کشتار در بازار رشت؛ واشنگتن‌پست: نیروهای امنیتی معترضان گریزان از آتش را به رگبار بستند

یورونیوز: «واشنگتن‌پست» در گزارشی به نقل از شاهدان عینی، روایت مفصلی از کشتار معترضان به دست نیروهای امنیتی در بازار رشت در جریان اعتراضات ایران ارائه کرده است. بنابر این گزارش، نیروهای امنیتی شامگاه پنجشنبه ۸ ژانویه، مردمی را که در حال گریز از آتش‌سوزی بازار قدیمی رشت بودند، به رگبار بستند.

بنابر این گزارش، این کشتار به دست نیروهای امنیتی رژیم ایران در بحبوحه اعتراضات ایران و اعتصاب کسبه بازار رشت در روز هشتم ژانویه (۱۸ دی ماه) رخ داده است.

به گفته یک معترض، در پی آتش‌سوزی در بازار روباز رشت، معترضانی که برای در امان ماندن از نیروهای امنیتی در گذرگاه‌های پر پیچ‌و‌خم بازار رشت پناه گرفته بودند، شروع به فرار به سمت خیابان کردند، اما با ماموران امنیتی یونیفرم‌پوش و لباس‌شخصی مسلح به تفنگ‌های ساچمه‌‌زن و سلاح‌های تهاجمی مواجه شدند که برخی سوار موتورسیکلت و برخی پیاده بودند. به گفته یکی دیگر از ساکنان رشت، ماموران امنیتی به طور مستقیم به سوی معترضان شلیک می‌کردند.

یکی از شاهدان عینی به نام «سامان» گفت: «نیروهای امنیتی داخل بازار با کلاشنیکف شلیک می‌کردند. وحشتناک بود. خیلی‌ها را کشتند، حتی کسانی که در حال فرار بودند.»

به گفته دو شاهد دیگر، نیروهای امنیتی همچنین نگذاشتند خودروهای آتش‌نشانی بلافاصله به محل برسند. به گزارش «واشنگتن‌پست»، در نهایت بیش از ۳۰ واحد صنفی در بازار رشت و امتداد خیابان شریعتی در این آتش‌سوزی سوخت و خاکستر شد.

در روزهای پس از کشتار در بازار رشت، با وجود قطعی سراسری اینترنت، تصاویر و گزارش‌های اندکی از آن‌چه رخ داد در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد. اما به مرور زمان این روایات از زوایای متفاوت و توسط شاهدان عینی بیان شد. هرچند با توجه به ادامه قطعی اینترنت، دستیابی به تصویر واقعی و آمار کشته‌شدگان بسیار دشوار است، واشنگتن‌پست با بررسی بیش از ۴۰ تصویر و ویدیو و شش شهادت شاهدان و ساکنان تلاش کرد تا بازسازی تا حد امکان دقیقی را از اقدامات نیروهای امنیتی برای سرکوب معترضان در اوج ناآرامی‌‌ها در رشت ارائه دهد.

بنابر داده‌های جمع‌آوری شده توسط کارکنان مراکز درمانی رشت که از طریق یک واسطه به واشنگتن‌پست رسیده است، تنها در دو بیمارستان رشت در دو روزی که خشونت سرکوب‌ به اوج رسید، بیش از ۸۰ نفر جان باختند. خبرگزاری حقوق‌بشری هرانا اعلام کرد که دست‌کم ۳۹۲ کشته را در شهر رشت به ثبت رسانده است که بیشتر آن‌ها مربوط به روز هشتم ژانویه هستند.
ورود بازار رشت به اعتراضات
به گفته دو نفر از ساکنان رشت، اگرچه اعتراضات در این شهر از روزهای آغازین ژانویه برقرار بود، اما در پی اعتصاب کسبه بازار در همبستگی با معترضان، این اعتراضات جدی‌تر شد.

سامان گفت: «دوستانم که مغازه‌دارند به من گفتند ماموران اطلاعاتی با آن‌ها تماس گرفته و سعی ‌کردند تحت فشارشان بگذارند تا اعتصاب را تمام و مغازه‌ها را دوباره باز کنند. بین بازار و حکومت تنش وجود داشت.»

یکی دیگر از ساکنان رشت تایید کرد که روایت مشابهی را از یک کاسب در نزدیکی بازار شنیده است. به گفته او، نیروهای سرکوب‌گر با تهدید کسبه‌ای که اعتصاب کرده بودند، به آن‌ها دستور دادند مغازه‌ها را باز کنند. در پی مقاومت بازاریان، ماموران امنیتی آن‌ها را تهدید کرده‌اند که اگر این دستورات را نپذیرند، «سخت پشیمان خواهند شد.»

از چهارشنبه شب، شمار معترضان در خیابان‌های رشت افزایش یافت. بنابر این گزارش، آن‌شب صدها نفر به خیابان‌ها آمدند، شعار دادند و خواستار سرنگونی حکومت شدند. به گفته یکی از ساکنان رشت، فضای شهر با افزایش شمار معترضان متشنج و بی‌ثبات شد.

"امسال سال خونه،‌ سیدعلی سرنگونه!"
"مرگ بر دیکتاتور!"
"این آخرین نبرده، پهلوی برمی‌گرده!"
ویدیوهای دریافتی با شرح: "#رشت، چهارشنبه، ۱۷ دی" pic.twitter.com/uNmQ6SijlO

— Vahid Online (@Vahid) January 7, 2026

او گفت: «از چهارشنبه به بعد اعتراضات خیلی بزرگ‌تر شد و تعداد بسیار بیشتری به خیابان آمدند.»

او افزود که تا روز پنجشنبه، به دلیل اعتصاب بازاریان دادوستد در شهر عملا متوقف شده بود و «فقط چند داروخانه و خواربارفروشی کوچک باز بودند.»
تیراندازی نیروهای امنیتی
تا غروب پنجشنبه ۸ ژانویه، اعتراضات در سراسر ایران از جمله رشت به اوج رسید. بنابر ویدیوهای منتشرشده، معترضان از جنوب شهر رشت در خیابان‌ها به سوی مرکز حرکت رفتند، رفت‌و‌آمد خودرو‌ها متوقف شد و صدای بوق ممتد به گوش می‌رسید.

بنابر اعلام مرکز عبدالرحمن برومند و به گفته یک مغازه‌دار مشارکت‌کننده در اعتراضات، جمعیت همچنین با حرکت در امتداد خیابان تختی به سمت جنوب و به سوی بازار به اعتراضات پیوست.

این مغازه‌دار گفت: «مردم از هر سو به خیابان اصلی سرازیر می‌شدند.»

یکی دیگر از ساکنان رشت گفت: «جمعیت آن‌قدر عظیم بود که در هر خیابان یا کوچه‌ای که از آن عبور می‌کردیم، باز هم افراد بیشتری به ما ملحق می‌شدند.»

او افزود که افراد از هر سنی در جمعیت دیده می‌شدند و برخی خانواده‌ها حتی با کودکان خود به اعتراضات آمده بودند.

ویدیوهای دریافتی: "#رشت، پنجشنبه، ۱۸ دی" pic.twitter.com/4cjh8KsgQm

— Vahid Online (@Vahid) January 8, 2026

به گفته او، اوضاع تا حدود ساعت ۸:۳۰ شب نسبتا آرام بود، اما سپس نیروهای امنیتی شلیک مستقیم به مردم را آغاز کردند.

به گفته یکی از معترضان، وقتی جمعیت به بازار نزدیک شد، نیروهای امنیتی ابتدا تلاش کردند با گاز اشک‌آور آن‌ها را متفرق کنند، اما معترضان مصمم بودند و ادامه دهند. به گفته او، همان موقع بود که نیروهای امنیتی شروع به شلیک مستقیم به سمت جمعیت کردند و مردم به زمین افتادند.

در ویدیوی دیگر که به نظر می‌رسد در نزدیکی استانداری رشت فیلم‌برداری شده،‌ صدای تیراندازی و فریاد به گوش می‌رسد و فیلمبردار می‌گوید: «یک جوان را الان با تیر زدند. در عرض پنج دقیقه نزدیک به هشت تا ۱۰ کشته یا زخمی دادیم.»
«جلوی چشمانم قتل‌عام شدند»
به گزارش «واشنگتن‌پست» بنابر ویدیوهای منتشرشده، پس از آغاز آتش‌سوزی، شعله‌ها نه تنها بازار بلکه به ساختمان‌ها و خودروهای پیرامون آن در سراسر خیابان گسترش یافت.

سامان که در آن زمان به سمت بازار رفته بود، گفت حدود ساعت ۹ شب دید که بازار آتش گرفته است. یک معترض دیگر گفت که برخی معترضان در آغاز آتش‌سوزی برای در امان ماندن از تیراندازی‌ها در بازار پناه گرفته بودند. هنوز روشن نیست آتش چگونه آغاز شد یا چگونه گسترش یافت. به گفته دو شاهد، آن شب شهر درگیر بادهای شدید و گرم بود و آتش با سرعت گسترش یافت.

سامان گفت که نیروهای امنیتی با صورت‌های پوشیده به سمت مردمی که در تلاش برای گریز از آتش بودند تیراندازی می‌کردند.

او گفت: «هرکسی که از بازار بیرون می‌آمد زیر رگبار بود. [نیروهای امنیتی] از خیابان شریعتی به سمتشان شلیک می‌کردند.»

او افزود که چهار نفر را می‌شناسد که آن شب با گلوله کشته شدند.

یکی دیگر از معترضان صحنه‌ای مشابه را توصیف کرد و گفت معترضانی که به دلیل آتش‌سوزی مجبور به فرار از بازار شدند، وقتی بیرون آمدند مستقیم در تیررس نیروهای مسلح امنیتی قرار گرفتند. به گفته او برخی از نیروها سوار موتورسیکلت بودند. او گفت: «هم‌نسلانم جلوی چشمم قتل‌عام شدند.»

یک دانشجو گفت او نیز دیده است که نیروهای امنیتی در میان آتش به همکلاسی‌هایش شلیک کردند.

او گفت: «مردم نمی‌دانستند فرار کنند یا به سمت نیروهای امنیتی یورش ببرند. همه چیز آخرالزمانی بود.»

به گفته سامان، نیروهای امنیتی اجازه ندادند خودروهای آتش‌نشانی تا بعد از ساعت ۱ بامداد وارد عمل شوند.

در تصاویر صداو‌سیما در ساعت ۱۲:۵۲ بامداد نهم ژانویه، یعنی حدود چهار ساعت پس از زمانی که سامان آتش‌سوزی بازار را مشاهده کرده است، شعله‌های آتش هنوز در پس‌زمینه زبانه می‌کشند و ستون‌های نارنجی و قرمز آتش همچنان در بالای بازار دیده می‌شوند.

یکی دیگر از ساکنان رشت که نزدیک بازار زندگی می‌کند گفت وقتی پنجشنبه شب به خانه می‌رفت، پیکرهای کشته‌شدگان و مجروحان را دیده است. او گفت: «هرچه نزدیک‌تر می‌شدیم، صدای تیراندازی بلندتر و شدیدتر می‌شد و خیابان غرق خون بود.»
رژیم خانواده‌های قربانیان را تحت فشار گذاشت
بنابر ویدیوهای منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی، صبح روز بعد خیابان شریعتی مملو از آوار مغازه‌ها و ساختمان‌های سوخته بود. داخل بازار نیز خرده‌های شیشه و آوار زمین را پوشانده بود و مغازه‌ها سوخته و ویران شده بودند.

به گفته دو شاهد، مقامات خانواده‌های قربانیان را تحت فشار گذاشتند تا آنچه رخ داده را رسانه‌ای نکنند.

یکی از شهروندان که در نزدیکی بازار زندگی می‌کند، گفت: «من شخصا نزدیک ده نفر را می‌شناسم که در اعتراضات پنجشنبه یا جمعه کشته شدند و خانواده‌هایشان، تحت فشار، حاضر نشدند پرونده‌هایشان علنی شود.»

سامان گفت: «من آدم‌هایی را می‌شناسم که بچه‌های [کشته‌شده] خود را نه به بیمارستان بردند و نه پزشکی قانونی، چون می‌ترسند [مقامات] پیکر آن‌ها را مصادره کنند و پس ندهند. پیکرهای بی‌جان را بردند و در باغ یا مزرعه خودشان دفن کردند تا به دست حکومت نیفتد.»

مشخص نیست که چه تعداد از معترضان در رشت بازداشت شدند و سرنوشت آن‌ها نیز نامعلوم است. یکی از ساکنان رشت گفت خانواده‌ای را می‌شناسد که در سردخانه‌ها و بیمارستان‌های شهر دنبال پسرشان می‌گشتند و فهمیدند بازداشت شده است، اما هنوز نمی‌دانند کجا نگهداری می‌شود.

یک دانشجو گفت: «شهری جلوی چشممان خاکستر شد و ما هم با آن سوختیم. در حالی که مردم وحشت‌زده و زیر آتش بودند، فروپاشی و سوختن این بازار را دیدیم.»