند نه صلح کنند. صلح هم یعنی ایجاد رابطه دیپلماتیک. این وضعیت به نظر من بسیار بی‌ثبات شده و این اواخر عملا از روی میز برداشته شده. اگرچه ممکن است به احیاء یا تداوم آن مقداری امید باشد ولی عملا از روی میز برداشته شده. بنابراین بین ایران و آمریکا، روی میز، یا جنگ است یا صلح است.»
هدف اسرائیل تجزیه ایران است ولی آمریکا چنین هدفی ندارد
آقای امیراحمدی اگرچه آمریکا و اسرائیل را از حیث رفع تهدیدات اتمی و موشکی جمهوری اسلامی همسو می‌داند، اما در نگاه این دو کشور به ایران تفاوتی عظیم هم می‌بیند و در این خصوص گفت: «آمریکا یکبار با ایران جنگیده و الان دارد فکر می‌کند که چه کار کند. اسرائیلی‌ها اصرار دارند که باید دوباره حمله کرد و هدف نهایی‌شان هم تجزیه ایران است. آمریکا اما اعتقادی به تجزیه ایران ندارد. می‌خواهد کشور تضعیف شود و در نهایت رژیم عوض شود. اما آمریکایی‌ها نگران تغییر رژیم هستند و بسیار هم مشخص و شفاف می‌گویند که نگران ایران بعد از خامنه‌ای‌ هستند. و می‌دانند که ایران بعد از خامنه‌ای به سادگی مدیریت نخواهد شد و یا حداقل با نیرویی که طرفدار آمریکایی‌ها باشد، مدیریت نخواهد شد. بنابراین آمریکایی‌ها دنبال گزینه و راه‌حلی در درون نظام یا بیرون نظام‌اند. این بحث در حکومت آمریکا هنوز هم جاری است. به نظر من، آمریکایی‌ها برای تغییر اوضاع بیشتر به درون نظام نظر دارند تا خارج نظام. من تقریبا نسبت به این موضوع اطمینان دارم. یعنی در این زمینه اطلاعات دارم.»
وضعیت «نه جنگ نه صلح» دیگر مقبول آمریکا نیست
هوشنگ امیراحمدی اگرچه تاکید دارد که آمریکا کاملا آماده حمله نظامی به ایران است، ولی دولت ترامپ را نهایتا نامتمایل به جنگ می‌داند و در توضیح دلایل این نظرش گفت: «آمریکایی‌ها معتقدند تغییر نظام نباید حتما اتفاق بیفتد بلکه شاید بتوانند با همین حکومت به یک وضعیت عادی برسند. به همین دلیل به جمهوری اسلامی دارند فشار می‌آورند. نیروهای نظامی‌شان را به منطقه آورده‌اند تا به خامنه‌ای بگویند ما جدی هستیم و وضعیت «نه جنگ نه صلح» دیگر مقبول نیست. یعنی یا باید بجنگیم یا باید رابطه‌مان را عادی کنیم و با هم کار کنیم. آمریکا نیاز دارد به همکاری ایران. ایران یک کشور بسیار ثروتمند است و هنوز هم ظهور نکرده. آمریکا با دوستان قدیمی‌اش مشکل پیدا کرده؛ برای اینکه آن‌ها همگی رقیب آمریکا شده‌اند. ایران کشوری است که خیلی می‌تواند به آمریکا کمک کند. بنابراین آقای ترامپ مخصوصا دارد سعی می‌کند هم یک تهدید باشد هم یک فرصت. در همین حال دارد سعی می‌کند فرصت را برای ایران بیشتر کند. چنانکه گفتم، ترامپ نگران آینده جمهوری اسلامی است پس از خامنه‌ای. همین اواخر آقای روبیو گفت که آقای ترامپ حاضر است با آقای خامنه‌ای ملاقات کند. این حرف‌ها پیام‌هایی معنادارند. خیلی هم معنادار هستند. معنایش این است که آمریکا نمی‌خواهد حتما به طرف جنگ برود. به نظر من، آمریکایی‌ها امروز اگرچه روی میز مذاکره فقط دو گزینه جنگ و صلح را گذاشته‌اند، اما می‌خواهند از جنگ فرار کنند و به صلح شانس تحقق بدهند.»
جنگ باعث تغییر نظام نمی‌شود ولی توپ در زمین خامنه‌ای است
آقای امیراحمدی جنگ احتمالی بین ایران و آمریکا را مایه سقوط جمهوری اسلامی نمی‌داند و همین را یکی از دلایل تمایل دولت آمریکا به توافق با حکومت ایران می‌داند. وی در توضیح این نکته گفت: «آمریکایی‌ها الان به عادی‌کردن رابطه با این حکومت بیشتر علاقه‌مندند تا به جنگ با این حکومت و تغییر نظام جمهوری اسلامی؛ برای اینکه به معنای دقیق کلمه نمی‌توانند نظام را تغییر دهند؛ چون نمی‌توانند تمام‌عیار بجنگند و ارتش خودشان را وارد ایران کنند. آمریکا می‌خواهد ایران بعد از خامنه‌ای یا حتی ایران زمان خامنه‌ای را مدیریت کنند و در همین راستا دارند سعی می‌کنند که با تهدید امتیازاتی بگیرند و آقای خامنه‌ی را قانع کنند که از این فرصت حل مشکل، با عادی‌کردن رابطه در هر سطحی، استقبال کند. توپ در زمین آقای خامنه‌ای است. اینکه آیا جنگ می‌شود یا نه، موضوعی است که آقای خامنه‌ای باید درباره‌اش تصمیم بگیرد. آمریکایی‌ها صلح و عادی‌سازی رابطه را می‌خواهند؛ جنگ نمی‌خواهند؛ برعکسِ اسرائیل. حالا آقای خامنه‌ای یا جنگ می‌کند، که آمریکایی‌ها برای جنگ حاضرند، یا اینکه عادی‌سازی می‌کند، که در این صورت هم آمریکایی‌ها آماده‌اند.»
آمریکا در تقابل با چین و روسیه و هند و اروپا، به ایرانِ همسو با خودش نیاز دارد
آقای امیراحمدی نهایتا به یورونیوز گفت که آمریکا در تقابل با چین و روسیه و هند و اروپا، به ایران همسو با خودش بسیار علاقه‌مند است و عدم استفاده حکومت ایران از این فرصت را بسیار خطرناک دانست و گفت: «آمریکایی‌ها حتی حاضرند برای این عادی‌سازی رابطه با ایران، هزینه هم بدهند؛ برای اینکه، چنانکه گفتم، آمریکا خیلی علاقه‌مند است که ایران برگردد به سمتش، و در این وضعیتی که آمریکا خودش را درگیر چین و روسیه و اروپا و هند و غیره کرده، ایران به کمکش بیاید. در چنین شرایطی، احساس دولت آمریکا این است که شاید بتواند جمهوری اسلامی و ایران را برگرداند به طرف خودش، و شدیدا هم روی این چرخش احتمالی ایران دارد کار می‌کند. آقای ترامپ هم یک تهدید است هم یک فرصت. اعتقاد من این است که آقای خامنه‌ای باید از فرصت استفاده کند. اشتباهی که آقای ظریف و روحانی کردند بعد از برجام، نباید تکرار شود. چنین اشتباهی بسیار خطرناک خواهد بود. وضعیت نه جنگ و نه صلح بین ایران و آمریکا نمی‌تواند حفظ شود. حتما یا باید جنگ شود یا صلح. من امیدوارم ایران و آمریکا به طرف صلح بروند.