فراتر از جنگ ۱۲ روزه؛ فهرست اهداف آمریکا در سناریوی حمله به ایران چیست؟

یورونیوز: هم‌زمان با تجمع و تقویت حضور نیروهای نظامی ایالات متحده در خاورمیانه، توجه‌ها به این موضوع جلب شده است که چه چهره‌هایی در سطوح بالای ساختار قدرت در تهران ممکن است در فهرست اهداف حذف قرار داشته باشند و کدام مراکز و تاسیسات راهبردی ایران می‌تواند در معرض حملات نظامی احتمالی قرار گیرد.

هم‌زمان با تمرکز نیروهای آمریکا در خاورمیانه، رئیس جمهوری آمریکا تلاش کرده است تهدیدهای خود علیه تهران را به‌صورت حساب‌شده در هاله‌ای از ابهام نگه دارد. با این حال دونالد ترامپ همین یک هفته پیش اعلام کرد که «ایران به یک رهبر تازه نیاز دارد» و به گزارش رسانه‌ها، به تیم خود ماموریت داده تا یک «طرح نظامی قاطع» آماده کنند و وزارت جنگ آمریکا هم اکنون مجموعه‌ای از گزینه‌ها را به او ارائه کرده است.

هرچند هنوز مشخص نیست چنین عملیاتی انجام خواهد شد یا پیامدهای آن چه خواهد بود، اما روزنامه اسرائیلی هیوم در مقاله‌ای به «بانک اهداف» احتمالی آمریکا پرداخته است.
رهبری در ایران
در صدر فهرست اهداف احتمالی، نام علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران قرار دارد؛ شخصیتی که بنا بر ارزیابی‌ها مسئول مرگ هزاران غیرنظامی دانسته می‌شود. آقای خامنه‌ای که اکنون ۸۷ سال دارد، طی ۳۶ سال گذشته قدرت را در دست داشته و جهت‌گیری ایران را در حوزه‌هایی چون برنامه هسته‌ای، حمایت از گروه‌های شبه‌نظامی در خاورمیانه و همچنین سرکوب گسترده مخالفان و شهروندان داخل کشور تعیین کرده است.

بر اساس گزارش‌ها، او حتی در جریان جنگ ۱۲ روزه نیز از احتمال ترور شدن بیم داشته و مدتی را در یک پناهگاه زیرزمینی در شمال تهران سپری کرده است. برخی رسانه‌های مخالف نیز گزارش دادند که در جریان تحولات اخیر نیز او به پناهگاهی در پایتخت بازگشته است.

ترور او می‌تواند ضربه‌ای سنگین به ساختار قدرت در تهران وارد کند و به هرج‌ومرج در سطوح بالای حاکمیت بینجامد. با این حال، از حدود ده سال پیش گزارش‌هایی درباره وجود یک «فهرست محرمانه» از جانشینان احتمالی در میان روحانیون بلندپایه منتشر شده بود.

هنوز مشخص نیست چنین سناریویی عملی خواهد شد یا اینکه در سال‌های آینده یک آیت‌الله تازه سکان رهبری را به دست می‌گیرد. در عین حال، روزنامه اسرائیل هیوم می‌نویسد که محتمل‌ترین گزینه برای جانشینی، نه یک روحانی، بلکه یک فرمانده نظامی از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است.
فرماندهان ارشد سپاه پاسداران
بر اساس این گزارش، محمد پاکپور، فرمانده تازه منصوب‌شده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز از جمله اهداف مهم احتمالی به شمار می‌رود. او هفته گذشته اعلام کرد که نیروهای سپاه «انگشت خود را روی ماشه نگه داشته‌اند» و هم‌زمان به آمریکا و اسرائیل هشدار داد که از هرگونه خطای محاسباتی پرهیز کنند.

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ستون فقرات اصلی حکومت به شمار می‌رود و حدود ۱۹۰ هزار نیروی رزمی در اختیار دارد. خود آقای پاکپور پس از حذف فرماندهان نظامی ایران در جریان «عملیات طلوع شیران» توسط اسرائیل به این سمت منصوب شد.

در نتیجه می‌توان فرض کرد که در صورت کشته شدن او، جانشینی برایش تعیین خواهد شد، اما چنین اقدامی ضربه‌ای روحی و تاکتیکی وارد می‌کند که توان این سازمان برای واکنش سریع در کوتاه‌مدت را مختل خواهد کرد. در آن زمان، ارزیابی‌های اسرائیل حاکی از آن بود که ترورهای انجام‌شده در آغاز «عملیات طلوع شیران» مانع از وقوع یک حمله گسترده توسط ایران شد.

در کنار آقای پاکپور، البته سایر چهره‌های ارشد سپاه پاسداران و ارتش که وفاداری شخصی به آقای خامنه‌ای دارند نیز قرار دارند. این افراد شامل امیر حاتمی، فرمانده ارتش که از بسیج به درجات بالا رسید و توسط آقای خامنه‌ای در ساختار نظامی ادغام شد؛ و عبدالرحیم موسوی، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح است. در این مورد نیز این انتصابات توسط رهبر معظم صورت گرفته است.
فرماندهان سرکوب
در صورتی که دولت آقای ترامپ بخواهد مهم‌ترین ابزار سرکوب رژیم ایران را هدف قرار دهد، یکی از گزینه‌ها فرمانده بسیج، غلامرضا سلیمانی است. او هیچ رابطه خانوادگی با قاسم سلیمانی، فرمانده سابق نیروی قدس که کشته شد، ندارد، اما خود او نیز در فهرست تحریم‌های غرب قرار دارد.

غلامرضا سلیمانی از سال ۲۰۱۹، هدایت بسیج را بر عهده دارد؛ نیرویی که عمدتا برای سرکوب خشن اعتراضات داخلی استفاده می‌شود. وی پیش‌تر با افتخار اعلام کرده است که بسیج تحت فرمانش از مدت‌ها پیش خارج از مرزهای ایران نیز فعال بوده و اعضایش به لبنان، یمن، عراق و سوریه اعزام شده‌اند.

از دیگر چهره‌هایی که به‌عنوان هدف احتمالی مطرح می‌شود، اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران است. هرچند در محافل مختلف درباره ضعف توانایی‌های او شوخی‌هایی مطرح شده، اما گزارش‌های تایید نشده‌ حاکی است که او نقش اصلی را در جذب و سازماندهی نیروهای شبه‌نظامی شیعه از عراق برای سرکوب اعتراض‌های داخلی ایران ایفا کرده است.

برخی رسانه‌های خارجی به‌تازگی مدعی شدند که هزاران نفر از این نیروها از مرز عبور کرده و به سمت ایران رفته‌اند تا از حکومت حمایت کنند. پیش از این نیز قاآنی سفری به بغداد داشته و بنا بر گزارش‌ها، در آنجا با فرماندهان گروه‌های شبه‌نظامی درباره این موضوع رایزنی کرده است.

نام علی شمخانی نیز در میان چهره‌های مهم مطرح می‌شود؛ فردی که از او به‌عنوان مسئول اصلی پرونده هسته‌ای ایران و یکی از نزدیک‌ترین مشاوران آیت‌الله خامنه‌ای یاد می‌شود. آقای شمخانی در گذشته فرمانده نیروی دریایی بوده و پس از آن وزارت دفاع را بر عهده داشته است. او در جریان عملیاتی موسوم به «طلوع شیران» هدف حمله قرار گرفت و زخمی شد، اما از این حمله جان به در برد.
تاسیسات راهبردی
علاوه بر مقامات و فرماندهان ارشد، مجموعه‌ای از مراکز حساس و راهبردی نیز به‌عنوان اهداف احتمالی مطرح شده‌اند. در رأس این فهرست، نهادهای کلیدی مستقر در تهران؛ از جمله ساختمان شورای عالی امنیت ملی، ستاد فرماندهی بسیج، مقر پلیس، ساختمان مرکزی دستگاه اطلاعاتی ایران و همچنین مقر شرکت ملی نفت ایران که نقشی محوری در اقتصاد کشور دارد، قرار دارند.

علاوه بر این، ذخایر نفتی نیز مطرح هستند که بیشتر آن‌ها در غرب کشور، در استان خوزستان و در نزدیکی مرز عراق قرار دارند.

یک سناریوی بسیار افراطی که شامل وارد آمدن خسارت به این زیرساخت‌ها باشد می‌تواند به فروپاشی اقتصاد ایران منجر شود.

از منظر نظامی، ایران در ماه‌های اخیر در حال توسعه مجموعه موشک‌های بالستیک خود و تلاش برای بازسازی سایت‌های هسته‌ای بوده است. در جریان «عملیات طلوع شیران»، نیروی هوایی اسرائیل چندین پایگاه پرتاب در غرب ایران را هدف قرار داد.

همچنین، موسسه علوم و امنیت بین‌المللی با انتشار تصاویر ماهواره‌ای در ماه‌های اخیر نشان داده است که ایران در پایگاه نظامی پرچین، واقع در حدود ۳۲ کیلومتری جنوب‌شرق تهران، فعالیت‌های مهندسی و ساخت‌وساز انجام می‌دهد.

پایگاه پرچین طی سال‌های گذشته با تلاش‌های ایران برای توسعه مکانیزم‌های فعال‌سازی بمب هسته‌ای پیوند داده شده است. مؤسسه علوم و امنیت بین‌المللی در گزارشی اعلام کرده که هرچند تهران در برخی سایت‌های هسته‌ای تعمیر و نگهداری انجام داده، اما هنوز در بازگرداندن کامل توانمندی‌های هسته‌ای با چالش مواجه است.

با این حال، نیویورک تایمز در گزارشی در این ماه اعلام کرد که پنتاگون گزینه‌ای را برای دونالد ترامپ آماده کرده که شامل یک حمله گسترده و همه‌جانبه به سایت‌های هسته‌ای ایران است و فراتر از حمله محدود تابستان گذشته خواهد بود.

یک مقام آمریکایی به این روزنامه گفته است که سایت‌های موشک‌های بالستیک نیز به‌عنوان اهداف احتمالی در نظر گرفته شده‌اند.