«فرمانی که هرگز صادر نشد»؛ جزئیات ساعات نفس‌گیر در واشنگتن و لغو حمله به ایران در دقیقه نود

یورونیوز: صبح چهارشنبه ۱۵ ژانویه (۲۵ دی)، بسیاری از مقامات ارشد نظامی، سیاسی و دیپلماتیک در واشنگتن و سراسر خاورمیانه باور داشتند که تا ساعاتی دیگر بمب‌های آمریکایی بر فراز تهران فرو خواهند ریخت. اما با فرا رسیدن عصر، مشخص شد که فرمان نهایی صادر نخواهد شد؛ آمریکا عقب نشسته بود.

به گزارش اکسیوس، دونالد ترامپ در هفته گذشته بارها تا آستانه صدور دستور حمله به رژیم ایران به دلیل سرکوب خشونت‌آمیز معترضان پیش رفت.

اما در نهایت، ترکیبی از کمبود تجهیزات نظامی در منطقه، هشدار متحدان کلیدی مانند اسرائیل و عربستان سعودی، و گفتگوهای محرمانه پشت‌پرده با تهران، باعث شد او ماشه را نکشد.
از تردید تا اتاق وضعیت
اگرچه دونالد ترامپ در دوم ژانویه تهدید کرده بود که در صورت کشتار معترضان مداخله خواهد کرد، اما دستگاه اطلاعاتی آمریکا در ابتدا اعتراضات را تهدیدی جدی برای رژیم ارزیابی نمی‌کرد. این ارزیابی در ۸ ژانویه و با اوج‌گیری ناآرامی‌ها تغییر کرد.

به گفته مقامات آمریکایی، روز سه‌شنبه ۱۳ ژانویه، ترامپ پس از بازگشت از دیترویت وارد «اتاق وضعیت» شد تا گزینه‌های نظامی را بررسی کند.

طرح‌هایی شامل حمله به اهداف متعدد رژیم از طریق ناوها و زیردریایی‌های آمریکا به او ارائه شد. یک مقام رسمی تایید کرد که طرح حمله آماده بود، اما جلسه بدون تصمیم قطعی پایان یافت.
چهارشنبه پرالتهاب: «تخلیه پایگاه‌ها و بستن حریم هوایی»
فضای روز چهارشنبه ۱۴ ژانویه کاملا جنگی بود. نیروهای آمریکایی تخلیه پایگاه هوایی «العدید» در قطر و پایگاه ناوگان پنجم در بحرین را آغاز کردند.

رژیم ایران نیز که متقاعد شده بود حمله قریب‌الوقوع است، حریم هوایی خود را بست. یک مقام آمریکایی به اکسیوس گفت: «این یک مانور یا فریب نبود؛ کاملا واقعی بود.»

اما ساعت‌ها گذشت و خبری از کاخ سفید نشد. ترامپ تصمیم گرفته بود دست نگه دارد.
چرا حمله لغو شد؟ نقش نتانیاهو و پیام محرمانه تهران
گزارش‌ها حاکی از آن است که بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در تماسی غافلگیرکننده خواستار احتیاط شده بود. او به دونالد ترامپ هشدار داد که اسرائیل آماده دفاع در برابر انتقام احتمالی ایران نیست، به‌ویژه آنکه آمریکا دارایی‌های کافی در منطقه برای کمک به رهگیری موشک‌ها ندارد.
گزارش می‌گوید یک تماس دیرهنگام از سوی بنیامین نتانیاهو در تصمیم ترامپ تاثیر داشته استمحمد بن سلمان، ولیعهد سعودی نیز نگرانی عمیق خود را از بی‌ثباتی منطقه ابراز کرده بود.

عامل کلیدی دیگر، یک کانال دیپلماتیک محرمانه بود. عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، پیامی به استیو ویتکاف، فرستاده ترامپ فرستاد و متعهد شد که اعدام معترضان متوقف شود. ترامپ بعدتر تأیید کرد که این پیام در تصمیم او تأثیر داشته است.
کمبود لجستیک و تغییر آرایش نظامی
یکی از دلایل اصلی تعلل واشنگتن، عدم آمادگی لجستیکی بود. پس از تنش‌های ماه ژوئن، بسیاری از نیروهای آمریکایی به دریای کارائیب و شرق آسیا منتقل شده بودند.

برخی مقامات پنتاگون معتقد بودند «صحنه نبرد آماده نیست» و این موضوع گزینه‌های آمریکا را محدود می‌کرد.

دنی سیترینوویچ، تحلیلگر مسائل امنیتی و ایران، در واکنش به این گزارش معتقد است که سیستم امنیت ملی آمریکا، با وجود گستردگی، برای ارزیابی و مدیریت ریسک تشدید تنش نیاز به زمان دارد.

به عقیده سیترینوویچ، باید به یاد داشت که تنها چند روز پیش از شروع اعتراضات، دونالد ترامپ در کنار نتانیاهو تصریح کرده بود که به دنبال تغییر رژیم در ایران نیست.

بنابراین، تغییر ناگهانی استراتژی برای ابرقدرتی مانند آمریکا نیازمند برنامه‌ریزی در سطح عملیاتی و استراتژیک است.

این تحلیلگر می‌افزاید: «بعید است که یک حمله محدود در آن لحظه می‌توانست کمکی به معترضان بکند یا منجر به فروپاشی رژیم شود. برعکس، این اقدام می‌توانست ریسک درگیری منطقه‌ای را به شدت افزایش دهد.»

سیترینوویچ با اشاره به اعزام ناو هواپیمابر «یو‌اس‌اس آبراهام لینکلن» تأکید می‌کند که اگرچه گزینه‌های تهاجمی آمریکا تقویت شده، اما هنوز سوال اصلی بی‌پاسخ مانده است: «بازی نهایی دولت ترامپ با ایران چیست؟ به‌ویژه با این درک روشن که هیچ راه‌حل جادویی سریع یا مدل ونزوئلایی برای ایران وجود ندارد.»

در حالی که دونالد ترامپ فعلا حمله را متوقف کرده است، مقامات کاخ سفید تأکید می‌کنند که گزینه نظامی همچنان روی میز است و تصمیم‌گیری بعدی ممکن است ظرف چند هفته آینده انجام شود.